رسانه‌های بزرگ جهان به‌دنبال دریافت پول از شرکت‌های هوش مصنوعی برای استفاده از محتوای خبری خود هستند؛ مدلی تازه که می‌تواند منبع درآمدی جدید برای روزنامه‌نگاری ایجاد کند.
به گزارش تازه‌نیوز، رسانه‌ها سال‌ها از هوش مصنوعی می‌ترسیدند؛ حالا بخشی از آنها فهمیده‌اند که شاید راه نجات، جنگیدن با آن نباشد، بلکه وادارکردن مالکان آن به پرداخت پول برای استفاده از محتوای خبرنگاران باشد.
سال‌ها رابطه رسانه و شرکت‌های فناوری شبیه یک معامله نابرابر بود: موتورهای جست‌وجو و پلتفرم‌ها محتوای رسانه‌ها را می‌خواندند، آن را در اختیار کاربران قرار می‌دادند و رسانه‌ها در مقابل امیدوار بودند بخشی از این کاربران روی لینک خبر کلیک کنند اما هوش مصنوعی این معامله را به هم زد.
وقتی یک چت‌بات می‌تواند پاسخ کاربر را مستقیماً از مجموعه‌ای از گزارش‌های خبری تولید کند، دیگر لزوماً نیازی به کلیک روی سایت ناشر وجود ندارد. به همین دلیل، رسانه‌ها حالا در حال ساختن مدل تازه‌ای هستند: به‌جای اینکه فقط برای ترافیک بجنگند، برای استفاده از محتوای خود پول می‌گیرند.
این همان جایی است که AI Content Licensing یا «مجوزدهی محتوای رسانه‌ای به هوش مصنوعی» به یکی از مهم‌ترین مدل‌های اقتصادی جدید صنعت خبر تبدیل می‌شود.
رسانه‌ها دیگر نمی‌خواهند محتوایشان رایگان خوراک هوش مصنوعی باشد
یکی از نمونه‌های تازه، Nine Publishing در استرالیاست که ناشر رسانه‌هایی مانند سیدنی مورنینگ هرالد ، The Age و Australian Financial Review است.
این مجموعه در ۵ اکتبر اعلام کرد که مجوزدهی محتوا را فقط یک منبع درآمد جدید نمی‌داند؛ بلکه آن را بخشی از استراتژی جذب مخاطب خود می‌بیند.
شرکت ناین حتی یک مدیر اختصاصی برای Strategic Licensing منصوب کرده و با شرکت‌هایی از جمله مایکروسافت قراردادهایی در این حوزه دارد. هم‌زمان، این شرکت تأکید می‌کند که دسترسی آزاد مدل‌های زبانی بزرگ به محتوای آن را مسدود کرده است.
پول واقعی هم وارد بازی شده است
این مدل دیگر صرفاً یک ایده روی کاغذ نیست. شرکت رسانه‌ای USA Today Co در سه‌ماهه نخست ۲۰۲۶ شاهد رشد ۱۲۵.۶ درصدی درآمدهای دیجیتال متفرقه خود بود؛ بخشی که درآمد حاصل از همکاری‌های محتوایی، مشارکت‌های هوش مصنوعی و مجوزدهی را نیز شامل می‌شود. این بخش در مجموع به ۳۳.۷۵ میلیون دلار رسید.
مدیریت یواس‌ای تودی گفته است قراردادهای مجوزدهی هوش مصنوعی تأثیر قابل‌توجهی در این رشد داشته‌اند و این شرکت با مجموعه‌هایی مانند متا، مایکروسافت و پرپلکسیتی قرارداد دارد.
البته مدیران شرکت هشدار داده‌اند که درآمد هوش مصنوعی هنوز کاملاً قابل پیش‌بینی نیست و ممکن است از فصلی به فصل دیگر نوسان داشته باشد اما پیام بازار روشن است و اینکه هوش مصنوعی می‌تواند برای رسانه، نه فقط تهدید، بلکه یک خط درآمدی تازه باشد.
تحلیل Brookings درباره بازار مجوزدهی محتوای هوش مصنوعی هشدار می‌دهد که شرکت‌های فناوری ممکن است همان نقش واسطه‌ای را که سال‌ها موتورهای جست‌وجو در اقتصاد رسانه داشتند، در عصر هوش مصنوعی نیز به دست آورند.
از طرف دیگر، قراردادهای بزرگ عمدتاً در اختیار رسانه‌های بزرگ قرار می‌گیرند و رسانه‌های محلی، کوچک و فریلنسرها ممکن است سهم بسیار کمتری از این بازار داشته باشند.
در واقع، اگر قرار باشد هوش مصنوعی برای محتوای رسانه‌ای پول بدهد، سؤال بعدی این خواهد بود که چه کسی پول می‌گیرد؟ ناشر بزرگ؟ خبرنگار؟ عکاس؟ فریلنسر؟ یا همه آنها؟
جنگ بعدی بر سر «قیمت خبر» است
در حال شکل‌گیری یک سؤال بنیادی‌تر هستیم و اینکه قیمت یک گزارش خبری در عصر هوش مصنوعی چقدر است؟
یک گزارش تحقیقی ممکن است سال‌ها عمر کند و بارها توسط سیستم‌های هوش مصنوعی برای پاسخ به کاربران مورد استفاده قرار گیرد. آرشیو یک روزنامه نیز می‌تواند برای هوش مصنوعی ارزشی بسیار بیشتر از درآمد تبلیغاتی معمول آن داشته باشد.
پایان جنگ نیست؛ آغاز یک معامله است
البته این به معنای آشتی کامل رسانه و هوش مصنوعی نیست. رسانه‌ها همچنان درباره کپی‌رایت، دقت پاسخ‌های هوش مصنوعی، نحوه انتساب منبع و از دست رفتن ترافیک نگرانی دارند اما جهت بازار تغییر کرده است.
رسانه‌ها دیگر فقط نمی‌خواهند جلوی ماشین‌ها را بگیرند؛ می‌خواهند برای عبور ماشین از محتوای آنها عوارض دریافت کنند و شاید مدل اقتصادی آینده روزنامه‌نگاری دقیقاً همین باشد که خبرنگار محتوا تولید می‌کند، رسانه آن را منتشر می‌کند، هوش مصنوعی آن را به میلیون‌ها کاربر می‌رساند و شرکت هوش مصنوعی برای استفاده از این سرمایه خبری پول می‌پردازد.
در دنیایی که گوگل و شبکه‌های اجتماعی سال‌ها از محتوای رسانه‌ها برای جذب کاربر استفاده کردند، شاید هوش مصنوعی نخستین فناوری بزرگی باشد که رسانه‌ها تلاش می‌کنند از آن نه فقط مخاطب، بلکه حق استفاده و درآمد مستقیم بگیرند.