عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی با انتقاد از عملکرد برخی نمایندگان مجلس در حوزه حقوق زنان گفت: متأسفانه گاهی زنان نماینده ما زنستیزتر از نمایندگان مرد هستند. من بارها دیدهام که دغدغهای برای دفاع از حقوق زنان و حمایت از همجنسان خود وجود ندارد. وقتی موضوع کودکهمسری مطرح میشود، سکوت میکنند؛ وقتی بحث آزادیهای اجتماعی زنان به میان میآید، سکوت میکنند و وقتی مسئله زنکشی و قتلهای ناموسی و خانوادگی مطرح میشود نیز هیچ واکنشی از خود نشان نمیدهند.
فرزانه ترکان، فعال سیاسی و عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی، با اشاره به افزایش آمار زنکشی و دخترکشی در جامعه گفت: متأسفانه در طول ماههای گذشته شاهد افزایش این آمار بودهایم و از ۲۷ شهریورماه تاکنون نیز موارد متعددی از این دست اتفاق افتاده است که نمونه اخیر آن، قتل دختری به دست پدرش بود. این مسئله نشان میدهد که با یک آسیب جدی اجتماعی مواجه هستیم که نمیتوان با واکنشهای مقطعی و چند اظهار تأسف از کنار آن عبور کرد.
او افزود: در بحث زنکشی به دست همسر، متأسفانه در برخی مناطق، فرهنگها و سنتهای غلط به شکلی است که مردان را به افرادی با رفتارهای خشونتآمیز تبدیل میکند و زمینه ارتکاب چنین جنایتهایی را فراهم میآورد. البته مسئله صرفاً به ویژگیهای اخلاقی افراد یا شرایط فرهنگی و اجتماعی خانوادهها محدود نمیشود. اینکه در برخی جوامع چنین اتفاقاتی کمتر رخ میدهد لزوماً به این معنا نیست که افراد آن جوامع از نظر اخلاقی بهتر هستند بلکه مسئله اصلی، سازوکارهای قانونی و مقرراتی است که برای کنترل جرم و مجازات مرتکبان در نظر گرفته شده است.
این فعال سیاسی تصریح کرد: یکی از مهمترین عواملی که میتواند مانع تکرار چنین جنایتهایی شود، برخورد قانونی و بازدارنده با مرتکبان است؛ موضوعی که متأسفانه در جامعه ما بهدرستی مورد توجه قرار نگرفته است. تا زمانی که در کشور ما قتل دختر به دست پدر، قتل همسر به دست شوهر یا قتل زنان به دست برادر و سایر اعضای خانواده به نوعی توجیه میشود و قانون نیز با مرتکب این جنایتها مانند فردی که هیچ نسبتی با مقتول ندارد برخورد نمیکند و برای برخی از این افراد جایگاه صاحبدم قائل میشود، طبیعی است که مرتکب جرم احساس ترس و نگرانی جدی از عواقب عمل خود نداشته باشد.
ترکان ادامه داد: این وضعیت بسیار تأسفبار است. سالهای سال است که چنین اتفاقاتی رخ میدهد و سالهاست در حوزه حقوق زنان درباره آن صحبت میشود. سخنرانان، جامعهشناسان و روانشناسان درباره آثار اجتماعی و مشکلات روانی این پدیده هشدار میدهند اما متأسفانه همهچیز در سکوت خبری پیش میرود. مدتی یک موج خبری و اجتماعی ایجاد و چند مقاله نوشته میشود، چند نفر درباره موضوع صحبت میکنند و دوباره همهچیز به دست فراموشی سپرده میشود تا زمانی که قتل بعدی اتفاق بیفتد.
او با تأکید بر ضرورت اصلاح قوانین گفت: مسئله اصلی این است که از نظر حقوقی به قانونی بازدارنده و حمایتی نیاز داریم که به تأیید دولت برسد و به مجلس ارائه شود. قطعاً دولت باید در این زمینه مسئولیتپذیر باشد. در دولت آقای روحانی لایحهای با عنوان لایحه تأمین امنیت زنان در برابر خشونت تدوین شد. خانم مولاوردی نیز در این زمینه زحمات زیادی کشیدند. این لایحه به مجلس رفت، بازگشت و دوباره در مسیر بررسی قرار گرفت. امیدوار بودیم در دولت آقای پزشکیان این موضوع به شکل جدی پیگیری شود اما متأسفانه معاونت امور زنان و خانواده ریاستجمهوری در این زمینه رویکردی کاملاً خنثی داشته است.
این فعال سیاسی افزود: در ابتدای فعالیت دولت، اظهاراتی از سوی معاونت زنان مطرح شد مبنی بر اینکه لایحه خشونت علیه زنان پس از ارسال به مجلس با تغییرات زیادی مواجه شده و به همین دلیل درخواست بازگرداندن آن را دادهاند و قرار است اصلاحاتی روی آن انجام شود. اما بعداً مشخص شد که اساساً لایحه از مجلس بازنگشته و همچنان در همانجا و در کمیسیونها باقی مانده است بنابراین، حتی در پیگیری وضعیت این لایحه نیز با ابهام و تناقض مواجه هستیم.
ترکان با انتقاد از عملکرد برخی نمایندگان مجلس در حوزه حقوق زنان تصریح کرد: در طرف دیگر ماجرا، با نمایندگانی در مجلس مواجه هستیم که متأسفانه گاهی زنان نماینده ما حتی زنستیزتر از نمایندگان مرد هستند. من بارها دیدهام که دغدغهای برای دفاع از حقوق زنان و حمایت از همجنسان خود وجود ندارد. وقتی موضوع کودکهمسری مطرح میشود، سکوت میکنند؛ وقتی بحث آزادیهای اجتماعی زنان به میان میآید، سکوت میکنند و وقتی مسئله زنکشی و قتلهای ناموسی و خانوادگی مطرح میشود نیز هیچ واکنشی از خود نشان نمیدهند.
او افزود: شما حتی یک توئیت، یک مصاحبه یا یک اظهارنظر جدی از بسیاری از این نمایندگان درباره چنین موضوعاتی نمیبینید. همهچیز در سکوت خبری باقی میماند. بسیاری از این افراد اساساً نماینده اکثریت زنان جامعه ما نیستند. متأسفانه با سازوکارها و شرایطی که در انتخابات مجلس وجود دارد، اجازه داده نمیشود زنانی که نمایندگان واقعی جامعه زنان هستند و دغدغه حقوق زنان را دارند، بهراحتی وارد مجلس شوند. در نتیجه، امروز با وضعیت بسیار اسفباری در زمینه نمایندگی مطالبات زنان مواجه هستیم.
این فعال سیاسی با اشاره به نقش سنتهای غلط اجتماعی در تداوم خشونت علیه زنان گفت: جامعه نیز گاهی به دلیل همین سنتهای نادرست، حمایت کافی از قربانیان این خشونتها ندارد. نمونه اخیر آن، ماجرای سوگند است؛ دختری که به شکل مظلومانهای به دست پدرش کشته شد. پدر او بهراحتی در مراسم تشییع جنازه شرکت میکند و بر پیکر همان دختری که به قتل رسانده، نماز میخواند. اطرافیان او نیز در کنار وی میایستند و گویی هیچ اتفاقی نیفتاده است. واقعاً نمیدانم چگونه میتوان چنین صحنهای را پذیرفت؛ قاتل بر جنازه مقتول نماز میخواند و اطرافیان نیز بدون هیچ واکنش بازدارندهای در کنار او حضور دارند.
ترکان ادامه داد: واقعاً نمیدانم چرا پدر سوگند دستگیر نشده است. این مسئله برای من قابل درک نیست. به نظر میرسد ما هنوز براساس برخی رسوم و سنتهای دوران جاهلیت رفتار میکنیم در حالی که پیامبر اکرم (ص) آمدند تا بخشی از حقوق زنان را احیا کنند، اما امروز دوباره به همان دوره جاهلیت بازگشتهایم و اجازه میدهیم پدری به خودش حق بدهد که دخترش را به هر دلیل، با هر اتهام و تحت هر عنوانی به قتل برساند و بعد از آن نیز بدون نگرانی در جامعه رفتوآمد کند. همین وضعیت درباره برادری که خواهرش را به قتل میرساند نیز وجود دارد و فرد پس از ارتکاب چنین جنایتی میتواند به زندگی عادی خود ادامه دهد.
او تصریح کرد: اینها همه زخمهایی است که بر روح جامعه وارد میشود و در مقابل حاکمیت سکوت میکند. این زخمها روی هم جمع میشوند و ممکن است در مقطعی به یک هیجان اجتماعی بزرگ و اعتراضات گسترده تبدیل شوند. نیمی از جامعه ما را زنان تشکیل میدهند و این زنان باید احساس کنند که در جایی از حقوقشان دفاع میشود و از حمایت اجتماعی برخوردار هستند. وقتی چنین احساسی وجود نداشته باشد، طبیعی است که نارضایتی و احساس بیپناهی در جامعه زنان افزایش پیدا کند.
ترکان افزود: مسئله اصلی این است که ما باید مانند بسیاری از کشورهای دیگر، سازوکارهای حمایت اجتماعی مؤثری داشته باشیم. به محض اینکه خشونتی علیه یک دختر یا زن اتفاق میافتد، باید امکان تماس با یک نهاد حمایتی وجود داشته باشد. برای مثال، یک معاونت اجتماعی در بهزیستی یا یک مرکز حمایتی که بتواند سریع وارد عمل شود و فرد در معرض خشونت را از شرایط خطرناک نجات دهد.
او تصریح کرد: اگر چنین حمایت اجتماعی مؤثری وجود داشت، شاید میشد این دختر را از مسیری که به مرگ او منتهی شد نجات داد. به نظر من، برای جلوگیری از تکرار چنین اتفاقاتی هم به حمایت اجتماعی جدی نیاز داریم و هم به قوانینی که قتل فرزند، قتل همسر و سایر اشکال خشونت و قتلهای خانوادگی را بهعنوان جرائمی جدی و دارای مجازات بازدارنده در نظر بگیرند و بتوانند حقوق زنان را در این زمینه احیا کنند.
ترکان گفت: متأسفانه احساس میکنم در شرایط فعلی، نه در میان نمایندگان مجلس و نه در دولت، دغدغه جدی و مؤثری برای حل این مسئله وجود ندارد.
ترکان در پاسخ به پرسشی درباره میزان نیاز جامعه به آموزش و فرهنگسازی در زمینه مقابله با زنکشی و دخترکشی، با تأکید بر نقش آموزش و پرورش گفت: به نظر من، در درجه اول باید به نقش آموزش و پرورش توجه کنیم. وزیر آموزش و پرورش به جای اینکه دغدغه اصلی و اساسی خود را حضور دانشآموزان در اجتماعات یا برگزاری برخی نمازهای جماعت که گاهی حتی به شکل تشریفاتی برگزار میشوند، قرار دهد، باید به موضوع آموزش و حمایت از دانشآموزان توجه جدیتری داشته باشد.
او افزود: مدیران مدارس، معاونان و بهویژه کسانی که مسئولیت امور پرورشی را برعهده دارند، باید حمایت از دانشآموزان را بسیار جدیتر بگیرند. من نمیدانم این موضوع درست است یا غلط اما گفته میشود مدیر مدرسه سوگند همان فردی بوده که در موضوع مربوط به آسیبدیدگی و وضعیت دانشآموزان اجازه ورود و مداخله نداده و حتی اجازه نداده است بچهها به بیمارستان منتقل شوند و به نوعی تلاش کرده موضوع را همانجا در نطفه خفه کند. اگر چنین موضوعی صحت داشته باشد، با یک مسئله بسیار جدی مواجه هستیم.
این فعال سیاسی تصریح کرد: وقتی مدیری داریم که اساساً دغدغه سلامت روحی و روانی یک دختر را ندارد، دیگر نمیتوان انتظار داشت که مدرسه نقش حمایتی خود را بهدرستی ایفا کند. مدارس ما مملو از معاونان پرورشی هستند. پرسش من این است که آیا هیچکدام از این افراد به این فکر نکردهاند که اگر این دختر اشتباهی مرتکب شده به جای برخوردهای قهری و سپردن او به خانواده، نیم ساعت با او صحبت کنند، شرایطش را بررسی کنند و ریشه مشکل را پیدا کنند؟
ترکان ادامه داد: دختری که مادر نداشته و با نامادری زندگی میکرده، ممکن است با نیازهای عاطفی جدی مواجه بوده باشد. یک مشاور یا معاون پرورشی میتوانسته با گفتوگو و راهنمایی به او کمک کند تا نیازهای عاطفی خود را از مسیر درست پاسخ دهد اما متأسفانه در چنین شرایطی شاهد عملکرد خنثی برخی مسئولان مدرسه هستیم.
او افزود: ما در کشور تعداد زیادی معلم و مدیر داریم که تصور میکنند وظیفهشان صرفاً این است که حقوق بگیرند، امتحان برگزار کنند و کارهای اداری و آموزشی مدرسه را انجام دهند در حالی که به اعتقاد من، اصل مسئله آموزش و پرورش فقط درس دادن و امتحان گرفتن نیست. آموزش و پرورش باید مسئولیت تربیت انسانی، حمایت عاطفی و حفظ سلامت روانی دانشآموزان را نیز بر عهده بگیرد.
این فعال سیاسی با انتقاد از ارجاع بیملاحظه مسائل دانشآموزان به خانوادههای آنها گفت: به نظر من، یکی از مشکلات این است که به محض وقوع هر اتفاقی، با پدر دانشآموز تماس میگیرند؛ پدری که ممکن است از نظر سواد یا فرهنگ در شرایط مناسبی نباشد و در نتیجه، خودش را صاحب اختیار بداند که دخترش را تا مرز مرگ پیش ببرد. این شیوه برخورد بسیار خطرناک است.
ترکان در پایان تأکید کرد: فکر میکنم برخی از مدیران و معاونان مدارس درک درستی از انسانیت و آموزشهای انسانی ندارند. آموزش و پرورش باید از همین نقطه شروع کند و به جای آنکه صرفاً به مسائل ظاهری و تشریفاتی بپردازد، سلامت جسمی، روحی و روانی دانشآموزان را در اولویت قرار دهد. اگر قرار است از تکرار چنین جنایتهایی جلوگیری کنیم، باید مدرسه را به نخستین محل شناسایی خشونت، حمایت از دانشآموز و مداخله برای نجات او تبدیل کنیم.
