ستاد رسانه‌ای فضای مجازی کشور اعلام کرده که در هفته سوم آبان‌ماه ۱۴۰۵، از میان ۱۸۴ خبر جعلی، شبهه‌برانگیز و گمراه‌کننده، ۷۱ مورد به‌طور رسمی تکذیب شده و مجموع بازدید این تکذیبیه‌ها به ۱۹۷ میلیون و ۸۵۴ هزار بازدید رسیده است.
تکذیبیه‌ها بیشتر از خبرهای جعلی دیده شدند
تکذیب سریع، اما ماندگاری چندروزه برخی شایعه‌ها
با این حال، خبرهای جعلی بین یک تا چهار روز در گردش بودند و میانگین ماندگاری آن‌ها به ۲٫۲ روز رسید. چهار شایعه یک روز، یک شایعه دو روز، چهار شایعه سه روز و یک شایعه چهار روز در گردش بود. بیشترین ماندگاری به ویدئوی ساختگی درباره برداشت از حساب مردم به دستور رئیس قوه قضائیه اختصاص داشت.
سیاست خارجی و مذاکرات در کانون شایعه‌ها
در میان موضوعات پرتکرار، شایعه‌های مرتبط با سیاست خارجی و مذاکرات ایران و آمریکا سهم قابل‌توجهی داشتند؛ از خبر جعلی دیدار محسن رضایی با جی‌دی ونس و ناکامی میانجیگری‌ها تا ادعای مذاکره بر سر بازگشایی تنگه هرمز در ازای آزادسازی ۸میلیارد دلار از دارایی‌های بلوکه‌شده ایران. انتشار اخبار جعلی در روزنامه نیویورک تایمز درباره برنامه ایران برای استفاده از سلاح شیمیایی و در روزنامه تایمز درباره توزیع قرص‌های یُد در مناطق مجاور مراکز هسته‌ای نیز در این فهرست قرار داشتند.
خبرگزاری‌ها و نهادهای دولتی در تکذیب شایعه‌ها فعال بودند
در میان رسانه‌های فعال در انتشار تکذیبیه‌ها، خبرگزاری‌های صداوسیما، مهر، تسنیم و میزان به‌ترتیب بیشترین نقش را در تکذیب اخبار جعلی هفته سوم آبان داشتند. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، وزارت امور خارجه، وزارت بهداشت، قوه قضائیه و مجلس شورای اسلامی نیز از نهادهای فعال در پاسخ به شایعات و اخبار جعلی مرتبط با حوزه کاری خود بودند.
رسانه‌ها و سیاستمداران خارجی از منابع اصلی تولید اخبار جعلی
بررسی منابع تولید و انتشار اخبار جعلی نشان می‌دهد رسانه‌های خارجی و سیاستمداران خارجی بیشترین نقش را در تولید این اخبار داشته‌اند.
روزنامه نیویورک تایمز، روزنامه تایمز، شبکه عبری کان، میدل ایست‌آی و برخی صفحات اینستاگرامی وابسته به سلطنت‌طلبان و جریان‌های معاند از جمله منابع شناسایی‌شده در انتشار اخبار جعلی علیه ایران بودند. همچنین حدود ۳۵ درصد اخبار جعلی تولیدشده از سوی رسانه‌های داخلی بازنشر شده‌اند که به‌منظور حفظ اعتبار این رسانه‌ها، از ذکر نام آن‌ها خودداری شده است.
منبع: ایسنا