شاخص آلایندگی هوای تهران در 24 ساعت منتهی به شنبه 23 آبان روی عدد 147 قرار گرفته و این یعنی هوا برای گروه‌های حساس ناسالم است. اما چرا پایتخت که تا همین هفته گذشته میزبان باران و باد بود، به ناگهان هوایش آلوده شد؟ آیا پای مازوت سوزی در میان است؟ اکوایران برای پاسخ به این پرسش‌ها با فاطمه کریمی، مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران گفت‌وگو کرده است.
به گزارش اقتصادنیوز به نقل از اکوایران، فاطمه کریمی، مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران درباره علت آلودگی هوای تهران در دو روز اخیر و آلاینده غالب که ذرات معلق کوچکتر از دو و نیم میکرون PM2.5 است، می‌گوید: آلاینده غالب در اغلب روزهای آلوده ذرات معلق است. نیمه دون سال نسبت به روزهای دیگر این میزان بیشتر است، اما اینکه چرا بیشتر است، شاید عامل اصلی این موضوع به شرایط جوی و وضعیت پایداری و ناپایداری هوا برمی‌گردد. این‌طور نیست که میزان آلودگی تولیدشده مختص این فصل سال است. با این حال چون میزان پایداری و حجم تخلیه هوا نسبت به روزهای ابتدایی و نیمه اول سال کمتر است، لذا هرگونه آلودگی تولیدشده از منابع آلاینده ثابت و متحرک برای مدت بیشتری در هوا باقی می‌ماند و با تداوم شرایط پایداری شاهد افزایش غلظت آلاینده‌ها هستیم.
او در پاسخ به این پرسش که آیا مازوت‌سوزی در نیروگاه‌ها آغاز شده نیز می‌گوید: ما دستگاه متولی این موضوع نیستیم و وزارت نفت و وزارت نیرو در این زمینه مسئولیت دارند. طبیعتاً به دلیل ناترازی انرژی که وجود دارد همه نیروگاه‌ها نمی‌توانند گاز طبیعی دریافت کنند. با این حال طبق مصوبات دستگاه‌های نظارتی به ویژه شعام و سازمان محیط زیست که در جریان هستند، برخی نیروگاه‌ها از مازوت سوزی متاثر هستند. اما کماکان مانند گذشته نیروگاه بعثت که در داخل محدوده شهری تهران قرار دارد از این قاعده مستثنی بود از گاز طبیعی برای تولید برق استفاده می‌کرد. نیروگاه منتظرالقائم تنها نیروگاهی بود که به دلیل الگوی وزش باد که به شهر تهران وارد می‌شود، مازوت سوزی داشت. اما درباره اینکه امسال مازوت‌سوزی در نیروگاه‌ها آغاز شده است یا خیر اطلاعی ندارم و باید این موضوع را حتماً از متولیان مربوطه جویا شویم.
کریمی در ادامه در پاسخ به این پرسش که آیا گازوئیل و سوخت خودروها هم نقشی در تولید آلاینده‌های ثانویه دارد یا نه نیز می‌گوید: یکی از آلاینده‌های ثانویه که تولید ذرات معلق می‌کنند، اکسیدهای گودگرد است اما این اکسیدها صرفاً به موضوع مازوت‌سوزی محدود نمی‌شود. در سوخت‌های سنگین و حتی سوخت‌های معمولی که استفاده می‌کنیم نیز درصدی از گوگرد وجود دارد. اما ترکیبات گوگرد نیستند که آلاینده ثانویه محسوب می‌شوند، همچنین مواد آلی فرار و آلاینده‌هایی که در جایگاه‌های سوخت و هنگام انتقال سوخت از مخازن به جایگاه‌ها منتشر می‌شوند نیز اکسید نیتروژن و pm2.5 تولید می‌کنند.
او درباره چرایی افزایش آلودگی هوا در نیمه دوم سال هم می‌گوید: دلیل اینکه آلودگی هوا در نیمه دوم سال غالباً افزایش چشمگیری نسبت به دوره‌های دیگر دارد، در درجه اول کاهش حجم تخلیه هوا و پایداری شرایط جوی است. به دلیل پدیده اینورژن انگار سقفی را روی یک محیط ببندیم و میزان آلودگی تولیدشده در همان حجم باقی بماند. مانند اینکه پنجره‌ها را ببندیم و همچنان در آن محیط آلودگی تولید کنیم. عامل اصلی این موضوع همین شرایط است.
مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران اضافه می‌کند: اگر وضعیت هوای تهران در هفته اخیر را ملاحظه کنید، می‌بینید که کمتر از یک هفته پیش یعنی روز یکشنبه هوای پاک با شاخص ۴۹ داشتیم. زمان زیادی از آن روز نمی‌گذرد و منابع آلاینده نیز تقریباً شرایط مشابهی را تجربه می‌کردند. چه اتفاقی افتاده است که کمتر از یک هفته بعد یعنی روز شنبه شاخص ۲۴ساعته کیفیت هوا به ۱۴۷ رسیده است؟ تنها دلیل آن همین موضوع پایداری و ناپایداری شرایط جوی است. در آن زمان بارش خوبی را تجربه کردیم و سرعت وزش باد نیز در وضعیت بسیار مناسبی بود. به همین دلیل حجم آلاینده‌ها به‌سرعت تخلیه شد. اما متأسفانه اکنون آن شرایط وجود ندارد وگرنه منابع آلاینده تقریباً همان منابع قبلی هستند.
او درباره اقداماتی که می‌تواند آلودگی هوا در فصل سرد سال را کاهش دهد هم می‌گوید: نکته مهم این است که با توسعه فناوری‌هایی که اکنون در صنعت خودروسازی در حال شکل‌گیری است، بتوانیم میزان انتشار آلاینده‌ها را کاهش دهیم. مدیریت شهری نیز به‌شدت پیگیر این موضوع است تا بتوانیم انتشار انواع آلاینده‌ها از جمله ذرات معلق را به حداقل برسانیم.
کریمی اضافه می‌کند: یکی از این راهکارها برقی‌سازی است. با توجه به شرایطی که کلان‌شهر تهران از نظر توپوگرافیک دارد، باید تلاش کنیم میزان انتشار آلاینده‌ها را کاهش دهیم و یکی از بهترین راهکارها در این زمینه برقی‌سازی است. امیدواریم خودروسازان داخلی و همچنین وزارت صمت که متولی ورود خودروهای وارداتی است، زمینه افزایش تعداد خودروهای برقی و هیبریدی را که به‌عنوان خودروهای نسبتاً پاک شناخته می‌شوند فراهم کنند و خودروسازان داخلی نیز به این سمت حرکت کنند تا ما با تغییر فصل و کاهش شرایط پایداری هوا کمتر شاهد روزهایی مانند امروز باشیم.