دبیر انجمن صنفی صنایع روغن نباتی، با اعلام اینکه در تأمین و تولید روغن نباتی کشور مشکلی وجود ندارد، گفت: تولید روغن در نیمه نخست امسال به بیش از یک میلیون و ۶۱ هزار تن رسید.
باشگاه خبرنگاران جوان؛ آزاده محبی - علیرضا شریفی، دبیر انجمن صنفی صنایع روغن نباتی، با اشاره به وضعیت تولید و تأمین روغن در کشور اظهار کرد: بر اساس آمار، تولید روغن نباتی در ۶ ماهه نخست امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود ۸ درصد کاهش داشته است؛ به‌طوری‌که در این مدت یک میلیون و ۶۱ هزار و ۴۰۸ تن روغن تولید شد، در حالی که این رقم در نیمه نخست سال گذشته یک میلیون و ۱۵۸ هزار و ۸۶۲ تن بود.
وی افزود: متوسط تولید روغن در نیمه نخست امسال حدود ۱۷۷ هزار تن در ماه بود. با وجود این، انتظار می‌رفت میزان تولید کاهش بیشتری داشته باشد؛ زیرا پس از حذف ارز ترجیحی و افزایش یکباره قیمت‌ها، مصرف‌کنندگان به استفاده از موجودی‌های قبلی روی آوردند و ذخیره‌سازی جای خود را به مصرف ذخایر موجود داد. از سوی دیگر، قاچاق روغن نیز متوقف شد یا به‌شدت کاهش یافت.
شریفی با اشاره به تغییرات عرضه و تقاضای روغن در ماه‌های اخیر بیان کرد: اختلاف میزان تولید و توزیع روغن در پنج ماهه امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود ۱۳ درصد بود. با توجه به افزایش فاصله نرخ ارز آزاد و نرخ ارز در تالار مبادله، به نظر می‌رسد هم‌زمان با افزایش تقاضا و تولید در شهریورماه، قاچاق این محصول مجدداً از سر گرفته شده باشد؛ هرچند آمار دقیقی در این زمینه در اختیار نداریم.
تولید روغن تابع تقاضای بازار است
دبیر انجمن صنفی صنایع روغن نباتی با تأکید بر اینکه تولید روغن تابع میزان تقاضاست، گفت: موجودی مواد اولیه در سطح قابل قبولی قرار دارد و تغییرات تولید در ماه‌های اخیر ناشی از کمبود مواد اولیه نبوده است. به‌عبارت دیگر، در صورت افزایش تقاضا، امکان افزایش تولید در نیمه نخست سال نیز وجود داشت و مواد اولیه عامل محدودکننده تولید نبود.
وی درباره تغییرات قیمت روغن پس از حذف ارز ترجیحی اظهار کرد: بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، قیمت روغن برای مصرف‌کننده به‌طور متوسط به حدود ۳.۸ برابر سطح پیش از حذف ارز ترجیحی رسیده است.
شریفی ادامه داد: در زمان حذف ارز ترجیحی، نرخ دلار از ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان به ۱۱۲ هزار و ۵۰۰ تومان افزایش یافت، در حالی که نرخ کنونی ارز به بیش از ۱۸۰ هزار تومان رسیده است. با وجود افزایش حدود ۷۰ هزار تومانی نرخ ارز در این مقایسه، در ماه‌های اخیر افزایش جدیدی در قیمت روغن به دلیل شرایط خاص کشور رخ نداده است.
وی با مطلوب ارزیابی کردن موجودی روغن در کشور تصریح کرد: شرایط مناسب عرضه، عامل اصلی آرامش بازار روغن بوده است.
پیش‌بینی تولید بیش از ۲ میلیون تن روغن تا پایان سال
دبیر انجمن صنفی صنایع روغن نباتی با اشاره به برآوردهای تولید در ابتدای سال گفت: در ابتدای امسال پیش‌بینی می‌شد تولید روغن از ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تن در سال گذشته به یک میلیون و ۸۰۰ هزار تن کاهش یابد، اما با توجه به تولید بیش از یک میلیون تن در نیمه نخست سال، انتظار می‌رود تولید امسال از ۲ میلیون تن فراتر برود.
وی افزود: با وجود افزایش چندبرابری نرخ ارز، میزان کاهش تولید کمتر از پیش‌بینی‌های اولیه بوده است. البته در صورت تداوم افزایش فاصله نرخ ارز آزاد و نرخ ارز تالار مبادله، احتمال افزایش انگیزه قاچاق وجود دارد.
شریفی با اشاره به تقارن ماه رمضان و ایام نوروز در نیمه دوم سال اظهار کرد: انتظار نمی‌رود تولید روغن در نیمه دوم سال کمتر از نیمه نخست باشد؛ مگر آنکه در تأمین مواد اولیه با مشکل مواجه شویم.
محاصره دریایی خللی در تأمین و تولید روغن ایجاد نکرد
وی درباره وضعیت تأمین روغن خام مورد نیاز کشور در شرایط محدودیت‌های دریایی گفت: محاصره دریایی تاکنون اختلال جدی در تأمین و تولید روغن ایجاد نکرده است؛ زیرا بخش عمده روغن خام مورد نیاز کشور از مرزهای شمالی و غربی وارد می‌شود و در زمینه واردات بخشی از این محصول از بندر امام خمینی(ره) نیز تا امروز مشکل حادی نداشته‌ایم.
شریفی با اشاره به تولید روغن خام از دانه‌های روغنی داخلی و وارداتی بیان کرد: سالانه حدود ۵۰۰ هزار تن روغن خام از محل فرآوری دانه‌های روغنی داخلی و وارداتی تولید می‌شود که بخش عمده آن به دانه‌های وارداتی وابسته است.
شریفی: روغن‌های وارداتی از نظر تراریختگی نگرانی ندارند
دبیر انجمن صنفی صنایع روغن نباتی در پاسخ به نگرانی برخی خانوارها درباره سلامت روغن‌های وارداتی و تراریخته بودن آنها گفت: خانوارها نباید از بابت مصرف روغن نباتی نگرانی داشته باشند. روغن و دانه‌های روغنی وارداتی تنها پس از طی مراحل قانونی و دریافت مجوزهای لازم امکان ترخیص دارند و محصولات تأییدشده از نظر ایمنی، مطابق ضوابط و ارزیابی‌های مراجع ذی‌صلاح وارد کشور می‌شوند.
وی با تشریح وضعیت واردات انواع روغن خام افزود: سالانه حدود ۸۰۰ تا ۹۰۰ هزار تن روغن خام آفتابگردان در کشور مصرف می‌شود که ۹۹ درصد آن وارداتی و یک درصد تولید داخل است. به گفته وی، این روغن‌ها غیرتراریخته هستند.
شریفی ادامه داد: سالانه حدود ۵۰۰ هزار تن روغن پالم وارد کشور می‌شود که به گفته وی، غیرتراریخته است. همچنین مصرف روغن کلزا حدود ۲۰۰ هزار تن در سال است که بخش عمده آن از تولید داخل تأمین می‌شود و غیرتراریخته است.
وی با بیان اینکه بخشی از روغن سویا، به‌ویژه روغن تولیدشده از دانه‌های وارداتی یا واردات روغن خام سویا، منشأ تراریخته دارد، تأکید کرد: تراریختگی به‌خودی‌خود به معنای زیان‌بار بودن محصول نیست و مجوزهای مربوط به واردات و ترخیص باید بر اساس ارزیابی‌های ایمنی و ضوابط وزارت بهداشت و سایر مراجع مسئول صادر شود.
مطالبات ارزی بیش از ۴ میلیارد یورویی؛ چالش اصلی واردکنندگان کالاهای اساسی
دبیر انجمن صنفی صنایع روغن نباتی با اشاره به مهم‌ترین چالش واردکنندگان کالاهای اساسی، به‌ویژه واردکنندگان روغن خام، گفت: انباشت مطالبات ارزی معوق از دولت، مهم‌ترین دغدغه فعالان این بخش است.
وی افزود: در حال حاضر، بیش از ۴ میلیارد یورو مطالبات ارزی واردکنندگان کالاهای اساسی از دولت پرداخت نشده است که حدود یک‌چهارم آن به مطالبات بلاتکلیف حوزه روغن از بهمن‌ماه ۱۴۰۳ با نرخ ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی مربوط می‌شود. بخشی دیگر نیز به دوره‌های قبلی و نرخ‌های پیشین ارز اختصاص دارد.
شریفی ادامه داد: هم‌زمان با بلوکه شدن سرمایه واردکنندگان، این فعالان اقتصادی حدود ۸۰۰ میلیون یورو بابت تسهیلات بانکی بدهکارند و همچنان ملزم به پرداخت سود و جریمه به بانک‌های داخلی هستند. این وضعیت فشار مضاعفی بر چرخه تأمین کالاهای اساسی کشور وارد می‌کند.
وی با اشاره به پیامدهای تداوم این وضعیت اظهار کرد: حداقل اقدام دولت و نظام بانکی باید متوقف کردن فشار ناشی از بدهی‌های بانکی بر واردکنندگان کالاهای اساسی از طریق فریز کردن بدهی‌ها و توقف محاسبه سود و جریمه در دوره تعیین تکلیف مطالبات ارزی باشد.
به گفته دبیر انجمن صنفی صنایع روغن نباتی، تعلل در تعیین تکلیف این مطالبات می‌تواند به تضعیف اعتبار دولت نزد بخش خصوصی و کاهش اعتماد فروشندگان خارجی به تجار ایرانی منجر شود؛ موضوعی که در بلندمدت، تأمین کالاهای اساسی و امنیت غذایی کشور را با تهدید مواجه می‌کند.
شریفی در پایان تأکید کرد: دولت برای بازسازی اعتماد فعالان اقتصادی، باید در گام نخست بدهی ارزی واردکنندگان کالاهای اساسی به نظام بانکی را فریز کند و ۵۰ درصد مطالبات واردکنندگانی را که بدهی ارزی به بانک‌ها ندارند، پرداخت کند.