سمنان - ایرنا - طبابت فقط درمان بیماری نیست؛ بخشی از تاریخ هر جامعه با نام پزشکانی گره خورده است که در دوره‌های مختلف برای حفظ سلامت مردم تلاش کرده‌اند. کتاب «تاریخ طب و طب‌پیشگان در سمنان» سراغ بخشی از همین گذشته رفته و با روایت زندگی بیش از ۱۰۰ پزشک و بررسی تاریخ مراکز درمانی، تصویری از ۱۰ قرن طبابت در این شهر ارایه می‌کند.
به گزارش ایرنا، سلامت از آن نیازهایی است که ردپایش را می‌توان در همه دوره‌های زندگی اجتماعی مردم دید؛ از زمانی که درمان در شکل‌های ابتدایی و با امکانات محدود انجام می‌شد تا دوره‌ای که بیمارستان، درمانگاه، داروخانه و تخصص‌های مختلف پزشکی بخشی از زندگی روزمره مردم شد. در این میان، پزشکان نیز فقط درمانگران یک بیماری یا یک فرد نبوده‌اند؛ نام و تلاش آنان در بخشی از تاریخ اجتماعی هر شهر باقی مانده است.
سمنان هم از این قاعده جدا نیست. تاریخ طبابت در این شهر، بخشی از گذشته‌ای است که در منابع مختلف، خاطرات افراد و اسناد باقی‌مانده پراکنده شده است؛ گذشته‌ای که اگر ثبت و گردآوری نشود، بخشی از آن با گذشت زمان از دست می‌رود.
کتاب «تاریخ طب و طب‌پیشگان در سمنان» تلاشی برای ثبت همین بخش از تاریخ است؛ اثری که زندگی بیش از ۱۰۰ پزشک از قرن چهارم هجری تا دهه ۱۳۶۰ را گردآوری کرده و در کنار آن، تاریخچه هشت بیمارستان از دوره قاجار تا امروز، ۱۶ درمانگاه و هشت داروخانه را بررسی کرده است.
وقتی تاریخ پزشکی از دل روایت‌ها بیرون می‌آید
پژوهش درباره گذشته پزشکی سمنان، فقط جست‌وجو در کتاب‌ها و اسناد مکتوب نبوده است. بخشی از اطلاعات این اثر از روایت افرادی به دست آمده که خود شاهد بخشی از این تاریخ بوده‌اند یا درباره پزشکان و مراکز درمانی گذشته اطلاعاتی در اختیار داشته‌اند.
محمد(امیر) عزیزالدین، یکی از نویسندگان کتاب، کمبود منابع مکتوب، درگذشت شماری از پزشکان و دشواری دسترسی به پزشکانِ مهاجرت‌کرده و خانواده‌های آنان را از مهم‌ترین چالش‌های این پژوهش عنوان کرد و گفت: همین مسایل ضرورت بهره‌گیری از تاریخ شفاهی و گفت‌وگو با افراد مطلع را دوچندان کرد.
به گفته وی، در فرآیند تدوین کتاب حدود ۱۵۰ ساعت مصاحبه تاریخ شفاهی با ۷۰ نفر از مطلعان انجام شد. بیش از ۱۵۰ برگ سند تاریخی، بیش از ۱۰۰ قطعه عکس و ۸۰ عنوان کتاب و مقاله نیز در تدوین این اثر مورد استفاده قرار گرفت.
عزیزالدین افزود: نام بیش از یک‌هزار و ۵۰ نفر از فعالان حوزه سلامت، شامل پزشکان عمومی، متخصصان و فوق‌تخصص‌ها، دندانپزشکان، داروسازان، فعالان علوم آزمایشگاهی، پرستاران و ماماها نیز در این کتاب ثبت شده است.
از پزشکان قرن چهارم تا مراکز درمانی امروز
در این میان، گستره زمانی کتاب یکی از ویژگی‌های قابل توجه آن است. زندگینامه بیش از ۱۰۰ پزشک از قرن چهارم هجری تا دهه ۱۳۶۰ گردآوری شد و در بخش دیگری از کتاب، تاریخچه هشت بیمارستان از دوره قاجار تا امروز بررسی شده است.
۱۶ درمانگاه و هشت داروخانه نیز در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفته‌اند تا تصویری از بخشی از روند شکل‌گیری و گسترش خدمات درمانی در سمنان در دوره‌های مختلف ارایه شود.
تاریخ طبابت بخشی از هویت فرهنگی جامعه است
عبدالجواد رحیم‌پور، از پیشکسوتان حوزه دندانپزشکی کشور، با اشاره به دشواری‌های پژوهش در تاریخ پزشکی، تدوین این کتاب را اقدامی ارزشمند در حفظ و انتقال میراث علمی و درمانی سمنان به نسل‌های آینده دانست.
وی با تأکید بر اهمیت گردآوری اسناد، منابع مکتوب و روایت‌های شفاهی در بازشناسی تاریخ پزشکی گفت: ماندگاری چنین آثاری به معنای حفظ بخشی از فرهنگ و هویت یک منطقه است و می‌تواند تصویری از تلاش پزشکان و فعالان حوزه سلامت برای تأمین سلامت جامعه در دوره‌های مختلف تاریخی ارایه دهد.
کتابی برای ثبت بخشی از حافظه پزشکی سمنان
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان سمنان هم با تاکید بر نقش کتابخانه‌ها در گسترش فرهنگ مکتوب و پیوند دادن آثار تألیفی با جامعه، کتاب‌های پژوهشی را فرصتی برای معرفی دستاوردهای پژوهشگران و پاسداشت تلاش‌های فرهنگی دانست و از نویسندگان این اثر برای ثبت بخشی از تاریخ علمی و اجتماعی سمنان قدردانی کرد.
سعید دهقانلو با اشاره به ضرورت حمایت از نویسندگان و آثار ارزشمند، بر نقش کتابخانه‌های عمومی در فراهم کردن زمینه معرفی و عرضه آثار فرهنگی و ادبی تأکید کرد.
مشخصات کتاب
کتاب «تاریخ طب و طب‌پیشگان در سمنان» تألیف محمد(امیر) عزیزالدین و حمیدرضا نظری(حکمت)، با مقدمه‌ای از شاهرخ موسوی و ویراستاری مجید کسایی، از سوی انتشارات آبرخ در سمنان منتشر شده است.
این کتاب در ۳۵۹ صفحه، همراه با تصویر، جدول و عکس، پنجمین دفتر از مجموعه «تاریخ معاصر استان سمنان» است.