سانائه تاکایچی، نخست‌وزیر ژاپن، در پی تغییر یکی از بنیادی‌ترین اصول سیاست این کشور پس از جنگ جهانی دوم است: فاصله گرفتن از صلح‌طلبی و تبدیل ژاپن به قدرتی نظامی که بتواند در برابر تهدیدهای منطقه‌ای، به‌ویژه چین، واکنش نشان دهد.
به گزارش خبرفوری، اشپیگل در گزارشی تصویری از سیاستمداری ارائه می‌دهد که با وجود پیشینه‌ای معمولی، به چهره‌ای محبوب در شبکه‌های اجتماعی تبدیل شده و اکنون در پی بازتعریف جایگاه نظامی ژاپن است.
تاکایچی ۶۵ ساله، که علاقه‌مند به موسیقی هوی‌متال و موتورسیکلت‌سواری است، می‌گوید هدفش تبدیل ژاپن به کشوری «عادی» است؛ کشوری که بتواند از جان و زندگی شهروندانش دفاع کند. او پس از شکستن ائتلاف دیرینه حزب محافظه‌کار حاکم با یک حزب صلح‌طلب، انتخابات زودهنگام را با پیروزی چشمگیری پشت سر گذاشت.
پایان تدریجی میراث صلح‌طلبی
ژاپن پس از شکست در جنگ جهانی دوم، در قانون اساسی خود از جنگ به‌عنوان ابزار حل اختلافات بین‌المللی چشم‌پوشی کرد. ماده ۹ قانون اساسی، مبنای حقوقی سیاست صلح‌طلبانه این کشور شد؛ هرچند ژاپن در عمل نیروهای دفاع از خود را تشکیل داد.
توکیو برای دهه‌ها هزینه‌های نظامی خود را محدود نگه داشت، حتی زمانی که چین، روسیه و کره شمالی توان نظامی‌شان را گسترش می‌دادند. اما تاکایچی اکنون خواهان کاهش محدودیت‌های ناشی از این رویکرد است. دولت او توسعه سریع‌تر نیروهای مسلح، ایجاد یک سازمان اطلاعاتی مرکزی و بررسی نقش نظامی ژاپن در صورت حمله چین به تایوان را دنبال می‌کند. حتی موضوع استقرار تسلیحات هسته‌ای نیز، که در ژاپن به دلیل تجربه حملات اتمی هیروشیما و ناگازاکی حساسیتی تاریخی دارد، وارد بحث‌های سیاسی شده است.
سیاستمداری با تصویری متفاوت
یکی از عوامل محبوبیت تاکایچی، تصویر متفاوت او در مقایسه با سیاستمداران سنتی ژاپن است. او از خانواده‌ای معمولی در شهر نارا برخاسته است؛ پدرش در گروه تویوتا کار می‌کرد و مادرش کارمند پلیس استان بود. با وجود مخالفت خانواده با تحصیل او در دانشگاهی دور از خانه، تاکایچی در دانشگاه کوبه مدیریت بازرگانی خواند.
او در جوانی به موسیقی گروه‌هایی چون دیپ پرپل، آیرن میدن و بلک سبث علاقه داشت و نوازندگی درام را دنبال می‌کرد. تصاویر قدیمی او روی موتورسیکلت یا پشت درامز، امروز در شبکه‌های اجتماعی بازنشر می‌شوند. مدل موی کوتاه و سبک پوشش او نیز به الگویی برای برخی هواداران تبدیل شده است.
تاکایچی در سال ۱۹۸۷، پس از دیدن پَت شرودر، نماینده کنگره آمریکا، برای مدتی به دفتر او در واشنگتن رفت و از نزدیک با شیوه فعالیت سیاسی آمریکایی‌ها آشنا شد. او در سال ۱۹۹۳ به پارلمان ژاپن راه یافت و به‌تدریج به یکی از چهره‌های برجسته جریان محافظه‌کار تبدیل شد.
نگرانی مخالفان از ملی‌گرایی
منتقدان می‌گویند محبوبیت اجتماعی تاکایچی نباید سیاست‌های راست‌گرایانه او را پنهان کند. او با اصلاحاتی برای تسهیل حفظ نام خانوادگی زنان متأهل مخالفت کرده، از گسترش امکان حضور زنان در جایگاه امپراتوری حمایت نکرده و در جریان مبارزات انتخاباتی درباره رفتار گردشگران خارجی در پارک نارا موضع‌گیری کرده است.
دولت او همچنین هزینه درخواست اقامت دائم را به‌شدت افزایش داده و قانونی برای مجازات تخریب علنی پرچم ملی تصویب کرده است؛ اقدامی که به گفته دیده‌بان حقوق بشر می‌تواند آزادی بیان را تهدید کند.
فعالان صلح‌طلب، به‌ویژه از تلاش‌های تاکایچی برای عادی‌سازی قدرت نظامی ژاپن نگران‌اند. آنها به مواضع تاریخی او درباره جنگ جهانی دوم، از جمله توصیف جنگ ژاپن به‌عنوان اقدامی دفاعی و کم‌اهمیت جلوه دادن برخی جنایات تاریخی، انتقاد دارند. مخالفان هشدار می‌دهند که تقویت نظامی بدون مواجهه کامل با گذشته می‌تواند زمینه بازگشت ملی‌گرایی افراطی را فراهم کند.
تایوان؛ نقطه عطف سیاست امنیتی ژاپن
تاکایچی در مراسم سالانه یادبود پایان جنگ در ۱۵ اوت، برخلاف برخی نخست‌وزیران پیشین، از ابراز صریح پشیمانی بابت گذشته جنگی ژاپن خودداری کرد. او در عوض بر جلوگیری از تکرار جنگ و تبدیل ژاپن به الگویی قابل اعتماد در منطقه هندـآرام تأکید کرد.
در پس‌زمینه این تغییر، تحولات امنیتی شرق آسیا قرار دارد: افزایش قدرت نظامی چین، تهدیدهای پکن علیه تایوان و همکاری نظامی کره شمالی با روسیه. از سوی دیگر، ژاپن دیگر نمی‌خواهد امنیت خود را صرفا به حمایت آمریکا وابسته کند.
تاکایچی در پارلمان اعلام کرده است که اگر چین تایوان را محاصره کند و با زور علیه آن اقدام کند، ممکن است چنین وضعیتی تهدیدی علیه موجودیت ژاپن محسوب شود. این اظهارنظر از مواضع محتاطانه معمول دولت‌های ژاپن فاصله داشت و نشانه‌ای از آمادگی او برای تعریف نقشی فعال‌تر برای کشورش در بحران‌های منطقه‌ای بود.