حوزه/ استاد حوزه با راهبردی دانستن نقش «جنبش دانشجویی» در مراحل مختلف شکل گیری و تداوم انقلاب اسلامی، گفت: سیزدهم آبان، نماد بصیرت سیاسی دانشجویان و پیروی از امام راحل (ره) است.
حجت‌الاسلام والمسلمین مرتضی محمدنژاد عمران از اساتید مدارس علمیه شهرستان جویبار، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری، با اشاره به فرا رسیدن سیزدهم آبان و روز مبارزه با استکبار جهانی، اظهار داشت: پیروزی انقلاب اسلامی مرهون مشارکت گسترده تمامی اقشار جامعه است، اما نقش دانشجویان به دلیل آگاهی سیاسی و حضور پررنگ در برهه‌های سرنوشت‌ساز، بسیار ملموس است. جنبش دانشجویی که در ابتدا تحت تأثیر جریان‌های تجدّدخواهی غربی و کمونیسم بود، به تدریج با انگیزه احیای تفکر دینی و با تکیه بر رهبری امام خمینی (ره)، مسیر خود را به سوی ردّ الحاد شرقی و روشن‌فکری غربی تغییر داد.
استاد مدرسه علمیه ائمه اطهار(ع) شهرستان جویبار با اشاره به شکل گیری جریان‌های دانشجویی در ایران از دهه سی و دوران نهضت ملی شدن نفت، خاطرنشان کرد: در این مسیر، وقایع آذر سی و دو نقطه عطفی بود؛ تظاهرات دانشجویان در اعتراض به روابط ایران و انگلیس و سپس اعتراض به ورود ریچارد نیکسون به تهران، منجر به شهادت سه تن از دانشجویان گردید. از آن پس، شانزدهم آذر به عنوان مبدأ رسمی جنبش دانشجویی ثبت شد و هر ساله به بهانه تجلیل از این شهدا، روحیه مبارزه با رژیم استبدادی در محیط‌های دانشگاهی زنده می‌شد.
وی یادآور شد: رژیم پهلوی در دهه‌های بعدی با توصیه آمریکایی‌ها تلاش کرد با طرح‌هایی نظیر «اصلاحات ارضی» و «انقلاب سفید»، امواج انقلابی را مهار کند. دولت‌های شریف‌امامی و دکتر امینی سعی کردند با تظاهر به اجرای اصلاحات سیاسی، جنبش دانشجویی را به سمت جریان‌های لیبرالی منحرف کنند. همچنین در دوران اسدالله علم، با حذف شرط «مسلمان بودن» در برخی لوایح اداری، تلاش شد هویت اسلامی نظام مدیریت کشور تضعیف شود؛ اما این اقدامات تنها منجر به بیداری بیشتر دانشجویان و تقویت پیوند میان دانشگاه و علمای قم شد.
حجت الاسلام والمسلمین محمدنژاد عمران تصریح کرد: سخنرانی امام خمینی(ره) در چهاردهم خرداد ۱۳۴۲ و دستگیری ایشان، موجی از شورش را در تهران و قم به پا کرد که منجر به ظهور شعار «اصلاحات آری، دیکتاتوری نه» در دانشگاه تهران شد. اما نقطه اوج این تقابل، لایحه ننگین کاپیتولاسیون در سال چهل و سه بود. سخنرانی تند و روشنگرانه امام خمینی (ره) در دوازدهم آبان که در آن فرمودند «عزت ما را پایکوب کردند»، منجر به اعتراضات گسترده‌ای شد؛ رویداد بزرگی که با تبعید ایشان به ترکیه در شب سیزدهم آبان به پایان رسید. این حادثه تلخ، باور مبارزان را تغییر داد و باعث شد بسیاری از جوانان مذهبی به این نتیجه برسند که در برابر خشونت رژیم، تنها پاسخ مؤثر، مبارزه سازمان‌یافته است.
وی افزود: در سال‌های پایانی دهه چهل، در حالی که خفقان ساواک به اوج رسیده بود و رژیم تلاش می‌کرد با ترویج فرهنگ ابتذال، دانشجویان را دچار استحاله فرهنگی کند، اعتراضات دانشجویی تغییر ماهیت داد. اعتراضاتی که در ابتدا جنبه صنفی داشتند (مانند اعتراض به حجاب در دانشگاه شیراز یا بهای بلیط اتوبوس در تهران)، به سرعت رنگ سیاسی گرفتند. این تحرکات صنفی در واقع تمرینی برای سازمان‌دهی سیاسی بود که در نهایت به هم‌سویی کامل حوزه و دانشگاه منجر شد، به گونه‌ای که تعطیلی درس‌های حوزه علمیه قم در هماهنگی با اعتراضات دانشجویی، نشان‌دهنده تشکیل جبهه‌ای واحد در برابر استبداد بود که راه را برای پیروزی انقلاب اسلامی در بهمن ۵۷ هموار کرد.