شیراز-ایرنا-در روزگاری که تامین معیشت و حفظ قدرت خرید خانوارها به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های اقتصادی جامعه تبدیل شده است، سیاست‌های حمایتی دولت بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته‌اند، سیاست‌هایی که اگر با شناسایی دقیق گروه‌های هدف، نظارت مستمر و اجرای منسجم در میدان همراه شوند، می‌توانند از فشار هزینه‌های زندگی بر دوش اقشار کم‌درآمد بکاهند و امنیت غذایی را از یک دغدغه روزمره به حقی پایدارتر برای خانواده‌ها تبدیل کنند.
به گزارش ایرنا، اجرای طرح کالابرگ الکترونیکی و تقویت حمایت از خانوارهای آسیب‌پذیر، از جمله برنامه‌هایی است که دولت با هدف انتقال موثرتر حمایت‌های معیشتی به جامعه هدف دنبال می‌کند.
برنامه‌ای که موفقیت آن تنها به تخصیص اعتبار محدود نمی‌شود، بلکه میزان دسترسی مردم به کالاهای اساسی، گستردگی شبکه توزیع، سلامت مبادلات، پاسخگویی دستگاه‌های اجرایی و استمرار پایش عملکرد نیز در تحقق اهداف آن نقش تعیین‌کننده دارد.
در استان فارس نیز با توجه به گستردگی جغرافیایی، تنوع جمعیتی و پراکندگی سکونتگاه‌های شهری، روستایی و عشایری، اجرای اثربخش این برنامه نیازمند همکاری دستگاه‌های اجرایی، شبکه فروشگاهی و نهادهای حمایتی است، همکاری‌ای که باید اطمینان دهد حمایت‌های پیش‌بینی‌شده به‌موقع و بدون ایجاد موانع اداری و اجرایی به دست خانوارهای مشمول می‌رسد.
کالابرگ؛ عبور حمایت معیشتی از مسیری هدفمند
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های سیاست کالابرگ الکترونیکی، هدایت حمایت به سمت تامین کالاهای مورد نیاز خانوارهاست، رویکردی که می‌تواند در کنار کمک به حفظ قدرت خرید، دسترسی خانواده‌ها به اقلام ضروری و سبد غذایی را تقویت کند.
بر اساس اعلام وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی در هشتم آبان‌ماه ۱۴۰۵، اعتبار کالابرگ ۳۳ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر از مشمولان که مراحل ثبت‌نام خود را تا پایان مهرماه تکمیل کرده بودند، از یک میلیون تومان به یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان افزایش یافته است.
این تصمیم نشان‌دهنده توجه دولت به ضرورت تقویت حمایت معیشتی در شرایط دشوار اقتصادی است، حمایتی که به‌ویژه برای خانوارهای کم‌درآمد، پرجمعیت و دارای شرایط اقتصادی شکننده اهمیت بیشتری دارد.
از سوی دیگر، معاون رفاه و امور اقتصادی وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز در تشریح آمار اجرای طرح اعلام کرده است که تا مهرماه، بیش از ۳۵ میلیون و ۱۲۰ هزار نفر از افزایش ۵۰۰ هزار تومانی اعتبار کالابرگ بهره‌مند شده‌اند.
همچنین بر اساس همین گزارش، از مجموع ۴۴ میلیون نفری که برای خوداظهاری و بررسی وضعیت مشمولیت پیامک دریافت کرده بودند، حدود ۹ میلیون نفر هنوز این افزایش اعتبار را دریافت نکرده بودند و قرار بود فرصت مجددی برای بررسی وضعیت آنان فراهم شود.
این آمارها بیانگر گستره ملی طرح و اهمیت استمرار فرآیند شناسایی، بررسی و بازنگری اطلاعات خانوارها است، زیرا عدالت حمایتی زمانی محقق می‌شود که علاوه بر برخورداری مشمولان شناسایی‌شده، امکان رسیدگی به وضعیت افرادی که به دلایل اطلاعاتی یا اجرایی از دریافت حمایت بازمانده‌اند نیز فراهم باشد.
فارس، شبکه گسترده فروشگاهی در خدمت اجرای طرح
در استان فارس، گستردگی شبکه فروشگاهی یکی از ظرفیت‌های مهم برای اجرای موفق طرح کالابرگ به شمار می‌رود.
مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان فارس، در گفت و گو با خبرنگار ایرنا از مشارکت بیش از ۱۳ هزار فروشگاه در سطح استان در اجرای طرح کالابرگ الکترونیکی خبر داده است.
به گفته سعید بیاری، فروشگاه‌های زنجیره‌ای، واحدهای صنفی خرد، پروتئین‌فروشی‌ها و تعاونی‌های مصرف شهری، روستایی و عشایری در این طرح مشارکت دارند و خانوارهای مشمول می‌توانند کالاهای مورد نیاز خود را از این مراکز تهیه کنند.
تنوع شبکه پذیرندگان، به‌ویژه در استانی مانند فارس که بخش قابل توجهی از جمعیت آن در مناطق روستایی و عشایری سکونت دارند، اهمیت ویژه‌ای دارد، چراکه اثربخشی حمایت‌های دولتی تنها به واریز اعتبار وابسته نیست و دسترسی آسان و کم‌هزینه به مراکز عرضه کالا نیز بخشی از زنجیره تحقق عدالت معیشتی محسوب می‌شود.
از این منظر، توسعه فروشگاه‌های طرف قرارداد در شهرستان‌ها، بخش‌ها و مناطق کمتر برخوردار، باید به‌عنوان یکی از اولویت‌های اجرایی طرح دنبال شود تا فاصله جغرافیایی یا محدودیت دسترسی، مانعی در بهره‌مندی خانوارهای مشمول ایجاد نکند.
بیاری: نظارت بر اجرای کالابرگ، مکمل حمایت معیشتی دولت است
بیاری، در تشریح ابعاد اجرایی طرح کالابرگ و اقدامات نظارتی مرتبط با آن، بر ضرورت ساماندهی فرآیند عرضه و افزایش شفافیت در مبادلات فروشگاهی تأکید کرده است.
وی با اشاره به دستورالعمل اجرایی ساماندهی و ارتقای نظارت بر تراکنش‌های فروشگاهی اعلام کرده است که این دستورالعمل با هدف افزایش شفافیت، نظم‌بخشی به فرآیند فروش اقلام کالابرگی، رصد دقیق اجرای طرح و ارتقای کیفیت خدمات به مردم تدوین شده است.
مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی فارس همچنین با اشاره به ضرورت جلوگیری از تخلفات احتمالی در شبکه فروشگاهی، مواردی مانند عرضه اقلام خارج از فهرست مجاز، نقد کردن اعتبار کالابرگ و استفاده از پایانه‌های فروشگاهی فاقد الزامات تعیین‌شده را از جمله موضوعاتی دانسته است که ضرورت تقویت نظارت را دوچندان می‌کند.
این رویکرد نشان می‌دهد که حمایت از خانوارها و نظارت بر سلامت اجرای طرح، ۲ ماموریت جدایی‌ناپذیرند، زیرا هرگونه انحراف در مسیر مصرف اعتبار می‌تواند بخشی از اثربخشی منابع عمومی را کاهش دهد.
بیاری همچنین در توضیح سازوکار اجرای طرح، از تعیین زمان‌بندی مشخص برای شارژ اعتبار خانوارها خبر داده و اعلام کرده است که این فرآیند بر اساس رقم پایانی کد ملی سرپرست خانوار و در بازه‌های زمانی تعیین‌شده انجام می‌شود.
وی به موضوع اطلاع‌رسانی درباره نحوه پیگیری و ثبت درخواست بازبینی کالابرگ الکترونیکی اشاره کرد و گفت: سرپرستان خانوارهایی که رقم پایانی کد ملی آن‌ها ۰، ۱ و ۲ است و اعتبار کالابرگ یک‌میلیونی آن‌ها در ۱۵ آبان‌ماه شارژ نشده، می‌توانند برای بررسی وضعیت و ثبت درخواست بازبینی اقدام کنند.
وی به مراحل پیگیری اشاره کرد و افزود: شماره‌گیری کد دستوری #۱۴۶۳*۵۰۰* با سیم‌کارت به نام سرپرست خانوار و بررسی وضعیت اعتبار، دریافت کد ۱۲ رقمی در صورت عدم تداوم مشمولیت و ورود به سامانه حمایت به نشانی hemayat.sfara.ir و تکمیل پرسشنامه خوداظهاری و ثبت درخواست بازبینی و دریافت کد رهگیری و پیگیری نتیجه از طریق سامانه از جمله مراحل پیگیری است.
فریب پیامک های جعلی را نخورید
مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان فارس تاکید کرد: تنها مسیر قانونی ثبت درخواست بازبینی، سامانه حمایت است و پیامک‌های حاوی لینک‌های ناشناس و جعلی با هدف کلاهبرداری ارسال می‌شوند و مردم نباید فریب سودجویان را در این خصوص بخورند، ضمنا پیام‌رسان‌های بله و روبیکا نیز در ثبت درخواست بررسی همکاری می‌کنند.
حمایت از آسیب‌پذیران، فراتر از پرداخت اعتبار
هرچند کالابرگ الکترونیکی یکی از ابزارهای مهم حمایت معیشتی است، اما حمایت مؤثر از گروه‌های آسیب‌پذیر به مجموعه‌ای از اقدامات مکمل نیاز دارد.
خانوارهای دارای درآمد پایین، خانواده‌های پرجمعیت، زنان سرپرست خانوار، افراد دارای معلولیت، سالمندان نیازمند حمایت و خانوارهای ساکن مناطق محروم، از جمله گروه‌هایی هستند که در طراحی و اجرای برنامه‌های رفاهی باید مورد توجه ویژه قرار گیرند.
در این میان، همکاری اداره‌کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی با کمیته امداد امام خمینی(ره)، سازمان بهزیستی، فرمانداری‌ها، دهیاری‌ها و سایر دستگاه‌های مرتبط می‌تواند به شناسایی دقیق‌تر نیازها و رفع موانع برخورداری از حمایت‌ها کمک کند.
ضرورت دارد اجرای طرح در سطح شهرستان‌ها نیز به‌صورت مستمر ارزیابی شود و گزارش‌های میدانی از میزان دسترسی مردم، وضعیت فروشگاه‌های پذیرنده، مشکلات احتمالی در استفاده از اعتبار و میزان رضایت خانوارها در اختیار مدیران اجرایی قرار گیرد.
چنین سازوکاری، امکان اصلاح سریع‌تر مشکلات و هدایت دقیق‌تر منابع را فراهم می‌کند و از تبدیل حمایت‌های اجتماعی به اقداماتی صرفاً اداری و آماری جلوگیری خواهد کرد.
از حمایت کوتاه‌مدت تا تقویت تاب‌آوری اقتصادی خانواده‌ها
واقعیت آن است که هیچ سیاست حمایتی به‌تنهایی قادر به حل همه مسائل معیشتی نیست؛ با این حال، اجرای هدفمند و مستمر طرح‌هایی مانند کالابرگ می‌تواند به‌عنوان بخشی از شبکه تامین اجتماعی، نقش مؤثری در کاهش فشار اقتصادی بر خانوارهای نیازمند ایفا کند.
در کنار این برنامه، پیوند دادن حمایت‌های معیشتی با سیاست‌های اشتغال‌زایی، مهارت‌آموزی، توانمندسازی اقتصادی و حمایت از کسب‌وکارهای خرد، می‌تواند زمینه عبور تدریجی خانواده‌های آسیب‌پذیر از وابستگی به کمک‌های حمایتی را فراهم آورد.
از این منظر، ماموریت دستگاه‌های متولی رفاه اجتماعی صرفاً پرداخت اعتبار یا اجرای یک طرح مقطعی نیست، بلکه باید در مسیر ایجاد امنیت اقتصادی، حفظ کرامت خانوارها و افزایش فرصت‌های توانمندسازی اجتماعی تعریف شود.
برای استان فارس نیز بهره‌گیری از ظرفیت تشکل‌های مردمی، تعاونی‌ها، شبکه اصناف و نهادهای حمایتی می‌تواند به تکمیل این زنجیره کمک کند.
نظارت میدانی، حلقه تعیین‌کننده موفقیت طرح
تداوم اجرای طرح کالابرگ و سایر برنامه‌های حمایتی دولت، نیازمند ارزیابی مستمر و شفاف عملکرد دستگاه‌های مسئول است.
در این مسیر، چند شاخص اهمیت ویژه دارد که میزان پوشش واقعی خانوارهای واجد شرایط، دسترسی جغرافیایی به فروشگاه‌های پذیرنده، کیفیت عرضه کالاهای مشمول، رسیدگی به اعتراض‌ها و شکایت‌های مردمی و جلوگیری از هرگونه تخلف در فرآیند مصرف اعتبار ازجمله این موارد است.
همچنین انتشار منظم آمارهای استانی و شهرستانی می‌تواند به افزایش شفافیت، پاسخگویی دستگاه‌ها و اعتماد عمومی کمک کند.
در نهایت، ارزش واقعی یک برنامه حمایتی نه در تعداد بخشنامه‌ها و اعتبارات اعلام‌شده، بلکه در تغییری سنجیده می‌شود که در زندگی مردم ایجاد می‌کند؛ تغییری که باید در دسترسی آسان‌تر به کالاهای اساسی، کاهش بخشی از فشار هزینه‌های خانوار و اطمینان خاطر بیشتر اقشار آسیب‌پذیر نمایان شود.
کالابرگ الکترونیکی در صورت استمرار تأمین اعتبار، شناسایی دقیق مشمولان، تقویت نظارت و همکاری منسجم دستگاه‌های اجرایی، می‌تواند به یکی از ابزارهای موثر دولت برای صیانت از معیشت خانوارها تبدیل شود، مسیری که تحقق کامل اهداف آن در استان پهناور فارس نیز بیش از هر چیز به پیگیری میدانی، پاسخگویی مسئولان و توجه به نیازهای واقعی مردم وابسته است.