بررسی مشخصات فنی، سرعت، برد و قدرت تخریب موشک سجیل؛ نام اولیه این موشک پرقدرت ایرانی چه بوده است؟
موشک سجیل در رده تسلیحات بالستیک میان‌برد قرار می‌گیرد و توسعه آن را می‌توان بخشی از تلاش ایران برای دستیابی به سامانه‌هایی با آمادگی عملیاتی بیشتر و وابستگی کمتر به فرایندهای زمان‌بر پیش از پرتاب دانست.
در این مطلب، ضمن بررسی پیشینه شکل‌گیری موشک سجیل، با مشخصات فنی، مفهوم نام آن، فناوری پیشران، سرعت پروازی و اطلاعات منتشرشده درباره سرجنگی و برد این موشک آشنا می‌شویم.
موشک سجیل چه نوع موشکی است؟
سجیل یک موشک بالستیک زمین‌به‌زمین با برد میان‌برد است که از دو مرحله پروازی بهره می‌برد. در طراحی این سامانه، برای هر دو مرحله از موتورهای سوخت جامد استفاده شده است؛ فناوری‌ای که آن را از بسیاری از موشک‌های قدیمی‌تر با پیشران مایع متمایز می‌کند.
در موشک‌های دومرحله‌ای، پس از اتمام عملکرد بخش نخست، این قسمت از بدنه جدا می‌شود تا مرحله بعدی بتواند مسیر پرواز را ادامه دهد. چنین ساختاری با هدف دستیابی به عملکرد پروازی موردنظر و مدیریت بهتر مراحل مختلف حرکت موشک طراحی می‌شود.
یکی دیگر از ویژگی‌های مهم سجیل، امکان استفاده از پرتابگرهای متحرک جاده‌ای است. این قابلیت باعث می‌شود سامانه محدود به یک موقعیت ثابت نباشد و امکان جابه‌جایی و استقرار آن در نقاط مختلف فراهم شود.
در مجموع، ترکیب سوخت جامد، معماری دومرحله‌ای و پرتابگر متحرک، سجیل را به یکی از نمونه‌های قابل‌توجه در میان موشک‌های بالستیک ایرانی تبدیل کرده است.
نام اول موشک سجیل چه بود؟
سجیل در ابتدای مسیر توسعه با نام «عاشورا» شناخته می‌شد و پس از انجام آزمایش‌های مختلف، به‌عنوان یکی از پروژه‌های مهم موشکی ایران معرفی شد.
مفهوم و ریشه سجیل چیست؟
این واژه در آیات ۸۲ سوره هود، ۷۴ سوره حجر و ۴ سوره فیل دیده می‌شود، در منابع زبان فارسی به ترکیبی از گل و سنگ یا قطعاتی از گل سخت‌شده با ظاهری شبیه سنگ اشاره دارد.
مشخصات فنی موشک سجیل
اطلاعات منتشرشده درباره ابعاد و ویژگی‌های موشک سجیل که روی تصویر زیر برای‌تان آورده‌ایم، نشان می‌دهد که این سامانه از نظر اندازه و وزن، در گروه موشک‌های بالستیک میان‌برد نسبتاً سنگین قرار دارد. البته باید در نظر داشت که همه منابع درباره جزئیات فنی آن اتفاق‌نظر ندارند و برخی ارقام به‌صورت تقریبی گزارش شده‌اند.
استفاده از سوخت جامد در سجیل
یکی از تفاوت‌های اساسی سجیل با موشک‌هایی مانند شهاب ۳، به نوع سوخت آن‌ها برمی‌گردد که نکات مهم آن را روی تصویر زیر مشاهده می‌کنید.
قدرت تخریب موشک سجیل به چه عواملی بستگی دارد؟
میزان خسارت موشک سجیل تنها به سرعت یا وزن کلی آن وابسته نیست؛ بلکه نوع سرجنگی، مقدار مواد منفجره، ساختار محموله و شرایط برخورد نیز در میزان تخریب تأثیرگذار هستند:
- وزن سرجنگی: در برخی گزارش‌ها، وزن مواد شدیدالانفجار سجیل حدود ۵۰۰ کیلوگرم اعلام شده است.
- ظرفیت حمل محموله: برخی منابع تخصصی خارجی، ظرفیت حمل محموله این موشک را حدود ۷۰۰ کیلوگرم برآورد کرده‌اند.
- تفاوت وزن محموله و مواد منفجره: ارقام ۵۰۰ و ۷۰۰ کیلوگرم لزوماً متناقض نیستند؛ زیرا وزن کل سرجنگی با وزن خالص مواد منفجره تفاوت دارد و ممکن است بخش‌هایی از محموله به اجزای سازه‌ای و تجهیزات اختصاص داشته باشد.
- عوامل مؤثر بر میزان خسارت: نوع هدف، فاصله از محل انفجار، شرایط محیطی و مقاومت سازه مورد اصابت، در تعیین شدت تخریب نقش دارند.
سرعت موشک سجیل چقدر است؟
بر اساس برخی برآوردهای منتشرشده، نکات مربوط به سرعت این موشک به شرحی است که در تصویر زیر آورده‌ایم.
روند توسعه و آزمایش موشک سجیل
در پایان به‌صورت مختصر به تاریخچه ساخت موشک سجیل می‌پردازیم:
شکل‌گیری سجیل به برنامه توسعه موشک‌های بالستیک با پیشران جامد در ایران بازمی‌گردد. هدف اصلی این پروژه، دستیابی به فناوری ساخت موشک‌هایی بود که برای آماده‌سازی و استفاده عملیاتی، به فرایندهای پیچیده سوخت‌گیری پیش از پرتاب نیاز نداشته باشند.
این طرح در مراحل ابتدایی با عنوان عاشورا مطرح شد و پس از پیشرفت پروژه، نام سجیل برای آن مورد استفاده قرار گرفت.
نخستین آزمایش پروازی موفق این موشک در تاریخ ۲۲ آبان ۱۳۸۷ اعلام شد. انتشار این خبر از سوی مقام‌های دفاعی ایران، نشان‌دهنده دستیابی متخصصان داخلی به فناوری ساخت یک موشک بالستیک دومرحله‌ای با موتورهای سوخت جامد بود.
در ادامه، در اردیبهشت ۱۳۸۸ آزمایش نمونه ارتقایافته‌ای با نام سجیل ۲ انجام شد. آزمایش‌های تکمیلی این خانواده موشکی در سال‌های بعد نیز ادامه پیدا کرد و جنبه‌های مختلف عملکرد پروازی و سامانه‌های هدایت و ناوبری آن مورد ارزیابی قرار گرفت.