رئیس بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی با تأکید بر ضرورت شناسایی و حفاظت از دارایی‌های فکری و نامشهود سازمان‌ها گفت: در اقتصاد امروز، دانش، فناوری، نوآوری و خلاقیت از مهم‌ترین منابع ارزش‌آفرینی و ثروت‌سازی هستند و سازمان‌ها باید در کنار خلق این دارایی‌ها، برای صیانت و توسعه آنها نیز برنامه داشته باشند.

طبق گزارش مرکز رسانه بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی، حسین دهقان، رئیس بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی، امروز سه‌شنبه ۲۶ آذرماه ۱۴۰۵ در نخستین رویداد تخصصی «رویش؛ مالکیت فکری، دارایی‌های نامشهود و ارزش آفرینی» با اشاره به اهمیت شناخت دارایی‌های ارزشمند و راهبردی سازمان‌ها اظهار کرد: نخستین پرسشی که باید در هر سازمان مطرح شود، این است که تا چه اندازه دارایی‌های واقعی خود را می‌شناسیم، چه میزان برای آنها ارزش قائلیم و کدام‌یک از این دارایی‌ها را به‌عنوان سرمایه‌های اصلی و راهبردی خود می‌دانیم.

وی افزود: باید مشخص کنیم کدام دارایی‌ها ظرفیت ثروت‌آفرینی در بلندمدت را دارند و می‌توانند استمرار فعالیت، ماندگاری، رشد و پیشرفت سازمان را تضمین کنند. طبیعتاً هر اندازه برای این دارایی‌ها ارزش بیشتری قائل باشیم، حفاظت و صیانت از آنها نیز باید به همان میزان برای ما اهمیت داشته باشد.

دهقان با بیان اینکه در دنیای کسب‌وکار امروز، ماهیت دارایی‌های ارزش‌آفرین دستخوش تحول شده است، تصریح کرد: در گذشته بخش قابل توجهی از ارزش اقتصادی سازمان‌ها و محصولات در دارایی‌های فیزیکی، تجهیزات، ماشین‌آلات و زیرساخت‌ها نهفته بود، اما به‌تدریج با توسعه فناوری و دانش، سهم دارایی‌های نامشهود در خلق ارزش افزایش یافته است.

رئیس بنیاد مستضعفان با اشاره به شکل‌گیری و توسعه مفهوم مالکیت فکری خاطرنشان کرد: فلسفه اصلی مالکیت فکری این است که هر فرد یا مجموعه‌ای که ایده‌ای خلق می‌کند، اختراعی انجام می‌دهد، فناوری‌ای توسعه می‌دهد یا دانش جدیدی تولید می‌کند، بتواند از حقوق خود نسبت به حاصل تلاش و خلاقیتش برخوردار باشد. نظام‌های حقوقی و نهادی نیز با به‌رسمیت‌شناختن این حقوق، زمینه حمایت و حفاظت از دستاورد‌های فکری را فراهم کرده‌اند.

وی ادامه داد: مفاهیمی مانند حق اختراع، حق مؤلف و کپی‌رایت و همچنین سازوکار‌های صدور مجوز بهره‌برداری یا لیسانس، در همین چارچوب شکل گرفته‌اند تا حاصل تلاش و خلاقیت افراد و مجموعه‌ها مورد حمایت قرار گیرد و دیگران نتوانند بدون رعایت حقوق صاحبان اثر، از دستاورد‌های آنها بهره‌برداری کنند.

دهقان با تأکید بر ارتباط مالکیت فکری و مزیت رقابتی گفت: مزیت رقابتی زمانی معنا پیدا می‌کند که یک دارایی، قابلیت یا امتیاز ارزشمند به‌سادگی قابل تقلید و کپی‌برداری نداشته باشد و دستیابی به آن برای دیگران مستلزم صرف زمان، هزینه و تلاش قابل توجه باشد. اگر یک دارایی به‌راحتی قابل شناسایی، دستیابی و بازتولید باشد، نمی‌تواند برای مدت طولانی مزیت متمایزی برای دارنده آن ایجاد کند.

وی افزود: به همین دلیل، شرکت‌ها و مجموعه‌های پیشرو در عرصه فناوری، هم‌زمان با بهره‌برداری از فناوری‌های موجود، به دنبال ورود به عرصه‌های جدید نوآوری هستند؛ زیرا می‌دانند که با بلوغ فناوری و گسترش دسترسی به آن، امکان تقلید و رقابت برای سایر فعالان نیز افزایش می‌یابد. بنابراین، پیشرو بودن به معنای توانایی مستمر در خلق ارزش‌های جدید است.

رئیس بنیاد مستضعفان با اشاره به اهمیت مدیریت دانش و دارایی‌های فکری در سازمان‌ها اظهار کرد: وقتی از مدیریت دانش، دانش سازمانی، برند، نوآوری، خلاقیت، اختراع و فناوری صحبت می‌کنیم، در واقع درباره دارایی‌هایی سخن می‌گوییم که می‌توانند یک سازمان را در مسیر رشد و پیشرفت قرار دهند و جایگاه آن را متمایز کنند.

وی تأکید کرد: سازمان‌ها نباید صرفاً به خلق این دارایی‌ها بسنده کنند، بلکه باید آنها را شناسایی، ارزش‌گذاری، حفاظت و توسعه دهند. دارایی‌ای که امروز برای یک سازمان ارزش‌آفرین است، در صورت نبود سازوکار‌های مناسب برای صیانت از آن، ممکن است به‌آسانی در اختیار دیگران قرار گیرد و ظرفیت ارزش‌آفرینی خود را برای سازمان از دست بدهد.

دهقان در ادامه با اشاره به تحولات فناوری و تغییر ماهیت محصولات گفت: اگر به روند توسعه فناوری در دهه ۶۰ نگاه کنیم، درمی‌یابیم که چگونه دانش و فناوری به‌تدریج در محصولات و خدمات مختلف نهادینه شده‌اند. زمانی برای راه‌اندازی یک سیستم رایانه‌ای به تجهیزات و فضای فیزیکی گسترده‌ای نیاز بود، اما امروز همان قابلیت‌ها در ابعاد بسیار کوچک‌تر و با توانمندی‌های به‌مراتب بیشتر در اختیار کاربران قرار دارد.

وی افزود: این تحول صرفاً به معنای کوچک‌تر شدن تجهیزات نیست، بلکه نشان‌دهنده تغییر محل اصلی خلق ارزش در اقتصاد است. امروزه بخش مهمی از ارزش محصولات و خدمات در دانش، طراحی، نرم‌افزار، الگوریتم، فناوری و قابلیت‌های فکری نهفته است.

رئیس بنیاد مستضعفان با بیان اینکه تلفن همراه نمونه روشنی از این تحول است، اظهار کرد: امروز افراد با استفاده از یک تلفن همراه، بخش بزرگی از امور زندگی خود را مدیریت می‌کنند؛ از انجام فعالیت‌های بانکی و توسعه کسب‌وکار گرفته تا تبلیغات، ارتباطات و برندسازی. مجموعه‌ای از دانش، فناوری و نوآوری در قالب محصولی کوچک در اختیار افراد قرار گرفته و قابلیت‌های گسترده‌ای را برای آنها فراهم کرده است.

وی تصریح کرد: هرچه اقتصاد به سمت دانش و فناوری حرکت می‌کند، سهم دارایی‌های نامشهود و دانشی که در محصولات و خدمات نهادینه می‌شود، در خلق ارزش اقتصادی افزایش می‌یابد. از همین منظر، وقتی از اقتصاد دانش‌بنیان سخن می‌گوییم، در واقع با یک پرسش اساسی مواجه هستیم و آن اینکه چگونه می‌توانیم دانش را به ثروت تبدیل کنیم و این دارایی ارزشمند را ماندگار سازیم.

دهقان در پایان خاطرنشان کرد: باید در کنار تولید دانش، توسعه فناوری و حمایت از نوآوری و خلاقیت، برای شناسایی، حفاظت، بهره‌برداری و توسعه دارایی‌های فکری نیز برنامه‌ریزی کنیم. هدف آن است که ارزش‌های خلق‌شده در سازمان‌ها حفظ شوند، ظرفیت ثروت‌آفرینی آنها افزایش یابد و زمینه استمرار رشد و پیشرفت فراهم شود.