تستوسترون و سایر هورمون‌های آندروژنی می‌توانند با تحریک غدد چربی پوست، زمینه بروز و تشدید آکنه را فراهم کنند؛ اما جوش زدن لزوماً به معنای بالا بودن تستوسترون خون نیست.
ارتباط میان تستوسترون و آکنه یکی از موضوعاتی است که در بررسی علت جوش‌های پوستی مطرح می‌شود. هورمون‌های آندروژنی از جمله تستوسترون، فعالیت غدد سباسه یا چربی پوست را افزایش می‌دهند و در نتیجه ممکن است تولید چربی بیشتر شود.
وقتی چربی پوست بیش از اندازه تولید شود، همراه با سلول‌های مرده می‌تواند منافذ پوست را مسدود کند. این وضعیت در کنار التهاب و فعالیت باکتری‌های مرتبط با آکنه، زمینه شکل‌گیری جوش‌ها را فراهم می‌کند.
این روند به‌ویژه در دوران بلوغ شایع است؛ زمانی که سطح هورمون‌های آندروژنی تغییر می‌کند. با این حال، آکنه ممکن است در بزرگسالی نیز بر اثر نوسانات هورمونی یا مصرف برخی داروهای هورمونی و استروئیدهای آنابولیک تشدید شود.
آیا جوش زدن به معنای تستوسترون بالا است؟
خیر. آکنه به‌تنهایی نشانه قابل اعتمادی برای تشخیص بالا بودن تستوسترون نیست. عوامل مختلفی از جمله ژنتیک، میزان فعالیت غدد چربی، التهاب پوست و استفاده از برخی محصولات پوستی در بروز جوش نقش دارند.
در زنان، اگر آکنه با نشانه‌هایی مانند رشد موهای زائد در صورت و بدن، ریزش موی الگوی زنانه یا نامنظمی قاعدگی همراه باشد، احتمال افزایش هورمون‌های آندروژنی مطرح می‌شود. سندرم تخمدان پلی‌کیستیک یکی از علت‌های شایع این وضعیت است.
البته اختلالات تخمدان و غدد فوق کلیوی نیز در مواردی می‌توانند باعث افزایش آندروژن‌ها شوند. بروز ناگهانی و پیشرفت سریع علائمی مانند بم شدن صدا، افزایش موهای ضخیم صورت یا تغییرات واضح بدنی نیازمند بررسی پزشکی است.
در مردان نیز آکنه ممکن است در دوران بلوغ یا پس از مصرف تستوسترون و استروئیدهای آنابولیک تشدید شود؛ با این حال، وجود جوش به‌تنهایی برای تشخیص افزایش سطح هورمون کافی نیست.
چه زمانی باید آزمایش هورمونی انجام داد؟
بیشتر افراد مبتلا به آکنه به آزمایش هورمونی نیاز ندارند. با این حال، اگر جوش‌ها به‌صورت ناگهانی و شدید ظاهر شوند یا با نشانه‌های دیگری از اختلالات هورمونی همراه باشند، پزشک ممکن است آزمایش‌های لازم را درخواست کند.
نتایج آزمایش تستوسترون نیز باید با توجه به سن، جنس و محدوده مرجع آزمایشگاه تفسیر شود.
روش‌های کنترل آکنه
درمان آکنه به شدت و نوع جوش‌ها بستگی دارد. داروهای موضعی مانند بنزوئیل پراکسید، رتینوئیدها و آزلائیک اسید از گزینه‌های رایج درمان هستند. در برخی زنان نیز پزشک ممکن است داروهای هورمونی را برای کنترل آکنه تجویز کند.
دستکاری جوش‌ها و مصرف خودسرانه داروهای هورمونی یا مکمل‌ها می‌تواند وضعیت پوست را بدتر کند. در صورت ابتلا به آکنه شدید و ماندگار یا مشاهده نشانه‌های اختلال هورمونی، مراجعه به متخصص پوست یا غدد برای تشخیص علت و انتخاب روش درمان مناسب ضروری است.