خوزستان؛ شاهراه ترانزیت بین‌المللی

اهواز – ایرنا – خوزستان به‌عنوان یکی از استان‌های عضو قرارداد «کارنه تیر»، در کنار برخورداری از تمامی مزیت‌های امر تجارت، یکی از شاهراه‌های ترانزیت بین‌المللی و مسیری برای تسهیل صادرات منطقه محسوب می‌شود.

در دنیای امروز که سرعت و امنیت در امر تجارت یک رقابت و مزیت محسوب می شود ،کنوانسیون «کارنه تیر» فراتر از یک موافقت‌نامه گمرکی، یک «گذرنامه» برای تسهیل صادرات ایران در دنیا محسوب می‌شود، این سیستم بین‌المللی که امکان ترانزیت کالا را از گمرک مبدا تا مقصد با حداقل تشریفات فراهم می‌کند، برای کشوری مانند ایران که در چهارراه ترانزیتی جهان قرار دارد، نقشی حیاتی ایفا می‌کند.

کنوانسیون کارنه تیر (TIR) که تحت نظارت سازمان ملل متحد اداره می‌شود، فرآیند ترانزیت بین‌المللی کالا را ساده‌سازی می‌کند و در این سیستم، کالاها در کانتینرهای ایمن پلمب شده و با یک سند واحد (کارنه تیر) بدون نیاز به بازرسی‌های مکرر و تخلیه و بارگیری مجدد در مرزها، از میان کشورهای عضو عبور می‌کنند.

پیمان کارنه تیر یک سند گمرکی است که برای ترانزیت بین‌المللی کالا در چهارچوب قوانین کنوانسیون تیر انجام می‌شود، از مزیت های این کنوانسیون به کاهش هزینه‌های عملیاتی، افزایش سرعت حمل‌ونقل و تسهیل تجارت می توان اشاره کرد.

این سند در کشور مبدا صادر شده و حاوی مشخصات کامیون و کالا است و به موجب آن ترانزیت کالا از کشور مبدا از طریق قلمرو کشورهای بین راهی بدون بازرسی گمرکی انجام می‌شود.

ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی منحصربه‌فرد خود به دلیل همسایگی با ۱۵ کشور و دسترسی به آب‌های آزاد یکی از فعال‌ترین اعضای کنوانسیون کارنه تیر محسوب می شود.

در شرایطی که رقابت‌های منطقه‌ای برای جذب جریان کالا بالا گرفته است، بهره‌برداری حداکثری از تسهیلات این کنوانسیون می‌تواند ایران را از یک مسیر عبوری ساده، به یک هاب لجستیکی قابل اعتماد در قلب اوراسیا تبدیل کند.

اهمیت جایگاه خوزستان در کنوانسیون کارنه تیر

کنوانسیون کارنه تیر دیگر به عنوان یکی از محورهای اصلی در توسعه اقتصادی و تسهیل تجارت فرامرزی مورد تاکید است و خوزستان به دلیل داشتن مرزهای زمینی و آبی گسترده و وجود بنادر استراتژیک، نقشی بی‌بدیل در زنجیره تامین کالا و لجستیک کشور را دارد.

ظرفیت گمرکی و ترانزینی و جاده ای استان به حدی مورد اهمیت کشور و منطقه است که خوزستان نیز در چند سال اخیر عضو کنوانسیون کارنه تیر قرارگرفته است.

کارشناسان حوزه حمل‌ونقل و تجارت بین‌الملل، خوزستان را به دلیل دسترسی مستقیم به آب‌های آزاد و هم‌جواری با کشورهای همسایه، قلب تپنده کریدورهای ترانزیتی ایران می‌دانند.

پیوستن و بهره‌برداری حداکثری از سیستم «کارنه تیر» در این استان، فرصتی است که می‌تواند زمان و هزینه‌های حمل‌ونقل بین‌المللی را برای تجار و بازرگانان به شکل چشم‌گیری کاهش دهد.

خوزستان گلوگاه حیاتی کشور در تجارت بین الملل

استاندار خوزستان با اشاره به ظرفیت‌های بندری و گمرکی استان بیان کرد: خوزستان با دارا بودن زیرساخت‌های بندری پیشرفته و پایانه‌های مرزی فعال، گلوگاه حیاتی کشور در تجارت بین‌المللی است.

سید محمدرضا موالی زاده گفت: کنوانسیون کارنه تیر به عنوان یک ابزار تسهیل‌کننده، این امکان را برای صادرکنندگان و شرکت‌های حمل‌ونقل فراهم می‌کند تا کالاها را با امنیت بالا و تشریفات گمرکی ساده‌تر از مبدا استان به مقاصد اروپایی و آسیایی ارسال کنند.

استاندار خوزستان افزود: تلاش مجموعه استانداری، هم‌افزایی با دستگاه‌های نظارتی و اتاق بازرگانی برای رفع موانع موجود در مسیر ترانزیت است.

موالی زاده با بیان اینکه بهره‌گیری از کنوانسیون کارنه تیر نه تنها هزینه‌های لجستیکی را کاهش می‌دهد بلکه موجب ارتقای امنیت و سرعت در تبادلات تجاری خواهد شد افزود: این امتیاز در استان بر رونق تولید و اشتغال در خوزستان اثرگذار است.

اهواز به عنوان مرکز استان، نقطه ثقل اتصال کریدورهای شمال به جنوب و شرق به غرب است و تقویت زیرساخت‌های لجستیکی شهر اهواز و تعامل با بخش‌های بندری استان، همگام با استانداردهای کنوانسیون کارنه تیردر راستای تبدیل اهواز به یک هاب ترانزیتی فعال در منطقه امکان پذیر است.

کارشناسان معتقدند با توجه به رشد روزافزون تقاضا برای ترانزیت کالا از طریق خاک ایران، خوزستان می‌تواند با تسهیل فرآیندهای مرتبط با کارنه تیر سهم خود را از بازار ترانزیت منطقه افزایش داده و به نقش تاریخی خود به عنوان پل ارتباطی تجارت بین‌الملل بازگردد.

توسعه ترانزیت بین‌الملل ؛ پیشران تحول اقتصادی و معرفی فرهنگ ایرانی

عضویت در کنوانسیون کارنه تیر در کنار مزایای اقتصادی و تجاری که برای کشور و استان دارد در اشاعه فرهنگ ایرانی به سایر کشورها نیز اثر گذار است.

لازم است از این فرصت برای کسب درآمد بیشتر و ترویج فرهنگ ایرانی با استفاده از ظرفیت ترانزیت بین الملل و ورود رانندگان از کشورهای مختلف به استان استفاده نمود.

برای داشتن نگاه دقیق تر فرهنگی و اقتصادی به این مقوله بسیار مهم دستگاه های مختلفی همچون میراث فرهنگی، راه و شهرسازی و راهداری بیشترین نقش را دارند.

معاون امور گمرکی گمرکات خوزستان در گفت و گو با خبرنگار ایرنا در این خصوص بر نقش کلیدی ترانزیت بین‌المللی، رعایت نظارت‌های گمرکی و تسهیل حمل‌ونقل در شکوفایی اقتصادی کشور تاکید کرد و از اعطای نمایندگی کارنه تیر به شهرهای با ترانزیت بالا در استان خبر داد.

بهرام شیروانی با اشاره به پذیرش کنوانسیون‌های ترانزیت بین‌المللی از سوی کشورهای عضو و جمهوری اسلامی ایران اظهار کرد: ارایه خدمات متقابل میان کشورهای عضو با کمترین هزینه و بیشترین تسهیلات می تواند درآمدهای سرشاری را عاید کشور کند و اقتصادها را متحول سازد.

وی عنوان کرد: این رویه در کنار پرداخت هزینه‌ها، ظرفیت مناسبی برای تقویت صنعت گردشگری است.

شیروانی رویه کارنه تیر را یکی از ابزارهای مهم ترانزیت کالا دانست و افزود: گمرک هر منطقه بر اساس تقاضا و شرایط جغرافیایی درخواست خود را ارایه می‌کند و استان خوزستان با توجه به داشتن ظرفیت‌های بی نظیرترانزیتی و اقتصادی از این مزیت برخوردار است.

معاون امور گمرکی گمرکات خوزستان با بیان اینکه گمرک شهرهای اهواز و خرمشهر عضو این کنوانسیون هستند ادامه داد: با توجه به حجم بالای ترانزیت و میزان تقاضای کالا، شهرهای نام برده از این نمایندگی بهره‌مند شدند.

وی در ادامه به الزامات توسعه زیرساخت های ترانزیت جاده‌ای در استان اشاره کرد و گفت: بهبود حمل‌ونقل جاده‌ای، توسعه بیمه‌ها، بهبود اقامتگاه‌های بین‌راهی، توجه به مراکز تفریحی و تقویت امنیت، همچنین مشخص شدن جاده‌های امن برای عبور ترانزیت بین‌المللی در استان برای رونق ترانزیت بین الملل از اهمیت بالایی برخوردار است.

معاون امور گمرکی گمرکات خوزستان تصریح کرد: در حال حاضر شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی در استان فعالیت می‌کنند که خودروهای آن‌ها دارای مجوز بین‌المللی ترانزیت است و تنها رانندگانی که گواهینامه بین‌المللی دارند مجاز به فعالیت در این شرکت‌ها هستند.

شیروانی با یادآوری این نکته که چندین سازمان مختلف در امر حمل‌ونقل بین‌المللی دخیل هستند بر ضرورت هم‌افزایی دستگاه‌ها برای تسهیل ترانزیت بین المللی در خوزستان تاکید کرد.

وی با اشاره به ظرفیت‌های فرهنگی استان خاطرنشان کرد: اداره کل میراث فرهنگی خوزستان می‌تواند با بهبود اقامتگاه‌های بین‌راهی و ایجاد مراکز فروش محصولات و کالاهای ایرانی، زمینه انتقال فرهنگ غنی ایرانی را به رانندگان خارجی که برای ترانزیت کالا به خوزستان سفر می‌کنند فراهم سازد تا این نوع ترانزیت کالا علاوه بر دستاوردهای اقتصادی تبدیل به سفیران فرهنگی پایداری برای کشور شوند.

معاون امور گمرکی گمرکات خوزستان ضمن اعلام آخرین اظهانامه های صادر شده کارنه تیر در استان اظهار کرد: در ۶ ماهه امسال ۲۲۸ اظهارنامه کارنه تیر به وزن سه هزار و ۹۶۰ تن صادر شده است که نسبت به مدت مشابه سال گذشته از نظر تعداد اظهار نامه ۱۱ درصد و از نظر وزنی ۲۴ درصد رشد داشته است.

کارنه تیر عامل کاهش هزینه و زمان تجارت خارجی در خوزستان

رییس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی اهواز گفت: استفاده گسترده‌تر از کارنه تیر می‌تواند زمان توقف کالا در مرزها، هزینه‌های لجستیک و ریسک حمل‌ونقل بین‌المللی را کاهش دهد و خوزستان را در مسیر تبدیل‌شدن به یکی از قطب‌های مهم ترانزیت منطقه‌ای قرار دهد.
شهلا عموری کارنه تیر را سندی گمرکی بین‌المللی در چارچوب کنوانسیون TIR دانست که برای تسهیل حمل‌ونقل جاده‌ای کالا میان کشورها به کار می‌رود و به محموله‌های پلمب‌شده امکان می‌دهد با تشریفات کمتر از کشورهای عضو مسیر عبور کنند.
وی افزود: مهم‌ترین مزیت این سازوکار برای فعالان اقتصادی، کاهش زمان و هزینه است؛ زیرا کامیون‌ها کمتر در مرزها متوقف می‌شوند، هزینه‌های انبارداری و توقف ناوگان کاهش می‌یابد و فرآیند حمل کالا شفاف‌تر و قابل‌پیگیری‌تر می‌شود.
عموری اظهار کرد: برای صادرکنندگان و شرکت‌های حمل‌ونقل خوزستان، کارنه تیر ابزاری برای افزایش اعتماد طرف‌های تجاری، کاهش ریسک مغایرت بار و ارائه خدمات سریع‌تر در بازارهای منطقه‌ای است.
رییس اتاق بازرگانی اهواز با اشاره به موقعیت ویژه خوزستان گفت: استان با برخورداری از بنادر تجاری، مرزهای زمینی شلمچه و چذابه و دسترسی به شبکه حمل‌ونقل جاده‌ای، ظرفیت بالایی برای توسعه کارنه تیر و ترانزیت کالا دارد.

وی تصریح کرد: اگر این ظرفیت‌ها به‌درستی فعال شوند، خوزستان می‌تواند علاوه بر صادرات کالاهای خود، به عنوان هاب ترانزیت کالاهای سایر استان‌ها و کشورهای منطقه نیز ایفای نقش کند و سهم بیشتری از تجارت خارجی کشور را به خود اختصاص دهد.

عموری خاطرنشان کرد: بهره‌برداری موثر از کارنه تیر نیازمند هماهنگی گمرک، شرکت‌های حمل‌ونقل، بیمه، اتاق بازرگانی و نهادهای مرزی است؛ همچنین اطلاعات محموله، اسناد تجاری و مشخصات کالا باید به‌صورت دقیق و یکپارچه ثبت شوند تا از توقف بار در مرز جلوگیری شود.

وی توسعه زیرساخت‌های مرزی، تسریع فرایندهای گمرکی، دیجیتالی‌کردن تبادل اطلاعات، آموزش بازرگانان و شرکت‌های حمل‌ونقل و کاهش هزینه‌های جانبی را از عوامل موثر در بهبود عملکرد کارنه تیر در خوزستان برشمرد.

رییس اتاق بازرگانی اهواز تاکید کرد: اتاق اهواز آماده است در کنار بخش خصوصی، برای آشنایی فعالان اقتصادی با مزایا و رویه‌های کارنه تیر، تسهیل ارتباط آنان با نهادهای مسئول و پیگیری رفع موانع پیش‌روی تجارت خارجی استان همکاری کند.

بر اساس کنوانسیون کارنه تیر صدور بارنامه و ضمانت‌نامه به صورت کاملا الکترونیک انجام خواهد شد و در کنار شفاف‌سازی و افزایش ایمنی کار در سرعت بخشیدن به این فرآیند نیز اثرگذار است.
هشت گمرک کشور نمایندگی این کنوانسیون را دریافت کردند و خوزستان پنجمین استان دریافت این نمایندگی بوده است.

حدود ۸۰ کشور عضو کنوانسیون کارنه تیر هستند که برای تسهیل در ترانزیت کالا و صادرات در قالب این تعهد فعالیت دارند،۶۷ درصد کالاهای صادراتی تحت پیمان کارنه تیر در دنیا مبادله می شود که ایران در این حوزه مهم اقتصادی فعالانه حضور دارد.

از جمله مزیت‌های این تعهد صدور مجوزهای موردنیاز صادرات به صورت کاملا الکترونیک است و این اقدام باعث می‌شود تا صادرکنندگان، حتی از استان‌های دیگر نیز به انجام صادرات از مرزهای استان ترغیب شوند.

کشورهای همسایه خوزستان از جمله عراق، افغانستان، پاکستان و عربستان نیز عضو پیمان کارنه تیر هستند و همین موضوع صادرات از استان به این کشورها را بسیار تسهیل می‌کند.
در این فرآیند تسهیل و سرعت بخشیدن به فرآیند صادرات برای ارسال کالاهایی که با خودروهای یخچال دار حمل می‌شوند و فاسدپذیر هستند بسیار آسان و بهتر خواهد شد.