اکسیوس نوشت: یادداشت تفاهم (MOU) میان آمریکا و ایران که رئیسجمهور ترامپ مدعی است بهزودی امضا خواهد شد، بر اساس گفتههای یک دیپلمات از یکی از کشورهای میانجی و یک مقام آمریکایی، خواستار بازگشایی فوری تنگه هرمز بدون دریافت عوارض عبور و همچنین اعطای کاهش تحریمها به ایران بر مبنای میزان پایبندی این کشور به توافق است.
به گزارش «انتخاب»؛ در ادامه این مطلب آمده است: این یادداشت تفاهم، آتشبس را به مدت ۶۰ روز تمدید میکند؛ آتشبسی که لبنان را نیز در بر میگیرد. در طول این مدت، مذاکرات هستهای برگزار خواهد شد.
متن توافق شامل چارچوبی برای رسیدگی به ذخایر اورانیوم غنیشده ایران است، هرچند هرگونه اقدام عملی در مورد برنامه هستهای ایران منوط به دستیابی به توافقی دوم و با جزئیات بیشتر خواهد بود.
وضعیت فعلی
دیپلماتی از یکی از کشورهای میانجی که متن نهایی را برای آکسیوس تشریح کرده، گفته است: «آمریکا و ایران بر سر متن توافق به تفاهم رسیدهاند.»
با این حال، او تأکید کرد که توافق هنوز به تأیید نهایی نیاز دارد.
دو منبع آگاه اعلام کردند که تا عصر پنجشنبه، توافق در سطوح عالی در ایران تأیید شده بود، اما احتمالاً هنوز از سوی رهبر عالی ایران تأیید نهایی نشده است.
ترامپ گفته است انتظار دارد مراسم امضای توافق در آخر هفته برگزار شود.
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران نیز اعلام کرد که تهران «هنوز تصمیم نهایی نگرفته است.»
کاخ سفید طی دو ماه گذشته چندین بار تصور کرده بود که توافق نزدیک است، اما مذاکرات در نهایت شکست خورده بود. با این حال، دیپلمات مذکور ابراز خوشبینی کرد که این بار متن توافق پابرجا خواهد ماند.
آخرین تحولات
چهار فروند هواپیمای ترابری C-17 نیروی هوایی آمریکا روز پنجشنبه به سمت اروپا پرواز کردند و تجهیزات لازم برای احتمال سفر معاون رئیسجمهور ونس به مراسم امضای توافق در ژنو طی روزهای آینده را منتقل کردند.
پشت پرده
به گفته دو دیپلمات از دو کشور میانجی و دو مقام آمریکایی، توافق اولیه شامگاه چهارشنبه پس از ساعتها مذاکره میان میانجی قطری علی الثوادی و وزیر خارجه ایران عباس عراقچی حاصل شد.
در جریان مذاکرات تهران، الثوادی چندین بار از طریق تلفن با نمایندگان ترامپ، استیو ویتکاف و جرد کوشنر، گفتوگو کرد.
اعلام ترامپ مبنی بر نهایی شدن توافق برای نخستوزیر اسرائیل بنیامین نتانیاهو غافلگیرکننده بود.
به گفته یک منبع آمریکایی که مستقیماً در جریان موضوع قرار دارد، نتانیاهو در روزهای اخیر از جزئیات بیاطلاع بوده و با متحدان نزدیک به دولت ترامپ تماس میگرفته تا اطلاعات بیشتری به دست آورد.
جزئیات توافق
بر اساس این یادداشت تفاهم، ایران متعهد میشود اقداماتی را در ارتباط با برنامه هستهای خود انجام دهد؛ مهمترین آنها این است که هرگز به سلاح هستهای دست پیدا نکند و همچنین بنبست موجود پیرامون ذخایر اورانیوم غنیشده خود را حلوفصل کند.
یک مقام ارشد آمریکایی گفته است ترامپ پذیرفته که یکی از گزینههای حل این مسئله، کاهش سطح غنیسازی اورانیوم با غنای بالا در داخل ایران و تحت نظارت بازرسان سازمان ملل باشد.
با این حال، هرگونه اقدام عملی درباره برنامه هستهای ایران تنها در صورتی انجام خواهد شد که توافق دوم نیز حاصل شود؛ موضوعی که با توجه به دشواری مذاکرات فعلی، همچنان نامطمئن به نظر میرسد.
دیپلمات مذکور ادعا کرده است:«یادداشت تفاهم درباره همه مسائل هستهای با جزئیات صحبت میکند» و «تمام خواستههای آمریکا را برآورده میسازد.»
نگاهی دقیقتر
بر اساس این توافق، تنگه هرمز باید فوراً و بدون دریافت عوارض عبور بازگشایی شود و حجم حملونقل دریایی ظرف ۳۰ روز به سطح پیش از جنگ بازگردد.
در مقابل، محاصره اعمالشده از سوی آمریکا نیز لغو خواهد شد.
مقامهای آمریکایی پیشتر به آکسیوس گفته بودند که پس از بازگشایی تنگه، ایران برای مدت ۶۰ روز معافیت موقت از تحریمها دریافت خواهد کرد تا بتواند نفت بفروشد؛ اقدامی که درآمد بسیار مورد نیاز تهران را تأمین خواهد کرد.
در صورتی که ایران به توافق اولیه پایبند باشد و در مذاکرات بعدی «حسن نیت» نشان دهد، میزان کاهش تحریمها افزایش خواهد یافت.
این دیپلمات گفت: «هیچ تاریخ مشخصی برای کاهش تحریمها تعیین نشده و این موضوع به نحوه اجرای توافق بستگی دارد.»
نکته مبهم
هنوز روشن نیست که آیا متن توافق توضیح دقیقی درباره سرنوشت میلیاردها دلار دارایی مسدودشده ایران در خارج از کشور ارائه میدهد یا خیر.
ایران اصرار داشته است که باید بلافاصله پس از امضای هر توافق اولیه، بخشی از این منابع مالی را دریافت کند؛ در حالی که آمریکا گفته است این داراییها به صورت مرحلهای و بر اساس میزان پایبندی ایران آزاد خواهند شد.
یک منبع آمریکایی خارج از دولت ابراز نگرانی کرده که موضوع داراییهای مسدودشده ممکن است در قالب یک توافق جانبی محرمانه تنظیم شده باشد. با این حال، یک مقام آمریکایی اخیراً چنین احتمالی را برای آکسیوس رد کرده است.
به گفته یک مقام آمریکایی و یک منبع از کشورهای میانجی، آمریکا، ایران و قطر در روزهای اخیر درباره سازوکاری گفتوگو کردهاند که بر اساس آن ایران بتواند به بخشی از داراییهای مسدودشده خود در قطر برای خرید کالاهای بشردوستانه دسترسی پیدا کند.
گام بعدی
این توافق که با میانجیگری مشترک قطر و پاکستان حاصل شده، در صورت امضای نهایی طرفین «توافق اسلامآباد» نام خواهد گرفت.
دیپلمات یکی از کشورهای میانجی گفت: «ما در حال همکاری با طرفها برای تکمیل جزئیات نهایی توافق و تعیین تاریخ مراسم امضا هستیم.»
توجه: این متن ادعاهای مطرحشده در گزارش آکسیوس را ترجمه میکند. من صحت یا وقوع این رویدادها را تأیید نمیکنم. اگر بخواهید، میتوانم همچنین بررسی کنم که آیا این گزارش واقعاً منتشر شده و منابع مستقل چه ارزیابیای از آن داشتهاند.