مخلوط کردن روغن‌های مختلف آسیبی آنی ندارد، اما با تغییر گرانروی و فرمولاسیون افزودنی‌ها می‌تواند سایش و استهلاک قطعات موتور را افزایش دهد.
گاهی هنگام بررسی سطح روغن موتور متوجه می‌شوید که مقدار آن کاهش یافته است، اما روغن توصیه‌شده سازنده در دسترس نیست. در چنین شرایطی، ممکن است راننده برای جبران کمبود روغن، محصولی با گرانروی متفاوت به موتور اضافه کند؛ برای مثال، مقداری روغن ۱۰W-۴۰ را با روغن ۵W-۳۰ مخلوط کند. این کار لزوماً به خرابی فوری موتور منجر نمی‌شود، اما می‌تواند ویژگی‌های روغن نهایی را تغییر دهد و در صورت ناسازگاری با نیاز موتور، سطح حفاظت از قطعات را کاهش دهد.
گرانروی روغن موتور چه معنایی دارد؟
گرانروی یا ویسکوزیته، میزان مقاومت روغن در برابر جاری شدن است. در طبقه‌بندی SAE، مانند ۵W-۳۰ یا ۱۰W-۴۰، عدد پیش از حرف W به ویژگی‌های روغن در دماهای پایین مربوط می‌شود و عدد پس از خط تیره، رده گرانروی آن را در دمای کاری موتور نشان می‌دهد. این اعداد به‌تنهایی بیانگر کیفیت کلی روغن نیستند؛ بلکه یکی از مشخصات فنی آن را توصیف می‌کنند.
وقتی دو روغن با گرانروی متفاوت ترکیب می‌شوند، مشخصات جریان روغن حاصل نیز تغییر می‌کند. نتیجه دقیق به نسبت ترکیب، فرمولاسیون هر محصول و ویژگی‌های روغن پایه و افزودنی‌های آن بستگی دارد؛ بنابراین نمی‌توان بدون اطلاعات فنی، گرانروی نهایی را صرفاً با میانگین گرفتن از اعداد روی بسته‌بندی تعیین کرد.
چه مشکلاتی ممکن است برای موتور ایجاد شود؟
مهم‌ترین نگرانی، تغییر رفتار روغن در دماهای مختلف است. روغنی که برای موتور مشخصی توصیه شده، باید در زمان استارت سرد به‌اندازه کافی جریان پیدا کند و پس از گرم شدن موتور نیز لایه روان‌کار مناسبی میان قطعات متحرک ایجاد کند. اگر ترکیب حاصل با نیاز موتور سازگار نباشد، روان‌کاری در برخی شرایط ممکن است از سطح مطلوب فاصله بگیرد و احتمال افزایش سایش قطعات بالا برود.
برای نمونه، اضافه کردن روغنی با گرانروی بالاتر به محصولی که برای کارکرد در هوای سرد انتخاب شده، لزوماً به معنای بهتر شدن حفاظت موتور نیست. به همین ترتیب، روغن رقیق‌تر از حد توصیه‌شده نیز ممکن است در دمای کاری نتواند شرایط موردنیاز سازنده را تأمین کند. البته شدت این اثر به نوع موتور، مقدار روغن اضافه‌شده و مشخصات هر دو محصول بستگی دارد و نمی‌توان گفت هر بار ترکیب دو روغن، حتماً به موتور آسیب می‌زند.
مسئله دیگر، بسته افزودنی‌های روغن است. روغن موتور علاوه بر روغن پایه، مواد افزودنی متعددی برای کاهش سایش، کنترل رسوبات، مقابله با اکسیداسیون و حفظ پاکیزگی موتور دارد. ترکیب محصولات با فرمولاسیون متفاوت ممکن است عملکرد مورد انتظار از هر روغن را تغییر دهد؛ بنابراین یکسان بودن یا نزدیک بودن گرانروی، به‌تنهایی برای اطمینان از سازگاری کامل کافی نیست.
اگر مجبور شدیم دو روغن متفاوت را مخلوط کنیم، چه کنیم؟
بهترین کار این است که روغن دارای گرانروی و استانداردهای مورد تأیید سازنده خودرو را انتخاب کنید. اگر سطح روغن پایین آمده و محصول دقیق در دسترس نیست، ابتدا دفترچه راهنمای خودرو را بررسی کنید و در صورت امکان، روغنی با مشخصات نزدیک و تأییدیه مناسب تهیه کنید. در شرایط اضطراری، افزودن مقدار لازم از روغن سازگار معمولاً بهتر از ادامه رانندگی با سطح روغن ناکافی است؛ زیرا کمبود روغن می‌تواند خیلی سریع به موتور آسیب بزند.
اگر دو روغن با گرانروی متفاوت به موتور اضافه شده‌اند، صرف این اتفاق به معنای ضرورت تخلیه فوری روغن نیست. تصمیم باید با توجه به مقدار ترکیب‌شده، مشخصات محصولات و توصیه سازنده گرفته شود. در صورت استفاده از روغنی نامناسب یا نامشخص، بهتر است با تعمیرکار مشورت کنید و در صورت لزوم روغن و فیلتر را تعویض کنید.
دقت داشته باشید که مخلوط کردن دو روغن موتور با گرانروی متفاوت همیشه باعث خرابی فوری نمی‌شود، اما روش مناسبی برای استفاده دائمی نیست. انتخاب روغن مطابق مشخصات فنی خودرو، مطمئن‌ترین راه برای حفظ روان‌کاری و کاهش استهلاک موتور است.
