نرخ پذیرش زنان در دانشگاه نسبت به مردان در کشورهای مختلف جهان + وضعیت ایران

این مطلب تفاوت نرخ ثبت‌نام زنان نسبت به مردان در آموزش عالی را در سراسر جهان بین سال های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ نشان می‌دهد.

نکات کلیدی:

• زنان در ۱۳۰ کشور جهان نرخ ثبت‌نام بالاتری در دانشگاه‌ها نسبت به مردان دارند.
• این اختلاف در چند اقتصاد بزرگ جهان بسیار چشمگیر است؛ ازجمله سوئد با ۴۰ درصد، برزیل با ۳۶ درصد، آمریکا با ۳۲ درصد و استرالیا با ۳۱ درصد نرخ بالاتر ثبت‌نام زنان.
• ژاپن و کره جنوبی برخلاف روند غالب در اقتصادهای پیشرفته عمل می‌کنند و نرخ ثبت‌نام مردان در آموزش عالی در آن‌ها بیشتر است.

در طول یک ربع قرن گذشته، توازن در آموزش عالی به‌طور فزاینده‌ای به سمت زنان تغییر کرده است. در سطح جهانی، نرخ ثبت‌نام زنان و مردان در مقطع آموزش عالی حدود سال ۲۰۰۰ تقریباً برابر بود، اما پس از آن نرخ ثبت‌نام زنان از مردان پیشی گرفت.

این نمودار تفاوت نرخ ثبت‌نام زنان و مردان در آموزش عالی را در سراسر جهان نشان می‌دهد و براساس داده‌های بانک جهانی و مؤسسه آمار یونسکو تهیه شده است. ارقام مربوط به جدیدترین سال در دسترس برای هر کشور هستند که از سال ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ را پوشش می‌دهند.

زنان در بیشتر کشورهای جهان پیشتاز ثبت‌نام دانشگاهی هستند

در سطح جهانی، نرخ ثبت‌نام زنان در آموزش عالی ۱۲ درصد بیشتر از مردان است. این اختلاف در برخی کشورها به بیش از ۸۰ درصد به نفع زنان می‌رسد، درحالی‌که در برخی دیگر مردان بیش از ۴۰ درصد نرخ بالاتری دارند.

در جدول زیر، اعداد مثبت نشان‌دهنده نرخ ثبت‌نام بالاتر زنان و اعداد منفی نشان‌دهنده نرخ بالاتر ثبت‌نام مردان هستند.

در میان اقتصادهای بزرگ و پیشرفته، آمریکا یکی از بیشترین اختلاف‌ها به نفع زنان را دارد. نرخ ثبت‌نام زنان در آموزش عالی در این کشور ۳۲ درصد بیشتر از مردان است؛ این رقم در کانادا ۲۷ درصد، فرانسه ۲۵ درصد و ایرلند ۱۹ درصد است. ایرلند نیز در میان کشورهای جهان یکی از بالاترین سطوح تحصیلات را دارد.

چرا ژاپن و کره جنوبی برخلاف این روند حرکت می‌کنند؟

شرق آسیا یکی از شدیدترین تضادهای این نقشه را نشان می‌دهد.

زنان در چین با اختلاف ۱۴ درصد، هنگ‌کنگ با ۹ درصد و سنگاپور با ۹ درصد نرخ ثبت‌نام بالاتری در آموزش عالی دارند. اما این روند در ژاپن معکوس می‌شود؛ جایی که نرخ ثبت‌نام مردان ۳ درصد بیشتر است و در کره جنوبی این اختلاف به ۱۱ درصد به نفع مردان می‌رسد.

یکی از عواملی که می‌تواند بر آمار کره جنوبی تأثیر بگذارد، خدمت سربازی اجباری برای بیشتر مردان سالم این کشور است. این موضوع می‌تواند روند تحصیل دانشگاهی آن‌ها را متوقف کند و مدت زمانی را که مردان در سیستم آموزش عالی باقی می‌مانند افزایش دهد.

در ایران تعداد زنان ثبت‌نام شده در دانشگاه ۱ درصد بیشتر از مردان است.

این آمار، نسبت ثبت‌نام ناخالص را مقایسه می‌کند، نه صرفاً تعداد دانشجویان زن و مرد را. از آنجا که ثبت‌نام ناخالص می‌تواند شامل دانشجویانی خارج از بازه سنی معمول دانشگاه باشد، تفاوت در زمان ورود افراد به دانشگاه و مدت حضور آن‌ها در سیستم آموزشی نیز می‌تواند روی نتایج اثر بگذارد.

اختلاف تحصیلی پس از ورود به دانشگاه نیز ادامه دارد

همین الگو در سطح تحصیلات افراد نیز دیده می‌شود. در کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD)، در سال ۲۰۲۴ حدود ۵۵ درصد از زنان ۲۵ تا ۳۴ ساله تحصیلات دانشگاهی را به پایان رسانده بودند، درحالی‌که این رقم برای مردان ۴۲ درصد بود.

زنان همچنین احتمال بیشتری برای تکمیل دوره‌های تحصیلی خود دارند. داده‌های OECD نشان می‌دهد که در دوره‌های کارشناسی، شکاف فارغ‌التحصیلی همچنان به نفع زنان باقی مانده است.

بااین‌حال، برتری زنان در آموزش عالی هنوز به درآمد بالاتر منجر نشده است. میان کارکنان تمام‌وقت ۲۵ تا ۳۴ ساله در کشورهای عضو OECD، زنان با وجود داشتن سطح تحصیلات مشابه، حدود ۱۷ تا ۱۸ درصد کمتر از مردان درآمد دارند.