آیا خوردن صبحانه قبل از مسواک زدن برای دندان‌ها مضر است؟ دندان‌پزشکان توضیح می‌دهند که مسواک نزدن در ابتدای روز چگونه می‌تواند باعث افزایش پلاک دندانی، بوی بد دهان و مشکلات لثه شود و چطور می‌توان با رعایت چند نکته ساده، سلامت دهان و دندان را حفظ کرد.
به‌گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ بسیاری از افراد پس از بیدار شدن از خواب، به دلیل عجله برای رفتن به محل کار یا مدرسه، بدون مسواک زدن صبحانه می‌خورند. این در حالی است که کاهش ترشح بزاق در طول خواب باعث می‌شود باکتری‌های دهان فعالیت بیشتری داشته باشند و ترکیبات ناشی از فعالیت آن‌ها تجمع پیدا کند. به همین دلیل، ممکن است صبح‌ها با بوی بد دهان، لایه‌ای روی زبان یا طعمی ناخوشایند در دهان از خواب بیدار شویم.
اگرچه یک بار مسواک نزدن معمولاً آسیب فوری به دندان‌ها وارد نمی‌کند، تکرار این عادت می‌تواند در درازمدت سلامت دندان‌ها و لثه‌ها را به خطر بیندازد.
چرا دهان ما صبح‌ها به تمیز کردن نیاز دارد؟
متخصص می‌گوید مشکل اصلی یک بار مسواک نزدن نیست، بلکه تکرار این عادت در طول زمان است.
هنگام خواب، ترشح بزاق کاهش پیدا می‌کند. بزاق به شست‌وشوی ذرات غذا، خنثی کردن اسیدها و محافظت از مینای دندان کمک می‌کند. کاهش ترشح بزاق باعث می‌شود دفاع طبیعی دهان در برابر باکتری‌ها و اسیدها ضعیف‌تر شود.
در این شرایط، لایه‌ای چسبناک به نام پلاک دندانی روی دندان‌ها و در امتداد خط لثه تجمع پیدا می‌کند. این پلاک می‌تواند یکی از عوامل بوی بد دهان و طعم ناخوشایند آن در هنگام صبح باشد.
پژوهشی در سال ۲۰۲۱ که در مجله علمی PLOS One منتشر شد، تغییرات باکتری‌های دهان را پیش و پس از خواب در ۱۰ فرد سالم بررسی کرد. نتایج نشان داد ترکیب نسبی گروه‌هایی از باکتری‌ها پس از خواب تغییر می‌کند. اگرچه این پژوهش محدود بود، یافته‌های آن نشان می‌دهد محیط میکروبی دهان در طول شب دستخوش تغییر می‌شود.
۳ خطر خوردن صبحانه بدون مسواک زدن
۱. باکتری‌ها غذای بیشتری برای فعالیت پیدا می‌کنند
مواد غذایی رایج در وعده صبحانه، مانند چای شیرین، بیسکویت، نان و انواع نان‌های سنتی، حاوی قند یا نشاسته هستند. باکتری‌های دهان از این کربوهیدرات‌ها تغذیه می‌کنند و در نتیجه اسیدهایی تولید می‌کنند که می‌توانند به مینای دندان آسیب برسانند.
وقتی بدون مسواک زدن صبحانه می‌خورید، باکتری‌های موجود در پلاک دندانی به مواد غذایی تازه دسترسی پیدا می‌کنند. تکرار حملات اسیدی در طول زمان می‌تواند مینای دندان را ضعیف کند و خطر پوسیدگی را افزایش دهد.
البته خوردن یک وعده صبحانه بدون مسواک زدن به معنای پوسیدگی قطعی دندان نیست. عواملی مانند رژیم غذایی، استفاده از خمیردندان حاوی فلوراید، میزان ترشح بزاق و رعایت بهداشت دهان نیز در این زمینه نقش دارند.
۲. لثه‌ها ممکن است ملتهب شوند
اگر پلاک دندانی به‌طور منظم پاک نشود، می‌تواند لثه‌ها را تحریک کند و باعث قرمزی، تورم و خونریزی شود.
با گذشت زمان، پلاک ممکن است سخت شود و به جرم دندان تبدیل شود؛ رسوبی که معمولاً برای برداشتن آن به جرم‌گیری توسط دندان‌پزشک یا متخصص بهداشت دهان نیاز است.
به گفته دکتر آهوجا، نگرانی اصلی یک بار مسواک نزدن نیست، بلکه تکرار این رفتار است. تمیز کردن منظم دندان‌ها به کنترل پلاک و پیشگیری از مشکلات جدی‌تر لثه کمک می‌کند.
۳. بوی بد دهان ممکن است ماندگارتر شود
باکتری‌های موجود روی زبان و اطراف دندان‌ها ترکیباتی تولید می‌کنند که می‌توانند باعث بوی بد دهان شوند.
خوردن صبحانه این لایه باکتریایی را از بین نمی‌برد. ممکن است بوی بد دهان برای مدتی با بوی غذا پوشانده شود، اما اگر دهان به‌درستی تمیز نشود، این مشکل دوباره ظاهر خواهد شد.
برخی باکتری‌ها نیز همراه غذا بلعیده می‌شوند، اما برای بیشتر افراد سالم، این موضوع نگرانی اصلی نیست؛ زیرا اسید معده بسیاری از میکروب‌های بلعیده‌شده را از بین می‌برد. مسئله مهم‌تر، فعالیت باکتری‌هایی است که روی دندان‌ها و لثه‌ها باقی می‌مانند.
قبل از صبحانه مسواک بزنیم یا بعد از آن؟
درباره بهترین زمان مسواک زدن در صبح، دیدگاه‌های متفاوتی وجود دارد.
دکتر آهوجا مسواک زدن پیش از صبحانه را توصیه می‌کند؛ زیرا این کار پلاک تجمع‌یافته در طول شب را پاک می‌کند و لایه‌ای از فلوراید روی دندان‌ها باقی می‌گذارد. فلوراید به تقویت مینای دندان و افزایش مقاومت آن در برابر حملات اسیدی کمک می‌کند.
بااین‌حال، پژوهش‌های مربوط به تعیین بهترین زمان مسواک زدن در صبح همچنان محدود هستند.
در یک مطالعه بالینی در سال ۲۰۲۲، ۶۰ دانشجوی دندان‌پزشکی به‌مدت ۱۸ ماه بررسی شدند. پژوهشگران افرادی را که پیش از صبحانه مسواک می‌زدند، با افرادی که پس از صبحانه مسواک می‌زدند یا ابتدا دهان خود را شست‌وشو می‌دادند و سپس مسواک می‌زدند، مقایسه کردند.
نتایج نشان داد در افرادی که پس از صبحانه مسواک می‌زدند، میزان باکتری استرپتوکوک موتانس، یکی از باکتری‌های مرتبط با پوسیدگی دندان، بیشتر کاهش یافت. بااین‌حال، تفاوت در شاخص پوسیدگی دندان بین گروه‌ها از نظر آماری معنادار نبود. بنابراین، این مطالعه کوچک برای تعیین یک روش برتر برای همه افراد کافی نیست.
اگر ترجیح می‌دهید بعد از صبحانه مسواک بزنید، به نوع مواد غذایی و زمان مسواک زدن توجه کنید. غذاها و نوشیدنی‌های اسیدی، مانند برخی میوه‌ها و آب‌میوه‌ها، می‌توانند برای مدتی مینای دندان را نرم‌تر کنند. به همین دلیل، بهتر است پس از مصرف مواد غذایی یا نوشیدنی‌های اسیدی، دست‌کم ۳۰ دقیقه برای مسواک زدن صبر کنید.
در هر صورت، مهم‌ترین نکته این است که روزی دو بار، هر بار به‌مدت دو دقیقه، با خمیردندان حاوی فلوراید مسواک بزنید و مسواک زدن پیش از خواب را فراموش نکنید.
چه افرادی باید بیشتر مراقب باشند؟
برخی افراد به دلیل شرایط جسمی یا وضعیت دهان و دندان، باید توجه بیشتری به بهداشت دهان داشته باشند:
* افراد مبتلا به دیابت: ممکن است روند ترمیم بافت‌ها در آن‌ها کندتر باشد و بیشتر در معرض بیماری‌های لثه قرار بگیرند.
* افراد دچار خشکی دهان: برخی داروها و بیماری‌ها ترشح بزاق را کاهش می‌دهند و در نتیجه، محافظت طبیعی دهان در برابر باکتری‌ها کمتر می‌شود.
* افرادی که ارتودنسی دارند: مواد غذایی و پلاک دندانی ممکن است اطراف براکت‌ها و وسایل ارتودنسی تجمع پیدا کنند.
* کودکان: به دلیل آسیب‌پذیری بیشتر در برابر پوسیدگی، به آموزش و کمک برای رعایت صحیح بهداشت دهان نیاز دارند.
* افراد سیگاری و مصرف‌کنندگان دخانیات: مصرف دخانیات خطر بیماری‌های لثه و سایر مشکلات دهان و دندان را افزایش می‌دهد.
چگونه هر روز صبح از دندان‌ها محافظت کنیم؟
برای حفظ سلامت دهان و دندان، رعایت چند عادت ساده می‌تواند مؤثر باشد:
* روزی دو بار، هر بار به‌مدت دو دقیقه، با مسواک نرم و خمیردندان حاوی فلوراید مسواک بزنید.
* زبان خود را به‌آرامی تمیز کنید تا باکتری‌های عامل بوی بد دهان کاهش پیدا کنند.
* روزی یک بار از نخ دندان یا برس بین‌دندانی برای تمیز کردن فضای بین دندان‌ها استفاده کنید.
* اگر بلافاصله پس از غذا امکان مسواک زدن ندارید، دهان خود را با آب ساده بشویید.
* مصرف مواد غذایی و نوشیدنی‌های سرشار از قند را کاهش دهید.
* هر سه ماه یک بار یا زودتر، در صورت فرسوده شدن و از بین رفتن شکل الیاف مسواک، آن را تعویض کنید.
* به‌طور منظم به دندان‌پزشک مراجعه کنید، به‌ویژه اگر متوجه خونریزی لثه، بوی بد مداوم دهان یا حساسیت دندان‌ها شده‌اید.
اگر لثه‌هایتان مرتب خونریزی می‌کنند، بوی بد دهان برطرف نمی‌شود یا دندان‌درد مداوم دارید، برای بررسی علت به دندان‌پزشک مراجعه کنید.
جمع‌بندی
مسواک نزدن در یک صبح به‌ندرت باعث آسیب فوری به دندان‌ها می‌شود، اما اگر این عادت تکرار شود، باکتری‌های دهان از مواد غذایی باقی‌مانده و قندهای موجود در صبحانه تغذیه می‌کنند. در طول زمان، این وضعیت می‌تواند باعث تجمع پلاک، تضعیف مینای دندان، بوی بد دهان و مشکلات لثه شود.
برای حفظ سلامت دندان‌ها، مهم‌تر از زمان دقیق مسواک زدن، رعایت منظم بهداشت دهان و دندان است. مسواک زدن روزانه با خمیردندان حاوی فلوراید، تمیز کردن زبان و استفاده از نخ دندان به پیشگیری از این مشکلات کمک می‌کند.