بیرجند- ایرنا- سرپرست اداره کل بهزیستی خراسان جنوبی از غربالگری بینایی ۱۹ هزار کودک سه تا ۶ سال و پوشش ۹۰ درصدی این گروه سنی خبر داد و گفت: این استان در ارزیابی‌های ملی مناسب‌سازی محیطی رتبه نخست کشور را کسب کرده است.
به گزارش ایرنا، ۲۳ مهرماه، برابر با ۱۵ اکتبر، روز جهانی نابینایان و روز عصای سفید است؛ مناسبتی که فرصتی برای توجه به نیازها و چالش‌های افراد دارای آسیب بینایی و بررسی اقدامات لازم برای ارتقای کیفیت زندگی، افزایش استقلال فردی و تقویت مشارکت اجتماعی آنان فراهم می‌کند.
پیشگیری و تشخیص زودهنگام اختلالات بینایی، دسترسی به خدمات حمایتی و توانبخشی و مناسب‌سازی فضاهای شهری و اداری از جمله اقداماتی است که می‌تواند زمینه حضور ایمن و مستقل افراد نابینا و کم‌بینا در جامعه را فراهم کند؛ موضوعی که تحقق آن به آگاهی خانواده‌ها، برنامه‌ریزی مستمر و همکاری دستگاه‌های اجرایی نیاز دارد.
در همین خصوص، بهناز زال، سرپرست اداره کل بهزیستی خراسان جنوبی روز پنجشنبه در گفت‌وگو با ایرنا به تشریح وضعیت افراد دارای آسیب بینایی در استان، برنامه‌های پیشگیرانه، خدمات حمایتی و اقدامات انجام‌شده در زمینه مناسب‌سازی محیط‌های عمومی پرداخت.
وی با اشاره به جمعیت افراد دارای آسیب بینایی تحت پوشش این سازمان در استان گفت: اکنون سه هزار و ۵۵۴ نفر دارای آسیب بینایی تحت پوشش بهزیستی خراسان جنوبی قرار دارند، اما این آمار تنها شامل افرادی است که برای دریافت خدمات به سازمان مراجعه کرده و پس از بررسی در کمیسیون تشخیص معلولیت، آسیب بینایی آنان تأیید شده است.
سرپرست اداره کل بهزیستی خراسان جنوبی افزود: ممکن است افراد دیگری نیز در استان با درجات مختلف آسیب بینایی زندگی کنند که به دلایل مختلف تاکنون برای دریافت خدمات بهزیستی مراجعه نکرده‌اند از این رو، آمار موجود لزوما شامل تمام افراد دارای آسیب بینایی در استان نیست.
زال با اشاره به پراکندگی جمعیت افراد تحت پوشش در شهرستان‌های خراسان جنوبی اظهار کرد: بیشترین تعداد این افراد در شهرستان بیرجند و کمترین تعداد در شهرستان عشق‌آباد قرار دارند، اما این موضوع لزوما به معنای بیشتر یا کمتر بودن نسبت افراد دارای آسیب بینایی به جمعیت هر شهرستان نیست و در برخی مناطق استان، از جمله بخش‌هایی از شهرستان نهبندان، نیز شیوع برخی آسیب‌های بینایی مورد توجه قرار گرفته است.
اجرای برنامه‌های پیشگیرانه برای کاهش آسیب‌های بینایی
وی با تشریح اقدامات پیشگیرانه این سازمان در حوزه سلامت بینایی بیان کرد: خدمات پیشگیری در دو بخش اصلی ارائه می‌شود که یکی از آن‌ها مشاوره ژنتیک است و افراد می‌توانند پیش از ازدواج، در صورت مراجعه نکردن در این مرحله، پیش از بارداری و در دوران بارداری از خدمات مشاوره ژنتیک بهره‌مند شوند تا احتمال بروز برخی معلولیت‌های ارثی در فرزندان بررسی شود.
سرپرست اداره کل بهزیستی خراسان جنوبی ادامه داد: در خانواده‌هایی که سابقه معلولیت‌های بینایی وجود دارد، بررسی‌های تخصصی می‌تواند مشخص کند که آیا احتمال انتقال زمینه ژنتیکی به نسل بعد وجود دارد یا خیر.
وی بیان کرد: در سال جاری، ۲۱ نفر از افراد دارای آسیب بینایی از خدمات مشاوره ژنتیک بهره‌مند شده‌اند و همچنین در مجموع، خدمات مشاوره ژنتیک به بیش از ۲۰۰ نفر از افراد دارای انواع معلولیت ارائه شده است.
زال با اشاره به اهمیت شناسایی زودهنگام مشکلات بینایی کودکان اظهار کرد: طرح غربالگری بینایی کودکان سه تا ۶ سال یکی دیگر از برنامه‌های مهم بهزیستی است که با هدف شناسایی مشکلاتی مانند تنبلی چشم و عیوب انکساری اجرا می‌شود.
وی ادامه داد: خراسان جنوبی در اجرای این طرح از استان‌های پیشرو به شمار می‌رود و در سال جاری بینایی ۱۹ هزار کودک در استان غربالگری شده است.
سرپرست اداره کل بهزیستی خراسان جنوبی گفت: پوشش غربالگری در گروه سنی سه تا ۶ سال به حدود ۹۰ درصد رسیده است و کودکان در هر سال از این بازه سنی امکان ارزیابی مجدد دارند.
وی تاکید کرد: خانواده‌ها نباید به نتیجه یک‌بار غربالگری اکتفا کنند، زیرا ممکن است مشکلات بینایی در سال‌های بعد شناسایی شود و مراجعه سالانه کودکان تا پایان ۶ سالگی و انجام اقدامات درمانی به‌موقع، می‌تواند از بروز یا تشدید برخی مشکلات و معلولیت‌های بینایی جلوگیری کند.
توجه به زمینه‌های ژنتیکی در برخی مناطق استان
زال با اشاره به بررسی‌های پژوهشی انجام‌شده در برخی مناطق خراسان جنوبی، به‌ویژه شهرستان نهبندان، افزود: در این مناطق مطالعاتی انجام شده که بر اساس نتایج آن‌ها، وجود زمینه‌های ژنتیکی خاص و رواج ازدواج‌های فامیلی از جمله عواملی است که ضرورت توجه بیشتر به مشاوره ژنتیک را نشان می‌دهد.
وی بیان کرد: در این زمینه تلاش شده خانواده‌های ساکن مناطق مورد نظر به استفاده از خدمات مشاوره ژنتیک ترغیب شوند تا پیش از ازدواج یا تصمیم‌گیری برای فرزندآوری، از شرایط و احتمال انتقال برخی بیماری‌ها و معلولیت‌های ارثی آگاهی پیدا کنند.
سرپرست اداره کل بهزیستی خراسان جنوبی با بیان اینکه ارزیابی تأثیر این اقدامات به زمان نیاز دارد، تصریح کرد: نتایج برنامه‌های پیشگیرانه را نمی‌توان در کوتاه‌مدت به‌طور قطعی ارزیابی کرد و برای بررسی میزان اثربخشی آن‌ها باید در سال‌های آینده روند بروز آسیب‌های بینایی و نتایج اقدامات انجام‌شده مورد بررسی قرار گیرد.
وی اضافه کرد: در کنار مشاوره ژنتیک، غربالگری کودکان و مداخلات درمانی به‌موقع نیز نقش مهمی در پیشگیری از معلولیت‌های بینایی دارند و شناسایی مشکلات در سنین پایین می‌تواند امکان درمان و جلوگیری از تشدید برخی اختلالات را فراهم کند.
ارائه خدمات مستمری، معیشتی و توانبخشی به افراد دارای آسیب بینایی
زال با اشاره به خدمات حمایتی این سازمان بیان کرد: از مجموع سه هزار و ۵۵۴ نفر دارای آسیب بینایی تحت پوشش بهزیستی استان، ۲ هزار و ۵۵۳ نفر مستمری دریافت می‌کنند و برای بخشی از مددجویان نیز کمک‌هزینه معیشت در نظر گرفته شده است.
وی افزود: تاکنون ۷۰۰ نفر از افراد دارای آسیب بینایی از کمک‌هزینه معیشت بهره‌مند شده‌اند و همچنین خدمات آموزشی و کمک‌هزینه تحصیلی برای دانش‌آموزان و دانشجویان، کمک‌هزینه رفت‌وآمد، خدمات پرستاری در منزل و تأمین برخی اقلام بهداشتی و تجهیزات توانبخشی متناسب با نیاز مددجویان ارائه می‌شود.
سرپرست اداره کل بهزیستی خراسان جنوبی با بیان اینکه اکنون ۲۰۷ نفر از مددجویان دارای آسیب بینایی خدمات پرستاری در منزل دریافت می‌کنند، گفت: همچنین ۱۳۷ نفر از این افراد از کمک‌هزینه لوازم بهداشتی بهره‌مند شده‌اند.
وی ادامه داد: خدمات بهزیستی تنها به پرداخت مستمری و کمک‌هزینه‌های مالی محدود نیست و تهیه تجهیزات توانبخشی از جمله عینک، وسایل کمک‌بینایی، دستگاه‌های بریل و نرم‌افزارهای آموزشی نیز در برنامه‌های این سازمان قرار دارد.
زال تاکید کرد: نوع و میزان خدمات برای هر مددجو بر اساس نیازهای فردی، شرایط اقتصادی و اجتماعی خانواده و ارزیابی مددکاران تعیین می‌شود تا امکانات متناسب با وضعیت هر فرد در اختیار او قرار گیرد.
مناسب‌سازی فضاهای شهری و اداری؛ ضرورتی برای حضور مستقل افراد نابینا
زال در ادامه با اشاره به اهمیت مناسب‌سازی محیط‌های شهری و اداری برای افراد دارای معلولیت گفت: در سال‌های گذشته، برخی دستگاه‌های اجرایی تصور می‌کردند که تأمین اعتبار و پیگیری مناسب‌سازی صرفا بر عهده سازمان بهزیستی است، اما به‌تدریج این نگاه تغییر کرده و مسئولیت دستگاه‌ها در این زمینه بیشتر مورد توجه قرار گرفته است.
وی افزود: دبیرخانه مناسب‌سازی در سازمان بهزیستی مستقر است و استانداری ریاست آن را بر عهده دارد و در این چارچوب، دستگاه‌های اجرایی، شهرداری‌ها و سایر نهادهای مسئول باید برای مناسب‌سازی ساختمان‌های اداری، معابر و فضاهای عمومی همکاری کنند.
سرپرست اداره کل بهزیستی خراسان جنوبی با اشاره به عملکرد استان در این حوزه اظهار کرد: خراسان جنوبی توانسته است در ارزیابی‌های ملی مناسب‌سازی رتبه نخست کشور را به دست آورد که این نتیجه حاصل همکاری دستگاه‌های اجرایی و پیگیری‌های انجام‌شده در این زمینه است.
وی ادامه داد: مناسب‌سازی تنها به ساختمان‌های اداری محدود نمی‌شود، بلکه معابر شهری، پیاده‌روها و مسیرهای تردد افراد دارای معلولیت، به‌ویژه نابینایان و کم‌بینایان، نیز باید به شکلی طراحی شوند که امکان رفت‌وآمد ایمن و مستقل را فراهم کنند.
زال با قدردانی از همکاری شهرداری‌ها در این زمینه گفت: گستردگی فضای شهری و تغییرات مستمر در معابر و زیرساخت‌ها موجب می‌شود که رسیدگی به تمام مشکلات به زمان نیاز داشته باشد، اما انتظار می‌رود دستگاه‌های مسئول با توجه جدی به نیازهای افراد دارای معلولیت، اقدامات لازم را دنبال کنند.
وی افزود: یکی از منابع مهم برای شناسایی مشکلات، گزارش‌های خود افراد دارای معلولیت و نابینایان درباره موانع موجود در سطح شهر است و هر زمان این افراد مشکلاتی را در مسیرهای تردد یا دسترسی به خدمات عمومی اعلام کنند، موضوع از سوی بهزیستی پیگیری می‌شود و تعامل با شهرداری‌ها و دستگاه‌های مرتبط برای رفع موانع در دستور کار قرار می‌گیرد.
سرپرست اداره کل بهزیستی خراسان جنوبی با تاکید بر تداوم ارزیابی عملکرد دستگاه‌ها اظهار کرد: مناسب‌سازی فرایندی مستمر و لازم است همه دستگاه‌های اجرایی، از جمله استانداری و فرمانداری‌ها، نیز در ارزیابی‌های سالانه مشارکت داشته باشند و برای بهبود شرایط دسترسی افراد دارای معلولیت تلاش کنند.
وی ابراز امیدواری کرد با توسعه خدمات پیشگیرانه و توانبخشی، افزایش آگاهی خانواده‌ها و استمرار مناسب‌سازی محیط‌های شهری و اداری، زمینه زندگی مستقل‌تر و مشارکت بیشتر افراد دارای آسیب بینایی در جامعه فراهم شود.