ایمان، اگر در ژرفای جان انسان ریشه بدواند، نمیتواند در خلوت باورها محصور بماند، بلکه در رفتار، مسئولیتپذیری و نسبتی که با رنج دیگران برقرار میکند، آشکار میشود. ایمان حقیقی، انسان را از حصار خویشتن بیرون میآورد، به او میآموزد در برابر ظلم سکوت نکند، رنج همنوع را نادیده نگیرد و آنجا که پای دفاع از حق، کرامت انسان و میهن در میان است، از آسایش خود بگذرد. هنگامی که چنین ایمانی در جان یک ملت جاری شود، به نیرویی فراتر از ارادههای فردی تبدیل میشود. نیرویی که در والاترین نمونهاش در ایران، بسیج نام گرفته است.
بسیج از متمایزترین ثمرات انقلاب اسلامی است؛ تجلی پیوند ایمان توحیدی با احساس تکلیف، ایثار و مسئولیت تاریخی. در این فرهنگ، ایمان از مرز اعتقاد فردی فراتر میرود و به نیرویی برای دفاع از حق، استقلال میهن و خدمت به مردم تبدیل میشود. از همین رو، بسیج پیش از آنکه نام یک سازمان یا عنوانی تشکیلاتی باشد، فرهنگ و جهانبینیای است که انسان را به عبور از خودخواهی، پذیرش مسئولیت و پیوند زدن سرنوشت خویش با سرنوشت جامعه فرامیخواند.
این فرهنگ پیش از آنکه در قالب بخشنامه و تشکیلات شکل بگیرد، از متن زندگی مردم جوشید؛ از مسجد و محله، دانشگاه و کارگاه و از دل مردمانی که خود را در برابر سرنوشت یکدیگر مسئول میدانستند. امام خمینی (ره) با تعبیرهای ماندگار «شجره طیبه» و «مدرسه عشق»، همین حقیقت را ترسیم کردند؛ درختی ریشهدار در ایمان و ایثار که متناسب با نیاز هر عصر، ثمرهای تازه میدهد. بسیج نیرویی محدود به روزهای جنگ نبود، بلکه سرمایهای برای پاسداری از استقلال، عزت و هویت ملت و حضور در میدانهای نیاز کشور بود.
تاریخ معاصر ایران جلوههای گوناگون این فرهنگ را به نمایش گذاشته است. در دفاع مقدس، ایمان و احساس تکلیف، مردمانی از اقشار مختلف را با کمترین امکانات و بیشترین اراده به میدان دفاع از میهن کشاند. این روحیه در سالهای بعد، در سیل و زلزله، همهگیری کرونا و بحرانهای شهری نیز استمرار یافت؛ آنجا که مردم برای نجات جان انسانها و کاستن از رنج یکدیگر پیشقدم شدند. جنگهای اخیر نیز نشان دادند قدرت یک کشور تنها در سلاحها و ساختارهای رسمی خلاصه نمیشود؛ اراده ملی، همبستگی و آمادگی مردم برای ایستادگی، پشتوانهای است که در لحظات سرنوشتساز میتواند معادلات را تغییر دهد.
بااینحال، فرهنگ بسیجی زمانی به سرمایهای فراگیر تبدیل میشود که به وسعت ایران دیده شود. ایران خانه مشترک همه ایرانیان است؛ با باورها، سلیقهها و دیدگاههای متفاوت. دلبستگی به میهن و احساس مسئولیت در برابر سرنوشت مردم نباید به همعقیدگی سیاسی یا موافقت با همه تصمیمها و عملکردها مشروط شود؛ نقد و مطالبهگری نیز میتواند از دلسوزی برای آینده کشور برخیزد. فرهنگ بسیجی هنگامی معنای ملی خود را مییابد که تفاوتها را به رسمیت بشناسد و ظرفیتهای گوناگون جامعه را حول مسئولیتهای مشترک گرد آورد؛ زیرا حفظ و آبادانی ایران به مشارکت همه ایرانیان نیاز دارد.
در همین چارچوب، رهنمود رهبر معظم انقلاب اسلامی به فرمانده جدید بسیج درباره تحقق شعار «هر ایرانی، یک بسیجی» افقی فراتر از گسترش یک تشکیلات را ترسیم میکند: فراگیر شدن فرهنگ مسئولیتپذیری؛ اینکه هر ایرانی، با هر تخصص و توانایی، خود را در قبال آینده کشور مسئول بداند. هیچ استعدادی نباید بیثمر بماند و هیچ ظرفیتی نباید بیرون از میدان خدمت و پیشرفت قرار گیرد. بسیج در این معنا، دعوت به تبدیل تواناییهای پراکنده مردم به ارادهای مشترک برای ساختن ایران است.
این فرهنگ میتواند از یک تجربه ملی فراتر رود و برای ملتهایی که با سلطه، اشغالگری، تبعیض و محرومیت از حق تعیین سرنوشت مواجهاند، الهامبخش باشد، آنچنان که تاکنون در جاهایی شده است. پیام آن، خروج از انفعال، اعتماد به تواناییهای مردمی و نقشآفرینی در تعیین سرنوشت خویش است؛ پیامی که میتواند متناسب با تاریخ و فرهنگ هر جامعه، زمینهساز حرکتهای مردمی و شکلگیری هستههای مقاومت و همبستگی در نقاط مختلف جهان شود. البته اعتبار جهانی چنین الگویی نه با تحمیل تشکیلات، بلکه با صداقت در عمل، اعتبار اخلاقی و توانایی حل مسائل واقعی مردم به دست میآید. هر اندازه این فرهنگ در ایران به عدالت، کارآمدی و پیشرفت منجر شود، پیام آن نیز باورپذیرتر خواهد بود.
از همینجا ضرورت بازخوانی مأموریت بسیج در روزگار کنونی آشکار میشود. بسیج فقط برای روزهای جنگ نیست؛ اگر در میدان دفاع به معنای ایستادگی و فداکاری است، در میدان سازندگی باید به معنای خلاقیت، کارآمدی، عدالتخواهی و گرهگشایی از مشکلات مردم باشد. جامعهای که برای دفاع از استقلال خود به میدان میآید، باید در روزهای آرامش نیز برای کاهش فقر، رفع محرومیت، پیشرفت علمی، ایجاد اشتغال، مبارزه با فساد و اصلاح ناکارآمدیها بسیج شود. ایمانی که در لحظه خطر انسان را به فداکاری فرامیخواند، باید در روزهای عادی نیز انگیزه تلاش برای بهبود زندگی دیگران باشد. مقاومت بدون سازندگی ناتمام است و سازندگی بدون مشارکت مردم پایدار نخواهد ماند.
بسیج را میتوان در چهرههای گوناگون یک ملت دید. دانشمند هستهای که برای پیشرفت علمی ایران جان خود را فدا میکند؛ رزمندهای که پای لانچر، برای دفاع از میهن، دست و پای خویش را تقدیم میکند؛ امدادگری که از میان آتش و آوار به نجات انسانها میشتابد؛ پزشکی که در روزهای آتش و خون، سنگر درمان را ترک نمیکند؛ کارگری که در سختترین شرایط معیشتی چرخ تولید را میگرداند؛ دانشجویی که در اردوی جهادی چراغ خدمت به مستضعفین را روشن میکند و مردمی که مال و جان خود را برای دفاع از ملت خود بذل میکنند. اینها جلوههای یک حقیقتاند: ایمانی که از قلبها برخاسته و در میدان زندگی به عمل تبدیل شده است.
بسیجی بودن، پیش از آنکه به عضویت در یک تشکیلات وابسته باشد، به نوع نگاه و شیوه زیستن بازمیگردد؛ یعنی هرکس در جایگاه خود، باری از دوش مردم بردارد. گاهی آغاز این راه، پرسشی ساده، اما سرنوشتساز است: «من برای مردم چه کردهام؟» کسی که این پرسش را جدی میگیرد، دیگر تماشاگر نیست؛ به بخشی از راهحل تبدیل میشود.
بسیج، نام پیوند ایمان با مسئولیت، باور با عمل و ایثار با سازندگی است؛ فرهنگی که ریشه در جان مردم دارد و ثمرهاش باید خدمت به انسانها باشد. توفانها میآیند، شاخهها را میشکنند و برگها را میریزند، اما درختی که ریشههایش در جان مردم باشد، با خزان از میان نمیرود؛ دوباره جوانه میزند و قد میکشد. ایران نیز بارها از میان آتش برخاسته و باز هم برخواهد خاست؛ زیرا پشتوانه این سرزمین تنها خاک و تاریخ و مرزهایش نیست، بلکه ایمان و اراده مردمی است که در سختترین لحظهها یکدیگر را تنها نمیگذارند و برای حفظ خانه مشترکشان از جان و دل مایه میگذارند. تا وقتی این روح در جان ایرانیان زنده است، هیچ توفانی پایان راه این ملت نخواهد بود و به همین خاطر است که دشمنان همه تلاش خود را میکنند تا در سهمگینترین جنگ شناختی و رسانهای تاریخ، این روح ایمان و همبستگی را در میان ملت ایران بخشکانند. خواب آشفتهای که هرگز تعبیر نخواهد شد و آینده از آن ملت بسیجی ایران خواهد بود.
|
