نامه ونس به سرلشکر رضایی، را باید در چارچوب فشار‌های ناشی از جنگ و نگرانی جمهوری‌خواهان از شکست در انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره تحلیل کرد.
باشگاه خبرنگاران جوان - در روز‌های پایانی منتهی به انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا، انتشار خبر نامه جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، خطاب به سرلشکر محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، با بازتاب‌هایی در رسانه‌های منطقه‌ای و بین‌المللی همراه شد؛ نامه‌ای که در شرایط افزایش فشار‌های اقتصادی بر دولت ترامپ و تشدید انتقاد‌ها از عملکرد وی در جنگ با ایران مطرح شد.
کارشناسان معتقدند هم‌زمانی این نامه با رقابت‌های انتخاباتی آمریکا و افزایش نارضایتی عمومی از پیامد‌های جنگ، می‌تواند نشان‌دهنده تلاش دولت ترامپ برای مدیریت تبعات سیاسی و اقتصادی این درگیری و ارسال پیامی امیدوارکننده به رأی‌دهندگان آمریکایی باشد.
مصطفی برزکار، کارشناس مسائل سیاسی، در این باره تاکید می‌کند: برای تحلیل این نامه ابتدا باید بررسی کرد که چرا جمهوری‌خواهان در آستانه انتخابات با چنین وضعیتی مواجه شده‌اند؛ موضوعی که بخش مهمی از آن به جنگ با ایران و پیامد‌های این درگیری بازمی‌گردد.
برزکار با اشاره به کاهش محبوبیت دونالد ترامپ در آمریکا ادامه می‌دهد که جنگ با ایران یکی از مهم‌ترین مسائلی است که چالش‌های متعددی را برای دولت ترامپ ایجاد کرده و بر محبوبیت او تأثیر گذاشته است.
وی تاکید می‌کند که افزایش تورم و گرانی، به‌ویژه در حوزه سوخت و مسکن، از جمله مشکلاتی است که شهروندان آمریکایی با آن مواجه‌اند. در کنار این مسائل، مخالفت بخش قابل توجهی از جامعه آمریکا با جنگ و محقق‌نشدن برخی وعده‌های انتخاباتی ترامپ، از عوامل تشدید نارضایتی‌هاست.
این کارشناس مسائل سیاسی با بیان اینکه ترامپ با وعده پایان‌دادن به جنگ‌ها و بهبود وضعیت اقتصادی مردم آمریکا وارد رقابت‌های انتخاباتی شده بود، تصریح می‌کند: اکنون این پرسش مطرح است که آیا جمهوری‌خواهان در فرصت باقی‌مانده تا انتخابات می‌توانند این شکاف را ترمیم کنند یا خیر؛ موضوعی که با توجه به شرایط موجود، کار دشواری به نظر می‌رسد.
برزکار همچنین با اشاره به فاصله‌گرفتن برخی نامزد‌های جمهوری‌خواه از ترامپ در تبلیغات انتخاباتی خود می‌گوید: این رفتار نشان می‌دهد که بخشی از جمهوری‌خواهان نگران تأثیر عملکرد رئیس‌جمهور آمریکا بر سبد رأی خود هستند و تلاش می‌کنند میان موقعیت انتخاباتی خود و سیاست‌های ترامپ فاصله ایجاد کنند.
وی در ادامه، انتشار خبر نامه جی‌دی ونس به سرلشکر محسن رضایی را در چارچوب شرایط سیاسی و انتخاباتی آمریکا قابل بررسی دانست و تاکید می‌کند که برای تحلیل این اقدام باید پرسید که چرا معاون رئیس‌جمهور آمریکا با چراغ سبز ترامپ چنین نامه‌ای نوشته و چرا این اقدام در مقطع کنونی انجام شده است.
برزکار با اشاره به هزینه‌های جنگ برای آمریکا اظهار می‌کند که دولت ترامپ در شرایطی قرار دارد که باید درباره هزینه‌های مالی و پیامد‌های اقتصادی جنگ به افکار عمومی پاسخ دهد. در چنین وضعیتی، ادامه درگیری بدون چشم‌انداز روشن برای پایان آن، فشار مضاعفی بر دولت آمریکا وارد می‌کند.
این کارشناس مسائل سیاسی ادامه می‌دهد: جمهوری‌خواهان احساس می‌کنند که سبد رأی آنها در معرض خطر قرار گرفته است؛ به همین دلیل، ترامپ می‌کوشد با طرح موضوع آغاز مذاکرات، این پیام را به افکار عمومی آمریکا منتقل کند که در حال حل‌وفصل مسئله ایران است.
وی تأکید می‌کند: از این منظر، نامه ونس می‌تواند بخشی از تلاش دولت آمریکا برای ایجاد یک تحول تبلیغاتی در روز‌های پایانی رقابت‌های انتخاباتی باشد؛ اقدامی که هدف آن کاهش فشار‌های سیاسی ناشی از جنگ و القای امکان دستیابی به توافق است.
برزکار با بیان اینکه اصل نامه‌نگاری میان مقام‌های کشور‌ها در شرایط مختلف سیاسی و حتی زمان جنگ موضوع تازه‌ای نیست، تاکید می‌کند: نفس ارسال چنین نامه‌ای را می‌توان نشانه‌ای از این دانست که فشار و تهدید نتوانسته طرف مقابل را به پذیرش خواسته‌های آمریکا وادار کند و واشنگتن به دنبال استفاده از مسیر دیگری برای پیشبرد اهداف خود است.
وی ادامه می‌دهد: جمهوری اسلامی ایران برای بررسی چنین موضوعاتی سازوکار مشخص خود را دارد و نامه دریافتی نیز باید از همین مسیر مورد ارزیابی قرار گیرد. در این زمینه، مسئله اصلی نه صرف ارسال نامه، بلکه محتوای آن و میزان پایبندی آمریکا به تعهدات و شروط مطرح‌شده از سوی ایران است.
این کارشناس مسائل سیاسی با اشاره به مواضع اعلام‌شده از سوی مقام‌های ایرانی تصریح می‌کند: جمهوری اسلامی ایران برای پاسخ‌دادن به این نامه عجله‌ای ندارد و تا زمان انجام این گفت‌و‌گو، پاسخی به آن اعلام نشده است. البته درباره تصمیم نهایی برای پاسخ‌گویی نمی‌توان بدون اطلاع از روند‌های رسمی اظهارنظر قطعی کرد.
برزکار ادامه می‌دهد: آمریکا تلاش می‌کند این نامه را به‌گونه‌ای در فضای داخلی خود بازنمایی کند که گویی از موضع قدرت وارد گفت‌و‌گو شده است؛ در حالی که باید شرایطی را که به ارسال نامه منجر شده و همچنین رفتار واشنگتن در قبال تعهدات پیشین را در نظر گرفت.
وی با اشاره به برخی تحلیل‌های رسانه‌ای درباره علت انتخاب سرلشکر محسن رضایی به‌عنوان مخاطب نامه می‌گوید که بخشی از فضاسازی‌های رسانه‌ای آمریکا ممکن است با هدف القای وجود اختلاف‌نظر در داخل ایران درباره نحوه مواجهه با واشنگتن صورت گرفته باشد.
برزکار ادامه می‌دهد که این نوع روایت‌سازی می‌تواند در پی آن باشد که این تصور را ایجاد کند که انتخاب یک مخاطب خاص برای نامه، بر روند تصمیم‌گیری ایران تأثیر متفاوتی خواهد گذاشت؛ در حالی که سیاست جمهوری اسلامی ایران در این زمینه بر اساس سازوکار‌های رسمی و ملاحظات کلان کشور تعیین می‌شود.
این کارشناس مسائل سیاسی با اشاره به طرح موضوع آغاز مذاکرات فنی در روز‌های آینده می‌گوید که آمریکایی‌ها ممکن است بخواهند با انتشار چنین اخباری این پیام را به جامعه خود منتقل کنند که روند حل مسئله ایران آغاز شده است؛ پیامی که می‌تواند در شرایط افزایش قیمت انرژی و نگرانی‌های اقتصادی، برای دولت ترامپ اهمیت انتخاباتی داشته باشد.
وی می‌افزاید: از این منظر، هم‌زمانی ادبیات تهدیدآمیز مقام‌های آمریکایی با ارسال نامه برای آغاز گفت‌و‌گو را می‌توان در چارچوب سیاست فشار و مذاکره بررسی کرد؛ سیاستی که در آن واشنگتن از یک‌سو تهدید به تشدید درگیری می‌کند و از سوی دیگر، مسیر مذاکره را مطرح می‌سازد.
برزکار در بخش دیگری از این گفت‌و‌گو، درباره تلاش برخی کشور‌های منطقه از جمله ترکیه برای میانجی‌گری میان ایران و آمریکا اظهار می‌کند: رفت‌وآمد‌های دیپلماتیک و تلاش کشور‌ها برای نزدیک‌کردن دیدگاه‌های طرفین، نشان‌دهنده اهمیت جایگاه ایران در معادلات امنیتی منطقه است.
وی ادامه می‌دهد: جمهوری اسلامی ایران از هر ابتکاری که بتواند به کاهش تنش و برقراری ثبات در منطقه کمک کند، استقبال می‌کند؛ اما این موضوع به معنای اتکا به میانجی‌ها برای حل مسئله جنگ نیست.
این کارشناس مسائل سیاسی تصریح می‌کند که میانجی‌ها باید در نظر داشته باشند که مسئله اصلی، تغییر رویکرد آمریکا و پایبندی این کشور به تعهدات است. تا زمانی که این مسئله حل نشود، رفت‌وآمد‌های دیپلماتیک به‌تنهایی نمی‌تواند زمینه‌ساز توافقی پایدار باشد.
برزکار با تأکید بر اینکه تجربه توافق‌های پیشین باید در هرگونه تصمیم‌گیری آینده مورد توجه قرار گیرد، می‌گوید: جمهوری اسلامی ایران نمی‌خواهد تجربه نقض تعهدات گذشته تکرار شود؛ بنابراین، هرگونه مذاکره احتمالی باید با در نظر گرفتن شروط اعلام‌شده ایران و تضمین‌های لازم برای اجرای تعهدات همراه باشد.
وی در ادامه، درباره طرح موضوع رفع محاصره دریایی در برابر مدیریت تنگه هرمز تاکید می‌کند: مسئله اصلی این است که هرگونه ترتیبات مربوط به تنگه هرمز باید با در نظر گرفتن حقوق و ملاحظات جمهوری اسلامی ایران بررسی شود.
برزکار ادامه می‌دهد: ایران از عبور کشتی‌ها در چارچوب ترتیبات قانونی و ضوابط تعیین‌شده استقبال می‌کند، اما مدیریت تنگه هرمز موضوعی نیست که جمهوری اسلامی ایران به‌سادگی از آن صرف‌نظر کند.
این کارشناس مسائل سیاسی با اشاره به مواضع تبلیغاتی ترامپ درباره عبور نفت از تنگه هرمز تصریح می‌کند: باید میان واقعیت‌های میدانی و آنچه مقام‌های آمریکایی در تبلیغات خود مطرح می‌کنند، تفاوت قائل شد. ارزیابی هرگونه توافق در این زمینه نیز باید بر اساس شرایط واقعی و تعهدات طرفین صورت گیرد.
برزکار در پایان می‌گوید: نامه‌نگاری آمریکا با مقام‌های ایرانی را باید در کنار فشار‌های سیاسی و اقتصادی ناشی از جنگ، رقابت‌های انتخاباتی و سابقه رفتار واشنگتن در اجرای تعهدات بررسی کرد. از این منظر، آنچه اهمیت دارد، نه صرف ارسال نامه یا طرح پیشنهاد مذاکره، بلکه تغییر عملی رفتار آمریکا و تحقق شروطی است که جمهوری اسلامی ایران برای هرگونه توافق مطرح کرده است.
منبع: فارس