دانشمندان رمز پنهان تولید کلمات در مغز را کشف کردند؛ یافته‌ای که نظریه‌ای ۱۵۰ ساله را به چالش می‌کشد و امید بازیابی گفتار را افزایش می‌دهد.

فهرست مطالب

پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیا در سان‌فرانسیسکو (UCSF) منطقه‌ای از مغز انسان را شناسایی کردند که حدود ۲۵۰ میلی‌ثانیه پیش از صحبت کردن، الگوی کلمات را تولید می‌کند و می‌تواند به بازیابی توانایی گفتار کمک کند.

به گزارش سرویس علمی تک‌ناک، این کشف، نظریه‌ای ۱۵۰ ساله درباره نحوه پردازش زبان در مغز را به چالش می‌کشد و می‌تواند مسیر تازه‌ای برای توسعه فناوری‌های بازیابی گفتار فراهم کند.

براساس گزارش Interesting Engineering، این پژوهشگران در مطالعه‌ای که ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶ در مجله علمی Science منتشر شد، دریافتند که بخشی از ناحیه ورنیکه مغز برخلاف تصور پیشین، تنها مسئول درک زبان نیست. این بخش در تولید کلماتی نیز نقش دارد که فرد قصد بیان آنها را دارد.

دانشمندان به سرپرستی ادوارد چانگ، منطقه کوچکی را شناسایی کردند که پیش از آغاز گفتار، نوعی الگوی اولیه از کلمه مورد نظر را ایجاد می‌کند. این الگو اطلاعاتی مانند طول کلمه، تعداد هجاها و میزان کاربرد آن را دربرمی‌گیرد.

اهمیت این یافته به ارتباط میان دو فرایند اصلی زبان مربوط می‌شود. دانشمندان پیش‌تر درک گفتار و تولید آن را بیشتر به مناطق متفاوتی از مغز نسبت می‌دادند. پژوهش جدید نشان می‌دهد که این دو فرایند ارتباط عصبی نزدیک‌تری دارند و ممکن است از برخی مسیرهای مشترک استفاده کنند.

همچنین این کشف می‌تواند به پزشکان کمک کند مناطق حساس مرتبط با گفتار را پیش از جراحی مغز دقیق‌تر شناسایی کنند و احتمال آسیب به توانایی ارتباط برقرار کردن بیماران را کاهش دهند.

عملکرد جدید ناحیه ورنیکه برای تولید کلمات در مغز

نمایی از مغز انسان با برجسته‌سازی ناحیه ورنیکه و بخش مرتبط با تولید کلمات که حدود ۲۵۰ میلی‌ثانیه پیش از آغاز گفتار فعال می‌شود

کارل ورنیکه، متخصص مغز و اعصاب آلمانی در دهه ۱۸۷۰ مشاهده کرد که آسیب به بخش پشتی لوب گیجگاهی مغز می‌تواند توانایی بیماران را در درک و تولید گفتار مختل کند. او معتقد بود که این منطقه نوعی تصویر شنیداری از کلمات را نگهداری می‌کند که برای تبدیل کلمات مورد نظر به حرکات لازم برای صحبت کردن ضروری است.

با گذشت زمان، دانشمندان به دلیل قرارگیری این منطقه در قشر شنوایی، نقش اصلی آن را در درک زبان تعریف کردند. در مقابل، تولید گفتار بیشتر به بخش‌های دیگری از مغز نسبت داده شد.

پژوهش جدید این برداشت را تغییر می‌دهد. دانشمندان منطقه‌ای موسوم به بخش پشتی شکنج گیجگاهی فوقانی چپ (lpSTG) را بررسی کردند که در محدوده کلی ناحیه شناسایی‌شده توسط ورنیکه قرار دارد.

نتایج نشان داد نورون‌های این منطقه حدود یک‌چهارم ثانیه پیش از بیان هر کلمه فعال می‌شوند. این فعالیت عصبی، ویژگی‌های کلی کلمه را پیش از اجرای حرکات لازم برای تلفظ آن رمزگذاری می‌کند.

به بیان ساده، مغز ابتدا اطلاعات مربوط به ساختار کلمه را آماده می‌کند و سپس مناطق حرکتی مسئول کنترل دهان، این اطلاعات را به حرکات مورد نیاز برای صحبت کردن تبدیل می‌کنند.

همچنین پژوهشگران دریافتند نورون‌های مرتبط با شنیدن گفتار در نزدیکی نورون‌های تولیدکننده الگوهای کلمات قرار دارند. این دو گروه در برخی بخش‌ها حتی با یکدیگر هم‌پوشانی دارند.

این ارتباط می‌تواند توضیح دهد که انسان چگونه کلمات شنیده‌شده را یاد می‌گیرد و بعدها آنها را بیان می‌کند. چنین یافته‌ای نشان می‌دهد که مغز برای شنیدن و تولید کلمات، از سیستم‌های کاملا جداگانه‌ای استفاده نمی‌کند.

از سوی دیگر، نتایج پژوهش می‌تواند علت برخی اختلالات گفتاری ناشی از آسیب به ناحیه ورنیکه را روشن‌تر کند. آسیب به این منطقه ممکن است علاوه بر درک زبان، فرایند آماده‌سازی کلمات را برای بیان نیز مختل کند.

امید تازه برای بازیابی گفتار در بیماران فلج

یکی از مهم‌ترین کاربردهای احتمالی این کشف، توسعه رابط‌های مغز و کامپیوتر (BCI) برای افرادی است که توانایی صحبت کردن خود را از دست داده‌اند.

رابط‌های مغز و کامپیوتر کنونی که برای بازسازی گفتار طراحی شده‌اند، معمولا سیگنال‌های مناطق حرکتی مغز را رمزگشایی می‌کنند. این مناطق وظیفه کنترل اندام‌های مورد نیاز برای تولید صدا و گفتار را برعهده دارند.

با وجود این‌، مناطق حرکتی ممکن است در برخی بیماران مبتلا به فلج شدید آسیب دیده باشند. چنین شرایطی می‌تواند استفاده از روش‌های متداول رمزگشایی گفتار را دشوار کند.

پژوهشگران معتقد هستند منطقه lpSTG می‌تواند منبع جایگزینی برای دریافت سیگنال‌های عصبی باشد. این منطقه پیش از آغاز فعالیت‌های حرکتی گفتار فعال می‌شود و اطلاعات مربوط به کلمات مورد نظر را در اختیار دارد.

دانشمندان برای بررسی این قابلیت، آزمایشی اولیه روی فردی مبتلا به فلج شدید انجام دادند که دیگر قادر به صحبت کردن نبود.

آنها توانستند با تحلیل فعالیت عصبی این منطقه، هم کلماتی را که فرد قصد بیان آنها را داشت و هم گفتاری را که می‌شنید، رمزگشایی کنند.

این آزمایش امکان استفاده از سیگنال‌های منطقه مذکور را برای توسعه فناوری‌های ارتباطی نشان داد. البته نتایج فعلی هنوز به معنای دستیابی به یک روش درمانی آماده استفاده عمومی نیست.

پژوهشگران امیدوار هستند نقش مشترک این منطقه در دریافت و تولید گفتار، زمینه توسعه رابط‌های مغز و کامپیوتر با قابلیت ارتباط دوطرفه را فراهم کند.