شهرکرد- ایرنا - مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای چهارمحال‌وبختیاری با اشاره به کسری حدود ۵۷۹.۲ میلیون مترمکعبی مخازن آب زیرزمینی محدوده‌های مطالعاتی استان گفت: برداشت بیش از ظرفیت تجدید منابع، افت سطح آب زیرزمینی و فرونشست زمین را به دنبال دارد و حفاظت از منابع آبی به مدیریت برداشت و مشارکت همه بهره‌برداران نیازمند است.
مسلم صادقی روز دوشنبه در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا اظهار داشت: آب زیربنای حیات، توسعه اقتصادی، امنیت غذایی و پایداری محیط‌زیست است و با وجود برخورداری چهارمحال‌وبختیاری از ارتفاعات، سرچشمه‌ها و رودخانه‌های مهم، منابع آبی استان نیز در برابر برداشت بی‌رویه و آلودگی آسیب‌پذیر هستند.
وی افزود: منابع آب شیرین قابل استفاده محدود است و شرایط اقلیمی ایران، بارندگی کمتر از متوسط جهانی و توزیع نامتوازن زمانی و مکانی بارش، ضرورت مدیریت صحیح منابع آب را دوچندان می‌کند.
برداشت ۷۲ درصد آب استان از منابع زیرزمینی
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای چهارمحال‌وبختیاری با اشاره به سهم منابع زیرزمینی در تامین آب استان گفت: بر اساس آمارهای موجود، ۷۲ درصد برداشت آب از منابع زیرزمینی و ۲۸ درصد از منابع سطحی انجام می‌شود.
صادقی ادامه داد: آبخوان‌ها ذخایری نامحدود نیستند و برداشت بیش از ظرفیت تغذیه طبیعی آن‌ها می‌تواند به افت سطح آب زیرزمینی، کاهش آبدهی چاه‌ها، چشمه‌ها و قنوات، افزایش هزینه تامین آب و محدودیت در مصارف مختلف منجر شود.
وی با بیان اینکه بازگشت آبخوان‌ها به وضعیت پایدار ممکن است به زمان طولانی نیاز داشته باشد، تصریح کرد: پیشگیری از اضافه‌برداشت، کنترل میزان بهره‌برداری و اصلاح الگوی مصرف، از اقدام‌های ضروری برای جلوگیری از تشدید مشکلات منابع زیرزمینی است.
بیشترین کسری مخزن مربوط به دشت شهرکرد
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای چهارمحال‌وبختیاری با اشاره به وضعیت آبخوان‌های استان بیان کرد: بر اساس آمار درج‌شده در جدول محدوده‌های مطالعاتی، دشت شهرکرد با حدود ۲۳۲.۵ میلیون مترمکعب، بیشترین میزان کسری مخزن را در میان محدوده‌های دارای ارقام اعلام‌شده دارد.
وی افزود: پس از دشت شهرکرد، سفیددشت با ۸۲.۵ میلیون مترمکعب، جوانمردی با ۷۵.۵ میلیون مترمکعب و کیار با ۶۷ میلیون مترمکعب کسری مخزن تجمعی، از دیگر محدوده‌های دارای ارقام قابل‌توجه هستند.
صادقی ادامه داد: با توجه به مجموع کسری مخزن تجمعی آبخوان‌های محدوده‌های مطالعاتی استان ضرورت مدیریت هم‌زمان منابع آب سطحی و زیرزمینی، کنترل برداشت‌ها و استفاده از تجهیزات اندازه‌گیری هوشمند را دوچندان می‌کند.
فرونشست زمین در خانمیرزا به ۹.۱ سانتی‌متر رسید
وی با اشاره به یکی از پیامدهای افت آب زیرزمینی اظهار داشت: برداشت بی‌رویه از آبخوان‌ها می‌تواند موجب فشردگی لایه‌های زمین و بروز فرونشست شود؛ پدیده‌ای که علاوه بر تغییر شکل سطح زمین، ممکن است به ساختمان‌ها، جاده‌ها، پل‌ها، خطوط انتقال آب و شبکه‌های فاضلاب آسیب وارد کند.
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای چهارمحال و بختیاری گفت: بر اساس ارقام درج‌شده در محتوای آموزشی ارسالی، بیشترین نرخ فرونشست سالانه در خانمیرزا ۹.۱ سانتی‌متر، سفیددشت ۸.۵ سانتی‌متر، شهرکرد ۶.۹ سانتی‌متر، فارسان ۶.۲ سانتی‌متر، مال‌خلیفه ۶.۱ سانتی‌متر و گندمان ۴.۸ سانتی‌متر اعلام شده است.
صادقی افزود: فشردگی برخی لایه‌های آبخوان می‌تواند ظرفیت طبیعی ذخیره آب را نیز کاهش دهد؛ بنابراین افت منابع زیرزمینی تنها مساله‌ای مربوط به تأمین آب نیست و ممکن است پیامدهای اقتصادی، زیست‌محیطی و زیرساختی به همراه داشته باشد.
کاهش برداشت و تغذیه آبخوان‌ها در اولویت است
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای چهارمحال‌وبختیاری درباره راهکارهای بهبود وضعیت منابع زیرزمینی گفت: کنترل اضافه‌برداشت از چاه‌ها، استفاده صحیح از کنتورهای هوشمند، اصلاح الگوی بهره‌برداری در بخش کشاورزی و افزایش بهره‌وری آب از مهم‌ترین اقدام‌ها در این زمینه است.
وی اجرای طرح‌های مناسب تغذیه مصنوعی آبخوان‌ها، پخش سیلاب و استفاده مدیریت‌شده از روان‌آب‌ها را از دیگر راهکارهای تقویت منابع زیرزمینی برشمرد و افزود: اجرای این طرح‌ها باید با رعایت ملاحظات فنی و زیست‌محیطی و متناسب با شرایط هر منطقه انجام شود.
صادقی با اشاره به مطرح شدن کاهش حدود ۲۵ درصدی برداشت آب در محتوای آموزشی اظهار داشت: تعیین میزان کاهش برداشت باید بر اساس بررسی کارشناسی وضعیت هر آبخوان، ظرفیت تغذیه طبیعی و سهم بخش‌های مختلف مصرف‌کننده انجام شود و نتایج برنامه‌ها نیز به‌صورت مستمر مورد ارزیابی قرار گیرد.
آلودگی منابع آب با پیشگیری قابل‌کنترل است
وی با بیان اینکه حفاظت از منابع آب تنها به مدیریت کمیت محدود نمی‌شود گفت: فاضلاب‌های خانگی و صنعتی، کودها و سموم کشاورزی، پسماندها، شیرابه محل‌های دفن زباله و پساب برخی فعالیت‌های اقتصادی از عوامل تهدیدکننده کیفیت منابع آبی هستند.
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای چهارمحال‌وبختیاری ادامه داد: جلوگیری از ورود آلاینده‌ها به رودخانه‌ها، آبراهه‌ها و آبخوان‌ها باید در اولویت قرار گیرد؛ زیرا پاک‌سازی منابع آلوده به طور معمول دشوارتر و پرهزینه‌تر از پیشگیری است.
صادقی کنترل پساب واحدهای صنعتی، دفع اصولی پسماند، مدیریت صحیح فاضلاب و استفاده اصولی از کودها و سموم کشاورزی را از اقدام‌های مؤثر در حفاظت از کیفیت منابع آب عنوان کرد.
مصرف بی‌رویه شوینده‌ها بار آلودگی فاضلاب را افزایش می‌دهد
وی با اشاره به آثار زیست‌محیطی مواد شوینده اظهار داشت: بخشی از ترکیبات این مواد پس از مصرف وارد شبکه فاضلاب می‌شود و میزان حذف آلاینده‌ها به نوع ترکیبات، فناوری تصفیه و شرایط بهره‌برداری از تصفیه‌خانه بستگی دارد.
صادقی افزود: مصرف بیش از اندازه شوینده‌ها به معنای نظافت بهتر نیست و می‌تواند مصرف مواد شیمیایی، هزینه‌ها و بار واردشده به سامانه‌های تصفیه فاضلاب را افزایش دهد.
وی رعایت دستور مصرف مواد شوینده، جلوگیری از تخلیه غیرمجاز مواد شیمیایی و اطمینان از عملکرد مناسب سامانه‌های جمع‌آوری و تصفیه فاضلاب را در کاهش فشار بر محیط‌زیست موثر دانست.
حفاظت از منابع آب به مشارکت همه بهره‌برداران نیاز دارد
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای چهارمحال‌وبختیاری با تاکید بر مسوولیت مشترک دستگاه‌های اجرایی، صنایع، کشاورزان و شهروندان در حفاظت از منابع آب گفت: کنترل برداشت از آبخوان‌ها، پایش مستمر منابع زیرزمینی، مدیریت پساب و جلوگیری از ورود آلاینده‌ها باید به‌صورت هماهنگ دنبال شود.
وی افزود: کاهش هدررفت آب، تعمیر نشتی‌ها، مصرف منطقی آب در خانه و محل کار و جلوگیری از رهاسازی پسماند در طبیعت، در کنار اقدام‌های مدیریتی و نظارتی، می‌تواند به حفاظت از این سرمایه حیاتی کمک کند.
صادقی گفت: برخورداری از سرچشمه‌ها و رودخانه‌ها به معنای نامحدود بودن منابع آب نیست و حفاظت از این سرمایه به جلوگیری از برداشت بیش از ظرفیت طبیعت، صیانت از آبخوان‌ها، پیشگیری از آلودگی و انتقال منابع پایدار به نسل‌های آینده وابسته است.
به گزارش ایرنا، چهارمحال و بختیاری سرچشمه رودخانه‌های زاینده‌رود، کارون و بخشی از دز است و افزایش یا کاهش بارش‌ها در این استان، استان‌های خوزستان، اصفهان و فلات مرکزی را تحت تاثیر خود قرار می‌دهد.
خشکسالی‌های اخیر از سال ۱۳۸۶ در چهارمحال و بختیاری آغاز شده و پیامدهای ناگواری بر منابع آب، محیط‌زیست و فعالیت‌های اقتصادی این استان به‌ویژه در بخش کشاورزی داشته است.
هم‌اینک ۱۰۰ درصد مساحت این استان درگیر خشکسالی است.