چطور می‌توان پایداری مؤسسات نیکوکاری را در شرایط بحران تضمین کرد؟ این پرسش محور اصلی رویداد «ضرب‌آهنگ پایداری» بود که روز پنجشنبه ۲۳ مهر ۱۴۰۵، هم‌زمان با روز جهانی استاندارد، به همت مؤسسه مدیریت حامیان نواندیش افرا برگزار شد. در این رویداد که سومین گردهمایی سالانه افرا بود، بیش از ۲۰۰ مهمان از بیش از ۱۰۰ سازمان و مجموعه حضور داشتند و تجربه مؤسسات نیکوکاری در مواجهه با بحران‌های اخیر و نقش استانداردسازی، سرمایه انسانی و ارتباط پایدار با حامیان در تداوم فعالیت این سازمان‌ها بررسی شد.

سجاد ابوالحسنی، مدیرعامل افرا، با اشاره به تجربه هشت‌ساله این مجموعه گفت افرا در این سال‌ها با تمرکز بر استانداردسازی و توانمندسازی سازمانی مؤسسات نیکوکاری تلاش کرده است به پایداری و اثربخشی فعالیت آن‌ها کمک کند. او با اشاره به تجربه بحران‌های سال گذشته و ضرورت شنیدن صدای سازمان‌های مردم‌نهاد تأکید کرد: «پیش از هر راه‌حل، صدای خود سازمان‌ها را شنیدیم.»

ضرب‌آهنگ پایداری؛ تجربه مؤسسات نیکوکاری در عبور از بحران
افرا پس از جنگ ۱۲روزه با مدیران و مشاوران مؤسسات نیکوکاری درباره تاب‌آوری و راه‌های مواجهه با بحران گفت‌وگو کرد و با ۷۰ سازمان در ارتباط بود. پس از بحران دی‌ماه نیز تجربه‌های ۱۴۰ سازمان در زمینه‌هایی مانند سرمایه انسانی، حامیان، جامعه هدف و منابع مالی گردآوری شد که حاصل آن گزارشی با عنوان «روایت تلاطم و تعهد» بود. در جریان جنگ ۴۰روزه نیز گفت‌وگوهایی با مدیران مؤسسات انجام شد و تجربه‌های سازمان‌ها در گزارش «در مدار بحران» بازتاب یافت.

بخشی از رویداد به تجربه مؤسسات در حوزه سرمایه انسانی اختصاص داشت. مؤسسه التیام، تجربه‌های هشت سازمان دارای گواهی اعتماد افرا را ارائه کرد. یکی از نکات اصلی این بخش، ضرورت ایجاد توازن میان استفاده از ظرفیت داوطلبان و برخورداری از نیروی انسانی موظف بود. تجربه التیام در بحران‌های سال ۱۴۰۴ نشان داد که اختلال در ارتباط با داوطلبان و دشواری هماهنگی فعالیت‌ها می‌تواند آسیب‌پذیری ساختارهای کاملاً داوطلب‌محور را آشکار کند. از این رو، جذب نیرو به‌تنهایی برای تقویت سرمایه انسانی کافی نیست و سازمان‌ها باید برای آموزش، رشد و نگهداشت نیروهای خود نیز برنامه داشته باشند.


در بخش دیگری از رویداد، تجربه هفت مؤسسه در زمینه جذب منابع مالی و حفظ حامیان، با عنوان «سفر حامی»، بررسی شد. تجربه مؤسسه همیاری با کودکان نشان می‌دهد که ارتباط با حامیان نباید فقط به زمان اجرای پویش‌های جمع‌آوری کمک محدود شود. برگزاری رویدادها می‌تواند ضمن حفظ ارتباط مستمر با حامیان، درآمدی هرچند محدود اما تکرارشونده ایجاد کند و چرخه تعامل، اعتماد و ماندگاری حمایت را تقویت کند. در دوره‌های بحران نیز برخی مؤسسات با حامیان خود تماس گرفتند تا از وضعیت آن‌ها مطلع شوند؛ همیاری با کودکان علاوه بر این اقدامات، کارگاه‌های روان‌شناختی و مشاوره آنلاین ارائه کرد.

در بخش دیگری از برنامه، فاطمه حسینی‌پور، عضو هیئت‌مدیره مؤسسه مدیریت نواندیش برنا، مدل این مؤسسه را برای پیوند میان حمایت مالی و پایداری سازمانی معرفی کرد. برنا مؤسسه‌ای تازه‌تأسیس و مستقل است که با تکیه بر تجربه حدود هشت‌ساله افرا در استانداردسازی و ارزیابی سازمان‌های نیکوکاری شکل گرفته و قرار است در کنار افرا، نقشی مکمل در تقویت پایداری مالی این سازمان‌ها ایفا کند.

ضرب‌آهنگ پایداری؛ تجربه مؤسسات نیکوکاری در عبور از بحران

در مدل برنا، نیاز سازمان بررسی و حمایت متناسب با مسئله آن طراحی می‌شود؛ سپس تخصیص منابع، اجرای برنامه و نتایج آن پیگیری می‌شود. هدف، جایگزین‌شدن با حامیان فعلی مؤسسات نیست، بلکه کمک به تقویت ظرفیت سازمان‌ها برای جذب حمایت پایدار در آینده است. حسینی‌پور با تأکید بر نگاه بلندمدت به اثرگذاری اجتماعی گفت: «پایداری فقط به معنی امروز و ایجاد اثر امروز نیست؛ به معنی ادامه مسیر و ایجاد اثر برای فرداست.»

در میزگرد پایانی رویداد، فرید فولادی عضو هیات مدیره افرا نیز بر ضرورت تنوع‌بخشی به منابع مالی مؤسسات نیکوکاری تأکید کرد و گفت تأمین مالی باید به فرایندی تکرارپذیر در سازمان تبدیل شود. او همچنین بر اهمیت شفافیت در گزارش‌دهی درباره محل هزینه‌کرد منابع و نتایج اجتماعی آن‌ها تأکید کرد.

دکتر بهزاد ابوالعلایی نیز شایستگی رهبری، آموزش و برنامه‌ریزی برای جانشین‌پروری را از عوامل مهم پایداری سازمان‌ها دانست. او بر ضرورت شناسایی و پرورش مدیران آینده تأکید کرد و یادآور شد که سازمان‌ها باید علاوه بر جذب نیروهای مناسب، برای حفظ و نگهداشت آن‌ها نیز برنامه داشته باشند.

رویداد «ضرب‌آهنگ پایداری» نشان داد که تداوم اثر اجتماعی مؤسسات نیکوکاری تنها به تأمین منابع مالی یا حضور نیروهای داوطلب وابسته نیست؛ بلکه به توان سازمان‌ها در مدیریت سرمایه انسانی، حفظ اعتماد حامیان، تنوع‌بخشی به منابع مالی و ایجاد ظرفیت‌های لازم برای عبور از بحران نیز بستگی دارد.