پردیس جدید دانشگاهی در نانتر فرانسه، بنایی رهاشده را با معماری کم‌مصرف، فضاهای سبز و پیوندی نزدیک با پارک احیا کرده است.
مدرسه معماری نانتر در فرانسه، پس از حدود دو دهه متروکه ماندن، حالا به پردیسی دانشگاهی با فضاهای آموزشی، حیاط‌های سبز و نمایی ترکیبی از آلومینیوم آینه‌ای، شیشه، چوب و بامبو تبدیل شده است. استودیو معماری IT'S این پروژه را با نام Campus du Parc طراحی کرد؛ مجموعه‌ای با مساحت ۱۸ هزار مترمربع که اکنون گروه آموزش عالی دووینسی از آن برای میزبانی حدود ۴٬۵۰۰ دانشجوی رشته‌های مهندسی، مدیریت و فناوری‌های دیجیتال استفاده می‌کند. (ArchDaily)
ژاک کالیژ و روژه سالم ساختمان اولیه را در سال ۱۹۷۱ طراحی کردند. این بنا نخستین ساختمان عمومی از طرحی گسترده برای بازآفرینی اجتماعی منطقه بود و در قلب پارک آندره مالرو قرار داشت؛ پارکی که از ابتدا با هدف شکل‌گیری مجموعه‌ای فرهنگی در کنار فضاهایی مانند تئاتر نانتر-آماندیه و مدرسه باله اپرای پاریس شکل گرفت. مدرسه معماری از سال ۲۰۰۴ متروکه ماند تا اینکه در سال ۲۰۱۸، پروژه احیای آن در رقابت معماری و شهرسازی کلان‌شهر پاریس مطرح شد.
حفظ هویت ساختمان قدیمی به‌جای تخریب آن
تیم معماری در بازطراحی مجموعه، به‌جای تخریب و ساخت بنایی کاملا جدید، بخش بزرگی از ساختمان اصلی را حفظ کرد. حدود ۸۰ درصد از سطح اشغال‌شده ساختمان و ۶۰ درصد از حجم آن باقی ماند تا ویژگی‌های معماری اولیه همچنان در طرح جدید دیده شوند. معماران کالیژ و سالم سازه را مانند موجودی زنده تصور کرده بودند که می‌تواند رشد کند و با نیازهای تازه سازگار شود؛ ایده‌ای که در بازآفرینی جدید نیز ادامه پیدا کرد.
بخش اداری ساختمان به شکل اولیه خود بازگشت، اما پوسته‌ای تازه از آلومینیوم بازتابنده و شیشه پیدا کرد. معماران سازه را نیز سفید رنگ‌آمیزی کردند تا سبک‌تر و روشن‌تر به نظر برسد. در فضای داخلی، چیدمان و کاربری‌ها تغییر کردند، اما اصولی مانند نمایش سازه و ایجاد فضاهای پیوسته و انعطاف‌پذیر همچنان باقی ماندند.
پیوند چوب و بامبو با نمای آینه‌ای
در کنار ساختمان موجود، حجم‌های جدیدی با استفاده از چوب ساخته شدند. این انتخاب، تضادی بصری و حسی با سطوح براق و بازتابنده بنای قدیمی ایجاد می‌کند. چوب و بامبو رنگ و گرمای طبیعت را به مجموعه می‌آورند و ارتباط بصری آن را با فضای سبز پارک تقویت می‌کنند.
سایه‌بان‌های بامبویی که پوسته دوم ساختمان‌های جدید را تشکیل می‌دهند، شدت نور ورودی به کلاس‌ها را تنظیم می‌کنند و به کنترل دمای فضا کمک می‌کنند. در نتیجه، نور در مسیر عبور از این لایه‌ها تغییر می‌کند و فضای داخلی در طول روز جلوه‌های متفاوتی پیدا می‌کند.
در محل اتصال ساختمان قدیمی و بخش‌های جدید، فضای مرکزی آگورا قرار دارد؛ فضایی جمعی که سازه فلزی موجود در آن نمایان مانده و پوسته‌ای شفاف از آن محافظت می‌کند. سقف این بخش از بالشتک‌های بادی ETFE ساخته شده است؛ ماده‌ای سبک که امکان پوشاندن دهانه‌های بزرگ را فراهم می‌کند و وزن بسیار کمتری از شیشه دارد.
طراحی کم‌مصرف با تکیه بر نور و تهویه طبیعی
در پروژه Campus du Parc، پایداری فقط به انتخاب مصالح محدود نمی‌شود. سقف ETFE با لایه‌های چاپ‌شده برای تنظیم نور، کف فعال با قابلیت گرمایش و سرمایش و تهویه طبیعی به کنترل دمای فضای آگورا کمک می‌کنند. به همین دلیل، بسیاری از فضاهای مجموعه به‌جای اتکا به تهویه مطبوع، با روش‌های طبیعی خنک می‌شوند.
معماران همچنین تراس‌ها، بام‌ها و حیاط‌های ساختمان قدیمی را احیا کردند و با کاشت گیاهان، زمینه را برای تقویت تنوع زیستی فراهم آوردند. بام ساختمان‌های جدید نیز به فضای سبز و پنل‌های خورشیدی اختصاص یافته است. اتصال پردیس به شبکه گرمایش و سرمایش شهری، راهکار دیگری برای مدیریت انرژی در مجموعه به شمار می‌رود.
ساخت پیش‌ساخته برای کاهش زمان و ضایعات
تیم طراحی، منطق ساخت‌وساز ساختمان اولیه را نیز ادامه داد؛ بنایی که در سال ۱۹۷۱ با کمک قطعات صنعتی پیش‌ساخته در کمتر از یک سال ساخته شده بود. در پردیس جدید نیز بسیاری از اجزا، از تیرهای چوبی مهندسی‌شده و پله‌ها گرفته تا پنل‌های نما و مسیرهای ترکیبی فولاد و چوب، با روش پیش‌ساخته تولید یا مونتاژ شدند.
بخشی از قطعات در کارگاه‌ها آماده و سپس به محل پروژه منتقل شدند. این رویکرد به کاهش زمان اجرا، ضایعات ساختمانی، مصرف منابع و مزاحمت برای محله کمک کرد و در عین حال ایمنی کارگران را افزایش داد.
معماری‌ای که پایداری را به تجربه‌ای روزمره تبدیل می‌کند
استودیو IT'S در طراحی این مجموعه بر مفهومی تأکید کرده است که آن را «بوم‌شناسی عاطفی» می‌نامد؛ رویکردی که در آن، خاطره تاریخی مکان با تجربه حسی کاربران پیوند می‌خورد. نور عبوری از سایه‌بان‌های بامبویی، گرمای سطح چوب، جریان هوای طبیعی و چشم‌انداز پارک از کلاس‌ها و حیاط‌ها، همگی بخشی از این تجربه‌اند.
در این نگاه، عملکرد محیطی ساختمان فقط با میزان مصرف انرژی سنجیده نمی‌شود؛ کیفیت فضا و احساسی که در کاربران ایجاد می‌کند نیز اهمیت دارد. Campus du Parc با حفظ بخش بزرگی از بنای قدیمی و افزودن فضاهای جدید، تلاش می‌کند نشان دهد که بازآفرینی معماری می‌تواند هم حافظه یک مکان را حفظ کند و هم آن را با نیازهای امروز سازگار سازد.
