حسین غلامی با تأکید بر ظرفیت هنر خوشنویسی در انتقال مفاهیم قرآنی اظهار کرد: خوشنویسی به دلیل پیوند تاریخی با قرآن می‌تواند با استفاده از زبان هنری امروز، ارتباط نسل جدید با آیات الهی را تقویت کند.
خبرگزاری حوزه | حسین غلامی، دبیر رویداد هنری خط «نصر» در گفت‌وگو با خبرگزاری حوزه اظهار کرد: رویداد بزرگ خوشنویسی سوره مبارکه نصر با عنوان «خط نصر» روز گذشته، ۱۶ مهرماه، در حوزه هنری برگزار شد و در این برنامه بیش از ۵۰ تن از استادان و هنرمندان برجسته خوشنویسی از تهران و شهرستان‌ها گرد هم آمدند تا سوره مبارکه نصر را به صورت جمعی نگارش کنند. این رویداد به پیشنهاد مدیریت حوزه هنری و با همت مرکز هنرهای تجسمی حوزه هنری و مشارکت انجمن خوشنویسان ایران و تهران برگزار شد و هدف اصلی آن، ایجاد پیوند میان هنر خوشنویسی و مفاهیم متعالی آیات الهی بود.
وی با بیان اینکه «خط نصر» در قالب یک کارگاه یک‌روزه برنامه‌ریزی شده است، افزود: هنرمندان دعوت‌شده در این برنامه در کنار یکدیگر قرار گرفتند تا با زبان هنر به نگارش سوره مبارکه نصر بپردازند. حدود ۵۰ خوشنویس برای حضور در این رویداد دعوت شدند و تعدادی از هنرمندان نیز در جریان برگزاری به جمع برنامه اضافه شدند. بر همین اساس انتظار داریم دست‌کم ۵۰ اثر از این مجموعه به دست ما برسد که هر کدام می‌تواند بیانگر نگاه، تجربه و شیوه شخصی یک هنرمند به آیات این سوره باشد.
دبیر رویداد هنری خط «نصر» ادامه داد: برنامه‌ریزی انجام‌شده به این شکل است که آثار خلق‌شده در مرحله نخست مورد بررسی قرار بگیرند و پس از انتخاب، آماده‌سازی و تزیین شوند تا بتوان از آنها در یک نمایشگاه استفاده کرد. بنابراین تلاش ما این است که نتیجه این رویداد به همان روز برگزاری محدود نشود و آثار تولیدشده در ادامه نیز در معرض دید مردم و علاقه‌مندان قرار گیرد. اگر بودجه و امکانات لازم در اختیار برنامه قرار گیرد، می‌توان تعداد بیشتری از این آثار را برای نمایشگاه آماده کرد و زمینه معرفی ظرفیت‌های هنر خوشنویسی با موضوعات قرآنی را فراهم آورد.
غلامی با اشاره به حضور هنرمندان در شاخه‌های مختلف خوشنویسی بیان کرد: در این رویداد چندین شیوه و خط مورد توجه قرار گرفته است که از جمله آنها می‌توان به نستعلیق، شکسته‌نستعلیق و دیگر خطوط رایج در هنر خوشنویسی اشاره کرد. تعدادی از هنرمندان نیز در حوزه خط معلی و نقاشی‌خط فعالیت دارند و آثار خود را در این قالب‌ها ارائه می‌کنند. این تنوع به ما کمک می‌کند یک متن واحد، یعنی سوره مبارکه نصر، با نگاه‌های هنری متفاوت و در قالب‌های گوناگون به مخاطب عرضه شود و توانایی‌های مختلف هنرمندان در یک مجموعه گردآوری شود.
وی با تأکید بر اینکه هدف این برنامه تنها تولید چند اثر خوشنویسی نیست، تصریح کرد: ما به دنبال ایجاد یک ارتباط جدی میان هنر و مفاهیم قرآنی هستیم. هنر این ظرفیت را دارد که مفاهیم عمیق و ارزشمند را با زبانی متفاوت به مخاطب منتقل کند و خوشنویسی از جمله هنرهایی است که ارتباط دیرینه‌ای با قرآن کریم دارد. در فرهنگ اسلامی و ایرانی، بسیاری از هنرمندان بزرگ بخش مهمی از فعالیت خود را به کتابت قرآن و متون دینی اختصاص داده‌اند و این سابقه نشان می‌دهد که خوشنویسی می‌تواند در انتقال مفاهیم معنوی و اعتقادی نقش مهمی ایفا کند.
دبیر رویداد هنری خط «نصر» با اشاره به ویژگی‌های سوره انتخاب‌شده اظهار کرد: سوره مبارکه نصر از سوره‌هایی است که مفاهیم ارزشمندی همچون نصرت الهی، پیروزی، تسبیح و استغفار را در خود جای داده است و از همین رو ظرفیت مناسبی برای تبدیل شدن به موضوع یک رویداد هنری دارد. هنرمند در چنین برنامه‌ای صرفاً متن آیات را نمی‌نویسد، بلکه تلاش می‌کند فضای معنایی و روح حاکم بر آیات را نیز در ترکیب‌بندی اثر خود نشان دهد. نوع خط، اندازه حروف، نحوه قرار گرفتن کلمات و فضای کلی اثر، هر کدام می‌توانند در انتقال این مفاهیم نقش داشته باشند.
غلامی در ادامه گفت: ارتباط میان خوشنویسی و قرآن، ارتباطی ریشه‌دار در تاریخ فرهنگ اسلامی است. از گذشته تاکنون، کتابت قرآن یکی از مهم‌ترین عرصه‌های فعالیت خوشنویسان بوده و هنرمندان همواره تلاش کرده‌اند کلام الهی را با نهایت دقت و زیبایی به نگارش درآورند. در ایران نیز خوشنویسی جایگاه ویژه‌ای در فرهنگ و هنر داشته و بسیاری از آثار ارزشمند این حوزه با مضامین قرآنی و دینی شکل گرفته‌اند. به همین دلیل، برگزاری رویدادهایی مانند «خط نصر» در واقع ادامه همان مسیر تاریخی است، با این تفاوت که تلاش می‌شود با زبان و نگاه هنری امروز ادامه پیدا کند.
وی با بیان اینکه هنر می‌تواند در شرایط اجتماعی مختلف نقش‌آفرین باشد، افزود: جامعه امروز با مسائل و دشواری‌های مختلفی روبه‌رو است و مردم در بسیاری از مواقع فشارهای روحی و روانی ناشی از شرایط زندگی را تحمل می‌کنند. هنر می‌تواند بخشی از این فضای سنگین را تلطیف کند. زبان هنر این قابلیت را دارد که برای مخاطب آرامش ایجاد کند و فرصتی برای فاصله گرفتن از فضای پرتنش روزمره در اختیار او قرار دهد. خوشنویسی نیز به دلیل ماهیت ظریف و زیبایی‌شناسانه خود می‌تواند در این زمینه تأثیرگذار باشد و وقتی محتوای آن آیات قرآن کریم باشد، این تأثیر می‌تواند با وجه معنوی نیز همراه شود.
دبیر رویداد هنری خط «نصر» با اشاره به شرایط اجتماعی ناشی از جنگ و خشونت اظهار کرد: بخشی از جامعه امروز در معرض اخبار، تصاویر و آثار روانی جنگ و خشونت قرار دارد و طبیعی است که این شرایط بر روحیات مردم تأثیر بگذارد. هنر از این منظر می‌تواند زاویه دیگری از زندگی را به مردم نشان دهد. قرار نیست هنر به تنهایی مشکلات جامعه را برطرف کند، اما می‌تواند در تلطیف فضای عمومی و تقویت روحیه مردم مؤثر باشد. زیبایی می‌تواند نشاط و روحیه مضاعفی ایجاد کند و ما امیدواریم هنر بتواند بخشی از این رسالت خود را در شرایط کنونی انجام دهد.
غلامی با تأکید بر کارکرد فرهنگی رویداد «خط نصر» گفت: یکی از ظرفیت‌های مهم هنر، انتقال مفاهیم به شکلی غیرمستقیم و جذاب است. اگر بخواهیم مفاهیم قرآنی را فقط با روش‌های مستقیم و تکراری به مخاطب ارائه کنیم، ممکن است بخشی از جامعه ارتباط لازم را با آن برقرار نکند؛ اما زمانی که همین مفاهیم در قالب یک اثر هنری زیبا ارائه شوند، مخاطب ابتدا با زیبایی اثر مواجه می‌شود و سپس می‌تواند به سراغ محتوای آن برود. خوشنویسی از این جهت می‌تواند یک پل میان مخاطب و کلام الهی ایجاد کند و زمینه توجه بیشتر به آیات قرآن را فراهم آورد.
وی ادامه داد: یکی دیگر از کارکردهای چنین برنامه‌هایی، ایجاد فرصت برای تعامل میان استادان و هنرمندان است. وقتی تعداد زیادی از هنرمندان در یک فضای مشترک گرد هم می‌آیند، علاوه بر خلق اثر، تجربه‌ها و دیدگاه‌های خود را نیز با یکدیگر به اشتراک می‌گذارند. هنرمندان جوان‌تر می‌توانند از حضور استادان برجسته بهره ببرند و با شیوه‌های مختلف کار آشنا شوند. از سوی دیگر، این ارتباط می‌تواند به شکل‌گیری ایده‌های تازه و تقویت جریان هنر خوشنویسی در کشور کمک کند.
دبیر رویداد هنری خط «نصر» با اشاره به ضرورت حمایت از هنرمندان اظهار کرد: برگزاری رویدادهای تخصصی زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که استمرار داشته باشند و بتوانند زمینه فعالیت و انگیزه هنرمندان را تقویت کنند. هنرمندی که در یک برنامه تخصصی حضور پیدا می‌کند و اثر خود را در کنار آثار دیگر هنرمندان ارائه می‌دهد، علاوه بر تجربه حرفه‌ای، فرصت پیدا می‌کند جایگاه خود را در این عرصه بهتر ارزیابی کند. اگر چنین برنامه‌هایی تداوم داشته باشند، می‌توانند به تولید مجموعه‌های ارزشمند، برگزاری نمایشگاه‌های تخصصی و معرفی بیشتر هنرمندان منجر شوند.
غلامی با بیان اینکه توجه به هنرهای قرآنی نیازمند نگاه تازه است، گفت: نسل جدید با زبان و ابزارهای متفاوتی با موضوعات فرهنگی و دینی ارتباط برقرار می‌کند و ما باید از ظرفیت هنر برای ایجاد این ارتباط استفاده کنیم. خوشنویسی در عین برخورداری از پیشینه تاریخی، قابلیت نوآوری و ارائه در قالب‌های تازه را نیز دارد. حضور خط معلی و نقاشی‌خط در کنار خطوط کلاسیک نشان می‌دهد که می‌توان مفاهیم قرآنی را با شیوه‌های متنوع به مخاطب امروز ارائه کرد و میان سنت و زبان هنری معاصر ارتباط برقرار ساخت.
وی با اشاره به برنامه‌های پیش‌رو برای آثار تولیدشده در این رویداد اظهار کرد: امیدواریم بعد از پایان کارگاه، آثار انتخاب و برای نمایش آماده شوند. اگر امکانات لازم فراهم شود، نمایشگاهی از این آثار برپا خواهد شد تا مردم و علاقه‌مندان بتوانند حاصل کار هنرمندان را مشاهده کنند. همچنین می‌توان از این آثار در برنامه‌های فرهنگی و هنری آینده استفاده کرد. هدف ما این است که آثار تولیدشده هویت مستقل خود را پیدا کنند و صرفاً به عنوان محصول یک کارگاه یک‌روزه باقی نمانند، بلکه در مسیر معرفی هنر خوشنویسی و مفاهیم قرآنی مورد استفاده قرار گیرند.
دبیر رویداد هنری خط «نصر» در پایان تأکید کرد: این برنامه را باید حرکتی برای پیوند میان قرآن، هنر و جامعه دانست. خوشنویسی از گذشته با کتابت قرآن ارتباط داشته و امروز نیز می‌تواند با استفاده از ظرفیت‌های تازه، این پیوند را برای نسل جدید تقویت کند. امیدواریم «خط نصر» علاوه بر تولید آثار ارزشمند هنری، زمینه توجه بیشتر به مفاهیم قرآنی، حمایت از خوشنویسان و ایجاد فضای آرامش و معنویت در جامعه را فراهم کند. اگر این مسیر ادامه پیدا کند، می‌توان در آینده رویدادهای مشابهی را با محوریت آیات و سوره‌های مختلف قرآن کریم برگزار کرد و از زبان هنر برای انتقال مفاهیم اخلاقی، انسانی و دینی بهره بیشتری گرفت.