ضربه و لرزش کلاچ در آغاز حرکت علاوه بر فرسودگی دیسک و صفحه، ممکن است ناشی از خرابی دسته‌موتور، تاب فلایویل یا نشت روغن باشد.
اگر هنگام حرکت از حالت سکون، خودرو با لرزش و ضربه همراه می‌شود یا پس از رها کردن پدال کلاچ ناگهان به جلو می‌جهد، احتمال دارد سیستم کلاچ یا یکی از اجزای انتقال قدرت دچار مشکل شده باشد. این وضعیت که گاهی با عنوان لرزش یا تقه کلاچ شناخته می‌شود، به‌ویژه هنگام شروع حرکت در دنده یک یا دنده عقب خود را نشان می‌دهد. البته هر ضربه‌ای در ابتدای حرکت الزاماً از دیسک و صفحه کلاچ ناشی نمی‌شود و برای تشخیص دقیق باید شرایط بروز آن بررسی شود.
فرسودگی یا آسیب دیدن دیسک و صفحه کلاچ
یکی از دلایل احتمالی تقه زدن کلاچ، فرسودگی یا آسیب‌دیدگی اجزای آن است. دیسک کلاچ باید هنگام رها کردن پدال، به‌تدریج با فلایویل و صفحه فشار درگیر شود تا نیروی موتور به گیربکس انتقال پیدا کند. اگر سطح اصطکاکی قطعات ناهموار شده باشد یا فنرهای ضربه‌گیر دیسک آسیب دیده باشند، انتقال نیرو ممکن است یکنواخت نباشد.
در چنین شرایطی، راننده ممکن است لرزش‌های متوالی، ضربه یا حرکت ناهماهنگ خودرو را هنگام شروع حرکت احساس کند. البته این نشانه‌ها به‌تنهایی برای نتیجه‌گیری درباره خرابی دیسک و صفحه کافی نیستند و باید سایر اجزای مرتبط نیز بررسی شوند.
تاب برداشتن فلایویل یا آلودگی صفحه کلاچ
فلایویل سطحی را فراهم می‌کند که صفحه کلاچ با آن درگیر می‌شود. اگر سطح فلایویل بر اثر حرارت زیاد، سایش یا آسیب مکانیکی دچار ناهمواری یا تغییر شکل شود، درگیری کلاچ ممکن است با لرزش همراه باشد. به همین دلیل، هنگام تعویض مجموعه کلاچ باید وضعیت فلایویل نیز بررسی شود.
عامل دیگر، آلودگی سطح اصطکاکی صفحه کلاچ به روغن یا گریس است. نشت روغن از آب‌بندهای موتور یا گیربکس می‌تواند باعث آلودگی این سطح شود و اصطکاک یکنواخت را مختل کند. در این حالت، صرف تعویض صفحه کلاچ بدون برطرف کردن منشأ نشتی ممکن است به تکرار مشکل منجر شود.
نقش دسته‌موتور و دسته گیربکس
گاهی منشأ ضربه، خود کلاچ نیست. دسته‌موتور و دسته گیربکس وظیفه دارند مجموعه پیشرانه و گیربکس را در جای خود نگه دارند و بخشی از لرزش‌های آن را جذب کنند. اگر این قطعات فرسوده، پاره یا شل شده باشند، هنگام انتقال نیرو و شروع حرکت، مجموعه موتور و گیربکس بیش از حد جابه‌جا می‌شود و ضربه‌ای محسوس به بدنه منتقل می‌کند.
همچنین، لقی برخی اتصالات انتقال قدرت می‌تواند هنگام تغییر بار موتور، صدای تقه ایجاد کند؛ بنابراین، اگر ضربه بیشتر شبیه صدایی ناگهانی است تا لرزش پیوسته هنگام درگیری کلاچ، بررسی اتصالات و پایه‌های مجموعه انتقال قدرت اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
آیا شیوه رانندگی هم تأثیر دارد؟
بله رها کردن ناگهانی پدال کلاچ، هماهنگ نبودن دور موتور با میزان درگیری کلاچ یا نگه‌داشتن طولانی پدال در نقطه نیم‌کلاچ می‌تواند شروع حرکت را ناهماهنگ کند و حرارت و سایش بیشتری به مجموعه وارد آورد. در برخی شرایط، این رفتارها لرزش کلاچ را تشدید می‌کنند؛ بااین‌حال، تکرار تقه حتی با رانندگی صحیح می‌تواند نشانه وجود ایراد فنی باشد.
برای رفع تقه کلاچ چه باید کرد؟
اگر خودرو هنگام شروع حرکت مرتباً تقه می‌زند، بهتر است پیش از تعویض قطعات، خودرو توسط تعمیرکار بررسی شود. وضعیت دیسک و صفحه، فلایویل، دسته‌موتور، دسته گیربکس و اتصالات انتقال قدرت باید متناسب با نشانه‌های مشاهده شده ارزیابی شود. اگر مشکل پس از تعویض کلاچ آغاز شده باشد، کیفیت نصب، تناسب قطعات و نحوه مونتاژ نیز اهمیت دارد.
تقه کلاچ را نباید صرفاً نشانه تمام شدن دیسک و صفحه دانست. تشخیص علت اصلی، علاوه بر جلوگیری از تعویض بی‌مورد قطعات، کمک می‌کند ایراد پیش از آسیب دیدن بخش‌های دیگر سیستم انتقال قدرت برطرف شود.
