معاون مرکز مدیریت بیماری‌های غیرواگیر وزارت بهداشت با اشاره به ابتلای حدود ۲۰ میلیون ایرانی به دیابت و پیش‌دیابت، از کاهش سن ابتلا به دیابت نوع دو خبر داد و چاقی، کم‌تحرکی را از عوامل مؤثر در افزایش ابتلای کودکان و نوجوانان دانست.
دکتر علیرضا مهدوی در آستانه روز جهانی دیابت، با اشاره به آخرین آمارهای موجود درباره شیوع این بیماری در کشور اظهار کرد: پیمایش «استپس» به عنوان معتبرترین مطالعه عوامل خطر بیماری‌های غیرواگیر، حدود هر پنج سال یک‌بار انجام می‌شود و نتایج هشتمین دوره آن نشان می‌دهد حدود ۷ تا ۸ میلیون نفر از افراد بالای ۲۵ سال در کشور به دیابت مبتلا هستند.
به گفته وی، بیش از ۱۳ میلیون نفر از همین گروه سنی نیز در مرحله پیش‌دیابت قرار دارند و با اختلالاتی مانند افزایش قند خون ناشتا یا اختلال تحمل گلوکز مواجه هستند. نسبت ابتلا به دیابت میان زنان و مردان نیز تقریباً برابر است.
مهدوی با بیان اینکه مجموع جمعیت مبتلایان به دیابت و پیش‌دیابت در کشور به حدود ۲۰ میلیون نفر می‌رسد، تأکید کرد: افراد مبتلا به پیش‌دیابت اگرچه هنوز در مرحله ابتلا به دیابت قرار ندارند، اما باید وضعیت خود را جدی بگیرند؛ چرا که در معرض ابتلا به دیابت و عوارض ناشی از آن هستند. به گفته او، شواهد نشان می‌دهد در بسیاری از موارد می‌توان با مداخلات ساده و تغییر سبک زندگی، وضعیت افراد مبتلا به پیش‌دیابت را به حالت طبیعی بازگرداند.
وی کاهش سه تا پنج درصدی وزن بدن و برخورداری از فعالیت بدنی کافی را از جمله راهکارهای مؤثر برای جلوگیری از پیشرفت پیش‌دیابت به دیابت عنوان کرد و افزود: میان چاقی و دیابت نوع دو ارتباط نزدیکی وجود دارد و کاهش وزن از طریق تغذیه مناسب و افزایش فعالیت بدنی می‌تواند به بهبود کنترل متابولیک و کاهش مقاومت به انسولین کمک کند.
معاون مرکز مدیریت بیماری‌های غیرواگیر وزارت بهداشت با اشاره به وضعیت دیابت در منطقه گفت: چاقی و دیابت از جمله چالش‌های مرتبط با توسعه محسوب می‌شوند و بررسی‌ها نشان می‌دهد منطقه مدیترانه شرقی و آفریقا بیشترین روند افزایش ابتلا به دیابت را تجربه می‌کنند. ایران نیز در منطقه مدیترانه شرقی قرار دارد، هرچند وضعیت آن در مقایسه با برخی کشورهای این منطقه بهتر است.
مهدوی درباره میزان آگاهی بیماران از ابتلای خود به دیابت نیز اظهار کرد: در سال‌های گذشته تصور می‌شد تنها نیمی از مبتلایان از بیماری خود اطلاع دارند، اما بررسی‌های جدید نشان می‌دهد اکنون حدود سه‌چهارم بیماران دیابتی در کشور از ابتلای خود آگاه هستند.
وی درباره وضعیت مراقبت و درمان بیماران گفت: اگرچه شرایط ارائه خدمات درمانی در کشور نامطلوب نیست و در برخی گزارش‌های سیستم بهداشتی میزان کنترل مطلوب بیماری بیش از ۵۰ درصد اعلام شده، اما بررسی‌های کشوری نشان می‌دهد میزان کنترل مناسب قند خون کمتر از این رقم است. باورهای نادرست، مسائل مرتبط با شبه‌علم، محدودیت‌های دسترسی به دارو و افزایش قیمت داروها از جمله چالش‌های موجود در مسیر کنترل مطلوب دیابت هستند.
مهدوی در تشریح تفاوت دیابت نوع یک و دو توضیح داد: دیابت نوع یک یک بیماری خودایمنی است که در آن سلول‌های تولیدکننده انسولین از بین می‌روند و بدن دیگر قادر به تولید انسولین نیست. اگرچه این بیماری در گذشته بیشتر به عنوان دیابت کودکان شناخته می‌شد، اما اکنون در بزرگسالان نیز مشاهده می‌شود و حدود نیمی از موارد ابتلا به دیابت نوع یک در سنین بزرگسالی رخ می‌دهد.
وی با اشاره به کاهش سن ابتلا به دیابت نوع دو افزود: در گذشته این بیماری عمدتاً به عنوان دیابت بزرگسالان شناخته می‌شد، اما اکنون موارد ابتلا در میان نوجوانان نیز مشاهده می‌شود. چاقی در کودکان، کاهش فعالیت بدنی، کم‌تحرکی و افزایش زمان استفاده از تلفن همراه و دیگر نمایشگرها از مهم‌ترین عوامل تغییر الگوی سنی ابتلا به این بیماری هستند.
به گفته معاون مرکز مدیریت بیماری‌های غیرواگیر وزارت بهداشت، دیابت نوع دو شایع‌ترین نوع این بیماری است و حدود ۹۰ درصد مبتلایان را شامل می‌شود، در حالی که سهم دیابت نوع یک حدود ۱۰ درصد است. هرچند روند ابتلا به دیابت نوع یک نیز افزایشی است، اما سهم دیابت نوع دو در میان موارد جدید ابتلا بسیار بیشتر است.
مهدوی با اشاره به آمار جهانی دیابت گفت: حدود ۸۰۰ میلیون نفر در جهان به دیابت مبتلا هستند و اگر جمعیت مبتلایان به این بیماری را یک کشور در نظر بگیریم، پس از هند و چین، سومین جمعیت بزرگ جهان را تشکیل می‌دهند.
وی درباره پراکندگی جغرافیایی دیابت در کشور نیز اظهار کرد: فاصله شیوع دیابت میان مناطق شهری و روستایی در سال‌های اخیر کاهش یافته است. این موضوع تنها ناشی از کاهش جمعیت روستایی یا افزایش سالمندی نیست، بلکه تغییر سبک زندگی در روستاها نیز در آن نقش دارد. اگرچه میزان ابتلا در مناطق روستایی همچنان کمتر از مناطق شهری است، اما این فاصله رو به کاهش است.
به گفته مهدوی، میزان شیوع دیابت در همه استان‌های کشور یکسان نیست و استان یزد و برخی استان‌های حاشیه دریای خزر از جمله گیلان و مازندران، شیوع بالاتری را تجربه می‌کنند. وی افزود: میزان چاقی در استان مازندران نیز قابل توجه است و باید همزمان با موضوع دیابت مورد توجه قرار گیرد. در مقابل، استان‌هایی مانند سیستان و بلوچستان شیوع کمتری دارند.
معاون مرکز مدیریت بیماری‌های غیرواگیر وزارت بهداشت با اشاره به هزینه‌های سنگین این بیماری گفت: دیابت هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم قابل توجهی به نظام سلامت و جامعه تحمیل می‌کند. هزینه‌های دارو، بستری و خدمات درمانی در کنار هزینه‌های ناشی از ناتوانی، ازکارافتادگی و عوارض بیماری، بار اقتصادی سنگینی ایجاد می‌کنند و در برخی موارد هزینه‌های غیرمستقیم حتی از هزینه‌های مستقیم نیز بیشتر است.
وی ادامه داد: حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد هزینه‌های مرتبط با دیابت در کشورهای توسعه‌یافته صرف می‌شود؛ کشورهایی که در مقایسه با کشورهای در حال توسعه، مبتلایان کمتری دارند. این در حالی است که کشورهای در حال توسعه به دلیل محدودیت منابع، با وجود شیوع بالاتر بیماری، هزینه کمتری برای مقابله با آن صرف می‌کنند. هزینه جهانی دیابت نیز از یک تریلیون دلار فراتر رفته است.
مهدوی در پایان بر اهمیت تشخیص و مداخله زودهنگام تأکید کرد و گفت: هرچه دیابت در مراحل اولیه شناسایی شود، امکان انجام اقدامات پیشگیرانه و کنترل بیماری پیش از بروز عوارض بیشتر خواهد بود. به همین دلیل، توجه به بیماری و انجام مداخلات لازم پیش از رسیدن آن به مراحل پیشرفته، نقش مهمی در کاهش عوارض و هزینه‌های ناشی از دیابت دارد.