کارشناس شورای روابط خارجی اروپا در یادداشتی مفصل با اشاره به پیام «پاسخ نامحدود» ایران در صورت شروع دوباره جنگ، اعتراف میکند که این خود اروپاییها بودند که باعث شدند در چنین شرایطی قرار بگیرند.
به گزارش مشرق، الی گرانمایه، کارشناس ارشد مسائل غرب آسیا در شورای روابط خارجی اروپا توضیح میدهد که اروپاییها هم در گفتار و هم در عمل، از جنگ آمریکا-اسرائیل علیه ایران، حمایت کردهاند و مسیر حملات نظامی به این کشور را هموار نمودهاند. او معتقد است نتیجه چنین رفتاری آن است که ایران اگر بخواهد میتواند تهدید «جغرافیای نامحدود حملات موشکی» خود را عملی کند و سراسر این قاره در برابر چنین حملاتی تقریباً بیدفاع است.
او در پایان چند راهکار برای جلوگیری از اجرایی شدن این تهدیدات ارائه و به مقامات اروپایی پیشنهاد میکند به جای تسهیل حمله به ایران، مانع اجرای آنها شوند.
پیام «پاسخ نامحدود» ایران در اروپا دریافت شده است
کارشناس اروپایی ابتدا به زمینههای افزایش تهدیدات ایران علیه اروپا اشاره کرده و یادآور میشود که رهبر ایران در بیانیهای صریح، هشدار داد که در صورت ازسرگیری حملات آمریکا و اسرائیل، پاسخ ایران «بدون محدودیت جغرافیایی» خواهد بود.
گرانمایه این موضع را نشانه گسترش دامنه گزینههای ایران برای پاسخ متقابل ارزیابی میکند و معتقد است تهران در شرایط جنگی کنونی، دیگر لزوماً به همان محدودیتها و ملاحظاتی پایبند نیست که پیش از این در انتخاب اهداف خود در خارج از منطقه در نظر میگرفت.
از نگاه این کارشناس، جنگ جاری برای ساختار سیاسی ایران جنبهای حیاتی دارد و همین مسئله میتواند آستانه پذیرش خطر در تصمیمگیریهای نظامی تهران را افزایش دهد.
رفتار متناقض اروپاییها، حمایتشان از جنگ علیه ایران را آشکار کرد
بااینحال، مهمترین نکتهای که در این بخش از تحلیل گرانمایه وجود دارد، اذعان صریح او به نقش دولتهای اروپایی در جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران است.
نویسنده تصریح میکند که با وجود تلاش پایتختهای اروپایی برای حفظ فاصله ظاهری از جنگ، آمریکا اجازه یافته است از پایگاههای نظامی خود در کشورهای اروپایی، از جمله ایتالیا، بریتانیا و بلغارستان، برای اجرای عملیات جنگی استفاده کند.
کارشناس اروپایی تأکید میکند که در این جنگ، اروپا نهتنها یک ناظر بیرونی نبوده، بلکه زیرساختهای نظامی خود را در خدمت عملیات نظامی آمریکا نیز قرار داده است.
او سپس به اظهارات مقامات ارشد اروپایی نیز رجوع کرده و آنها را ازجمله عواملی میداند که تصور بیطرفی اروپا را نزد تصمیمگیرندگان ایرانی از بین برده است. او به موضع صدراعظم آلمان اشاره میکند که حملات اسرائیل را انجام «کار کثیف» به نمایندگی از اروپا توصیف کرده و مدعی شده بود روزهای نظام سیاسی ایران عملاً به پایان رسیده است.
گرانمایه اذعان میکند که شکی نیست که تهران چنین اظهاراتی را نشانه آشکار حمایت اروپاییها از جنگ تفسیر میکنند. اهمیت این اعتراف در آن است که نویسنده خود به تناقض میان ادعای عدم مشارکت اروپا در جنگ و مواضع علنی مقامهای سیاسی این قاره اشاره میکند؛ مواضعی که نهتنها حملات نظامی علیه ایران را تأیید میکنند، بلکه به استقبال از تحقق اهداف سیاسی آن، یعنی تغییر نظام در ایران نیز میروند.
اروپا از تمام ظرفیتهای خود برای تحمیل فشار بر ایران، استفاده کرده است
این نقشآفرینی به همکاریهای نظامی و اظهارات سیاسی محدود نمیشود. اقدام سه کشور اروپایی فرانسه، بریتانیا و آلمان موسوم به گروه E۳ برای فعالسازی مکانیسم ماشه و بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل علیه ایران در سال ۲۰۲۵ نیز از جمله عواملی است که گرانمایه بهعنوان زمینه تشدید تنش در روابط تهران و اروپا معرفی میکند.
او با کنار هم قرار دادن این روند با استفاده آمریکا از پایگاههای اروپایی و مواضع صریح مقامهای آلمانی، تصویر روشنتری از جهتگیری سیاسی و امنیتی اروپا در قبال ایران به دست میدهد.
در واقع، اروپا از یک سو با اعمال فشار اقتصادی و سیاسی و از سوی دیگر با فراهم کردن زیرساختهای عملیاتی برای آمریکا، در شکلگیری و تداوم فشار نظامی علیه ایران نقش داشته است.
بنابراین، بهزعم این کارشناس، تهدیدهای تهران علیه منافع و پایگاههای اروپایی را نمیتوان جدا از این سابقه و بدون توجه به نقش خود دولتهای اروپایی در گسترش مناقشه فهم کرد.
اروپا در برابر حملات موشکی احتمالی ایران، تقریباً بیدفاع است
کارشناس شورای روابط خارجی اروپا، تأکید میکند آن حملات سایبری و خرابکاریهایی که به ایران نسبت داده میشوند در برابر ظرفیتهای جدیتر ایران در حوزه موشکی و پهپادی، چندان قابل توجه نیستند.
او توضیح میدهد هرچند فاصله جغرافیایی اروپا از ایران و دشواری ایجاد شبکههای اطلاعاتی و عملیاتی در مناطق دوردست، موانعی برای اجرای حملات گسترده محسوب میشوند، اما این محدودیتها به معنای ناتوانی ایران از اجرای چنین عملیاتهایی نیست.
بااینحال، تأکید میکند که ایران برای ایجاد اختلال در اروپا لزوماً به حملات گسترده و پیچیده نیاز ندارد و حتی تعداد محدودی عملیات موفقیتآمیز میتواند آسیبپذیری امنیتی این قاره را آشکار کند.
از سوی دیگر، تعدد زیرساختهای حیاتی، مراکز جمعیتی و تأسیسات اقتصادی در اروپا، تأمین پوشش دفاعی کامل را به اقدامی بسیار پرهزینه تبدیل کرده است.
او این وضعیت را مشابه چالش کشورهای عربی خلیج فارس میداند که در برابر پهپادها و موشکهای ارزانقیمت ایران و انصارالله، ناچار به مصرف موشکهای رهگیر گرانقیمت و محدود خود هستند.
بنابراین، حتی اگر حملات منتسب به ایران در اروپا در مقیاس محدود باقی بمانند، تداوم آنها میتواند هزینههای امنیتی و اقتصادی قابلتوجهی به دولتهای اروپایی تحمیل کند.
در ارزیابی نهایی گرانمایه، ناتوانی اروپا در تأمین پوشش دفاعی جامع برای حجم گسترده زیرساختهای حیاتی و مراکز جمعیتی، به معنای آن است که اگر حملات موشکی که ایران به [اهداف آمریکایی در] کشورهای حاشیه خلیجفارس انجام داد، در اروپا تکرار شود، این قاره تقریباً بیدفاع است.
پیشنهادات چهارگانه برای مقابله با عملی شدن تهدیدات ایران
در بخش پایانی، کارشناس اروپایی چهار راهکار برای جلوگیری از گسترش و اجرای تهدیدات احتمالی علیه اروپا پیشنهاد میکند.
۱) عملیات روانی و ایجاد اختلاف نظر در مقامات و افکار عمومی ایران
نخستین پیشنهاد او این است که با استفاده از رسانهها و جریانسازی خبری، هرگونه حمله یا خرابکاری را به صورت علنی به ایران نسبت بدهند.
او معتقد است اتحادیه اروپا و کشورهایی مانند انگلیس، نروژ و سوئیس نباید در واکنش به حوادث امنیتی، مواضع جداگانه اتخاذ کنند، بلکه باید با صدور بیانیههای مشترک، ایران را بهطور علنی مسئول معرفی کنند و سپس نهادهای دخیل در این حملات را هدف تحریمهای مشخص قرار دهند.
به اعتقاد نویسنده، چنین رویکردی علاوه بر افزایش فشار سیاسی و رسانهای بر تهران، میتواند در داخل ایران درباره هزینهها و منافع تکرار این اقدامات اختلافنظر ایجاد کند و تصمیمگیرندگان ایرانی را از تداوم آنها منصرف سازد.
البته او تحقق این هدف را تا حدی مشروط به آن میداند که کشورهای اروپایی باید بتوانند از حمایت از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران فاصله بگیرند.
۲) تبادل پیامهای محرمانه و اعمال فشار دیپلماتیک
راهکار دوم گرانمایه استفاده از کانالهای غیرعلنی اطلاعاتی و امنیتی برای مطالبه توقف فوری حملات است. او پیشنهاد میکند کشورهای اروپایی از مجاری ارتباطی موجود با سپاه پاسداران برای انتقال خطوط قرمز خود و تشریح پیامدهای ادامه حملات استفاده کنند.
در کنار این ارتباطات امنیتی، نویسنده خواستار فعالسازی مسیرهای سیاسی و دیپلماتیک با تهران است تا به ایران هشدار داده شود که ادامه اقدامات تنشزا میتواند روند شکلگیری ائتلاف جدید اروپایی و منطقهای موسوم به E۴+R۴ را که با هدف گسترش دیپلماسی با ایران شکل گرفته، با اختلال مواجه کند.
او همچنین فراخواندن سفیران، تعطیلی سفارتخانهها و هشدار درباره احتمال تغییر افکار عمومی اروپا به نفع اقدام علیه تهران را از دیگر ابزارهای فشار دیپلماتیک میداند.
۳) ایجاد سازوکارهای واکنش سریع فرااروپایی
سومین پیشنهاد، ایجاد یک سازوکار فرااروپایی برای مقابله با حملات ترکیبی است. نویسنده معتقد است کشورهای اروپایی باید همکاریهای اطلاعاتی و ضداطلاعاتی خود را تقویت کنند تا امکان شناسایی و خنثیسازی عملیات احتمالی پیش از اجرا فراهم شود.
در این چارچوب، افزایش توان دفاع سایبری بخش خصوصی و شرکتهای تجاری، بهویژه مجموعههایی که زیرساختهای حیاتی را اداره میکنند، اهمیت ویژهای دارد.
او پیشنهاد میکند کشورهای اروپایی سازوکارهای واکنش سریع فرامرزی ایجاد کنند تا در صورت وقوع حملات سایبری علیه شبکههای برق، آب و سایر زیرساختهای اساسی، بتوانند با هماهنگی و سرعت بیشتری از شهروندان خود محافظت کنند.
۴) کشورهای اروپایی، مسیر تسهیل حملات نظامی علیه ایران را مسدود کنند
چهارمین و از منظر راهبردی مهمترین پیشنهاد گرانمایه، کاهش تنشهای نظامی میان آمریکا و اسرائیل از یک سو و ایران از سوی دیگر است. او معتقد است دولتهای اروپایی باید برای پایان دادن به جنگ و رفع عوامل اصلی مناقشه تلاش کنند.
این کارشناس یادآور میشود که کشورهای غرب آسیا نیز به این نتیجه رسیدهاند که باید در جهت حل ریشههای این مناقشه، حرکت کنند. او تأکید میکند که کشورهای اروپایی در کنار کشورهای حاشیه خلیجفارس باید از ظرفیتهای خود برای پیشبرد روندی با هدف پایان دائمی جنگ آمریکا علیه ایران استفاده کنند، نه آنکه بار دیگر در مسیر تسهیل حملات نظامی احتمالی علیه ایران قرار گیرند.
