باشگاه خبرنگاران جوان - هلن مَسی-برسفورد، خبرنگار انگلیسی ساکن پاریس، در یادداشتی نوشت: «آنچه اینجا در پاریس می‌بینم این است که مطالبات منطقی دانش‌آموزان با خشونتی وحشتناک پاسخ داده می‌شود.»
او که طی روزهای اخیر از نزدیک شاهد اعتراضات دانش‌آموزان فرانسوی بوده است، در این یادداشت، روایت دست‌اولی را از اوضاع پاریس و دیگر شهرهای این کشور ارائه می‌دهد.
آنچه در ادامه می‌خوانید، متن یادداشت این خبرنگار انگلیسی است که در روزنامه گاردین منتشر شده است:
به سختی می‌توان استدلال کرد که مطالبات دانش‌آموزان دبیرستانی معترض در فرانسه، مطالباتی غیرمنطقی هستند یا ارزش به خیابان آمدن ندارند: سرمایه‌گذاری برای مدارس فرسوده، جایگزین کردن معلمان غایب، کاهش تعداد دانش‌آموزان در کلاس‌ها و کاهش برنامه‌های درسی فشرده و بیش از حد سنگین، و کاهش شکاف نابرابری میان مدارس مناطق مختلف.
اعتراضات روز سه‌شنبه در سراسر کشور که معترضان آن را «اقدام سوم» یا «بسیج بزرگ» نامیده بودند، به‌عنوان چشمگیرترین روز اعتراضات تا این لحظه معرفی شد؛ روزی که با تعطیل شدن شمار بیشتری از مدارس و برگزاری راهپیمایی در مرکز پاریس همراه بود. بیش از ۴۰۰ مدرسه برای پیشگیری از اعتراضات تعطیل شدند؛ از جمله مدرسه دختر بزرگ‌تر من که یک مجموعه آموزشی مشترک شامل کالج (برای دانش‌آموزان ۱۱ تا ۱۵ ساله) و دبیرستان است.
دخترم ۱۱ ساله است و برای مشارکت در این اعتراضات بیش از حد کم‌سن است. پس از آنکه هفته گذشته از آتش‌بازی، سطل‌های زباله در حال سوختن و دود‌هایی که هنگام ورود او و دوستانش از دروازه مدرسه دیده بودند، برایم تعریف کرد، باید بگویم که فارغ از ارزشمند بودن این مطالبه‌ها، از اینکه او درگیر این ماجرا نشده، خیالم راحت است.
روز جمعه همه چیز عادی بود؛ البته تعداد والدینی که فرزندانشان را از مدرسه می‌بردند، کمی بیشتر از معمول بود. اما صبح روز سه‌شنبه، در حالی که مدرسه تعطیل بود، دروازه‌های مدرسه با سطل‌های زباله مسدود شده بود و حدود ۵۰ دانش‌آموز دبیرستانی آنجا حضور داشتند و پلاکارد‌های خود را در دست گرفته بودند؛ یکی از آنها هم لباس بتمن پوشیده بود. فضا آرام بود و توجه‌ها بیشتر به راهپیمایی بزرگ اعتراضی در مرکز شهر که قرار بود بعدتر در همان روز برگزار شود، معطوف شده بود.
اگرچه در برخی موارد معترضان دست به خشونت زده‌اند، اما روش‌های سختگیرانه پلیس به‌شدت مورد انتقاد قرار گرفته است. در یکی از این حوادث در شهر تور، یک پسر ۱۶ ساله بینایی چشم راست خود را بر اثر برخورد گلوله پلاستیکی از دست داد و در اتفاقی به‌مراتب تلخ‌تر که روز دوشنبه رخ داد و هنوز جزئیات دقیق آن کاملاً روشن نیست، دست یک دانش‌آموز دبیرستانی در جریان یک تجمع اعتراضی در شهر لانس در شمال فرانسه، قطع شد.
با گسترده‌تر شدن اعتراضات، «سباستین لکورنو»، نخست‌وزیر فرانسه، وعده داده است که دولت به مطالبات معترضان گوش خواهد داد و تلاش خواهد کرد خواسته‌های اصلی آنها را برآورده کند. اما بعید است این وعده به معنای آزاد کردن ناگهانی میلیارد‌ها یورو برای سرمایه‌گذاری در مدارسی باشد که سال‌ها از کمبود بودجه رنج برده‌اند؛ مدارسی که ویدئو‌های منتشرشده در فضای مجازی، کلاس‌های آلوده به موش، غرق‌شده در آب یا در حال فروریختن آنها را به تصویر کشیده‌اند.
جنبش دانش‌آموزان دبیرستانی در شرایطی شکل گرفته که فرانسه از پیش با وضعیت پرتنشی روبه‌رو است و دولت این کشور بار دیگر تلاش می‌کند بودجه‌ای مملو از کاهش هزینه‌ها را بدون حمایت اکثریت پارلمان به تصویب برساند.
سال گذشته، دولت برای عبور دادن بودجه از پارلمان مجبور شد از اختیارات ویژه قانون اساسی استفاده کند تا نیاز به رأی‌گیری پارلمانی را دور بزند. بودجه امسال که قرار است در ماه نوامبر به رأی گذاشته شود، شامل کاهش هزینه‌های مربوط به بازنشستگی و خدمات درمانی است؛ اقداماتی که با هدف جبران کسری بودجه‌ای انجام می‌شود که ظاهراً پایانی برای آن متصور نیست. این بودجه نیز احتمالاً مانند سال گذشته برای دولت مشکل‌ساز خواهد شد.
شدت گرفتن اعتراضات، به درگیری لفظی و سیاسی میان دو تن از نامزد‌های احتمالی دور نخست انتخابات ریاست‌جمهوری منجر شده است. «ژان-لوک ملانشون»، رهبر حزب «فرانسه تسلیم‌ناپذیر»، آشکارا از معترضان حمایت می‌کند؛ بسیاری از همین معترضان پس از رسیدن به سن قانونی رأی دادن، احتمالاً به حزب او رأی خواهند داد. با این حال، ملانشون روایت‌هایی را که حزب او را عامل تحریک این ناآرامی‌ها معرفی می‌کنند، رد کرده است.
در سوی دیگر، «مارین لوپن»، رهبر حزب راست افراطی «اجتماع ملی»، از این اعتراضات برای درخواست تصویب یک قانون ضدشورش استفاده می‌کند. او آشکارا توصیه «اولیویه فور»، رهبر حزب سوسیالیست، را دنبال نمی‌کند؛ کسی که در جریان مناظره مقدماتی میان نامزد‌های جناح چپ برای انتخابات ریاست‌جمهوری، از مردم خواست در دام سنتی جریان راست نیفتند؛ یعنی به جای توجه به علت اعتراضات، تمام تمرکز خود را بر خشونت‌ها بگذارند.
فور در سخنان خود به ضرب‌المثل معروفی اشاره کرد که می‌گوید فرد دانا به ماه اشاره می‌کند، اما احمق به انگشت او نگاه می‌کند: «به ماه نگاه کنید، نه به انگشت.» این پیام، برای تمام کسانی که سودای ریاست‌جمهوری فرانسه را در سر دارند، پیام معقولی است.
بسیاری از دانش‌آموزان دبیرستانی که امروز در اعتراضات شرکت می‌کنند، در ماه آوریل برای نخستین بار پای صندوق‌های رأی خواهند رفت. حتی اگر لوپن اکنون به جای ماه، به انگشت نگاه می‌کند، نباید او را برای انتخابات سال آینده دست‌کم گرفت. به نظر می‌رسد پیام او با تعداد زیادی از شهروندان فرانسوی ارتباط برقرار کرده و او همچنان گزینه‌ای کاملاً پیشتاز برای دور نخست انتخابات ریاست‌جمهوری است.
ما پیش از این نیز چنین وضعیتی را دیده‌ایم: اگر نظرسنجی‌ها درست باشند، این سومین حضور لوپن در دور دوم انتخابات ریاست‌جمهوری خواهد بود. تفاوت این بار با سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۱۷ این است که در آن دو انتخابات، رقیب او «امانوئل مکرون» بود؛ نامزدی میانه‌رو که رأی‌دهندگان از طیف‌های مختلف سیاسی می‌توانستند برای جلوگیری از پیروزی لوپن پشت سر او قرار بگیرند؛ حتی اگر بسیاری از آنها گفته باشند که هنگام انداختن رأی به صندوق، از روی ناچاری به او رأی داده‌اند.
در شرایط فعلی، ممکن است انجام چنین کاری برای بسیاری از رأی‌دهندگان در سال ۲۰۲۷ دشوارتر باشد. مخالفان لوپن پراکنده هستند و چندین نامزد احتمالی همچنان در جناح چپ و راست میانه در حال رقابت‌اند. به همین دلیل، رقیب لوپن در دور دوم ممکن است نامزدی باشد که شکست دادنش برای او آسان‌تر باشد؛ اتفاقی که به نفع مطلقاً هیچ‌کس نخواهد بود.
روز گذشته در محله شمال‌شرقی پاریس که من در آن زندگی می‌کنم، همه چیز آرام بود. اما در مرکز شهر، برگزارکنندگان اعلام کردند حدود ۱۰۰ هزار نفر در اعتراضات شرکت کرده‌اند؛ در حالی که وزارت کشور فرانسه تعداد شرکت‌کنندگان را ۵۶ هزار نفر اعلام کرد.
زیر آفتاب سوزان اوایل اکتبر، جمعیت‌های عظیم و عمدتاً آرامی در میدان «لا رپوبلیک» گرد آمدند و به سمت میدان «لا ناسیون» حرکت کردند و در حالی که پلاکارد‌های خود را در دست داشتند، شعار می‌دادند. پس از پراکنده شدن جمعیت اصلی، با غروب آفتاب، گروه‌های کوچکی از معترضان با پلیس درگیر شدند.
در حال حاضر، به نظر می‌رسد روند این جنبش نه‌تنها متوقف نشده، بلکه در حال شتاب گرفتن است. برخی سیاستمداران در حال درک این واقعیت هستند که تنها شش ماه تا انتخاباتی پرتنش باقی مانده و شاید بهتر باشد به حرف رأی‌دهندگان آینده خود گوش دهند.