شکست ۴ بر ۱ منچستر یونایتد در لیگ قهرمانان اروپا برای بسیاری از هواداران تیم فوتبال کومو لحظه‌ای باورنکردنی بود.
تا همین چند سال پیش، ورزشگاه جوزپه سینیگالیا میزبان مسابقات سری D ایتالیا بود؛ اما روز چهارشنبه در چارچوب لیگ قهرمانان اروپا میزان بازیکنان منچستر یونایتد بود و تیم شهر، شکست سختی را به شیاطین سرخ تحمیل کرد. کومو در مدت کوتاهی مسیری شگفت‌انگیز را طی کرده است.
سن‌سیرو، دل آلپی، المپیکو و آرتمیو فرانکی؛ منچستر یونایتد در طول سال‌ها حضور در رقابت‌های اروپایی، در برخی از نمادین‌ترین ورزشگاه‌های ایتالیا بازی کرده است. روز چهارشنبه نام ورزشگاه دیگری نیز به این فهرست اضافه شد.
شاید ورزشگاه جوزپه سینیگالیا برای افرادی که آشنایی چندانی با فوتبال ایتالیا ندارند، نام شناخته‌شده‌ای نباشد؛ اما ورزشگاه خانگی کومو ۱۹۰۷ جذابیت و ویژگی منحصربه‌فردی دارد که دست‌کم تأثیری ماندگار بر هواداران منچستر یونایتد گذاشت که برای تماشای مسابقه به این شهر سفر کرده بودند.
این ورزشگاه به معنای واقعی کلمه در فاصله‌ای بسیار کوتاه از دریاچه باشکوه کومو قرار گرفته و کوه‌های آلپ ایتالیا نیز پس‌زمینه‌ای تماشایی برای آن ساخته‌اند. در میان پنج لیگ معتبر اروپایی، به‌سختی می‌توان مکان‌های فوتبالی زیادی پیدا کرد که از نظر زیبایی طبیعی با این ورزشگاه رقابت کنند.
با وجود اینکه ورزشگاه درحال بازسازی است و بخشی از این عملیات در تابستان با سرعت انجام شد تا شرایط لازم برای میزبانی مسابقات یوفا فراهم شود، جوزپه سینیگالیا همچنان فضای صمیمی، ساده و بی‌تکلف خود را حفظ کرده است. ظرفیت این ورزشگاه هنوز فقط ۱۳ هزار و ۶۰۲ نفر است.
ظاهر و ابعاد نسبتاً کوچک ورزشگاه شاید با جاه‌طلبی‌های بلندمدت باشگاه همخوانی نداشته باشد؛ اما همین تضاد، نشان‌دهنده سرعت پیشرفت کومو است. تیمی که هفت سال پیش در رتبه‌ای پایین‌تر از جایگاه ۳,۵۰۰ رده‌بندی قدرت اپتا قرار داشت، اکنون در روز چهارشنبه به رتبه ۲۹ جهان رسیده است.
البته باید از همان ابتدا تأکید کرد که صعود کومو صرفاً یک داستان افسانه‌ای از موفقیت تیمی کوچک بر پایه جذب هوشمندانه بازیکنان، مربیگری عالی و پیشرفت تدریجی نیست. این باشگاه در سال ۲۰۱۹ توسط گروه Djarum، یکی از زیرمجموعه‌های PT Djarum، از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان سیگار در جهان، خریداری شد.
اگرچه کومو فصل ۲۰۱۹/۲۰ را در سطح سوم فوتبال ایتالیا آغاز کرد، این تغییر مالکیت باعث شد ناگهان ثروتمندترین مالکان فوتبال ایتالیا را در اختیار داشته باشد. اگر مالکان جدید واقعاً قصد متحول کردن شرایط تیم در زمین مسابقه را داشتند، بازگشت کومو به سری A احتمالاً فقط به زمان نیاز داشت.
بااین‌حال، صعود کومو همچنان دستاوردی چشمگیر است. شکست منچستر یونایتد در لیگ قهرمانان اروپا برای بسیاری از هواداران این باشگاه لحظه‌ای باورنکردنی بود؛ حتی اگر شیاطین سرخ دیگر قدرت گذشته را نداشته باشد.
از دسته چهارم تا بازگشت به سری A
کومو اندکی پس از تغییر مالکیت، از سری D به سری C صعود کرد. این تیم دو فصل در سطح سوم فوتبال ایتالیا حضور داشت و سپس به سری B بازگشت؛ سطحی که از زمان انحلال شخصیت حقوقی باشگاه پیشین در سال ۲۰۰۵، تنها یک فصل در آن بازی کرده بود.
دنیس وایز، کاپیتان سابق چلسی، در سال‌های ابتدایی مالکیت گروه Djarum نقش مهمی در باشگاه داشت. او اوایل امسال در گفت‌وگو با گاردین توضیح داد که ابتدا به‌عنوان مشاور وارد باشگاه شد، سپس مدیرعامل شده و در نهایت ریاست باشگاه را برعهده گرفت.
وایز گفت:
کنترل کامل باشگاه فوتبال را از بالا تا پایین در اختیار گرفتم و تک‌تک افرادی را که در مجموعه کار می‌کردند، استخدام کردم. در آن مقطع، مالکان از راه دور توجه چندانی به جزئیات نداشتند و عملاً اجازه داده بودند کارها را به شیوه خودم پیش ببرم.
هیچ‌وقت پول زیادی برای خرج کردن در بازار نقل‌وانتقالات نداشتم، بنابراین مجبور بودم قراردادهای واقعاً خوبی ببندم. در مقطعی ۱۴ بازیکن قرضی داشتیم. موضوع، مدیریت ورود و خروج بازیکنان بود؛ چون پولی برای هزینه کردن وجود نداشت. بعد ناگهان همه‌چیز شروع به رشد کرد.
بازگشت کومو به سری B در سال ۲۰۲۱ نقش مهمی در افزایش توجه به باشگاه داشت؛ همان موضوعی که وایز به آن اشاره می‌کرد. خیلی زود، او دیگر تنها چهره سرشناس سابق لیگ برتر انگلیس در این مجموعه نبود.
پیش از آغاز فصل ۲۰۲۲/۲۳، سسک فابرگاس، هافبک سابق بارسلونا، آرسنال، چلسی و تیم ملی اسپانیا، به‌عنوان بازیکن به کومو پیوست و هم‌زمان سهام‌دار اقلیت باشگاه نیز شد. تیری آنری، هم‌تیمی سابق او در آرسنال، نیز مدت کوتاهی بعد در باشگاه سرمایه‌گذاری کرد.
فابرگاس تنها یک فصل برای کومو بازی کرد و در پایان فصل ۲۰۲۲/۲۳ بازنشسته شد؛ اما در باشگاه باقی ماند و ابتدا برای چند ماه هدایت تیم‌های جوانان و ذخیره را برعهده گرفت. سپس پیش از پایان سال، به‌سرعت و به‌صورت موقت به نیمکت تیم اصلی منتقل شد.
نداشتن مدرک مربیگری UEFA Pro باعث شد فابرگاس تنها اجازه داشته باشد یک ماه سرمربی تیم باشد؛ حتی همین مدت نیز به مجوز استثنایی نیاز داشت. پس از پایان این مهلت، او رسماً دستیار اوسیان رابرتس شد، هرچند در عمل همچنان مسئولیت اصلی هدایت تیم را برعهده داشت.
سرانجام در تابستان ۲۰۲۴، پس از پذیرش فابرگاس در دوره UEFA Pro توسط فدراسیون فوتبال ایتالیا، او به‌صورت رسمی به‌عنوان سرمربی کومو معرفی شد.
بااین‌حال، تا آن زمان فابرگاس و رابرتس موفق شده بودند با کسب رتبه دوم سری B، کومو را به سری A برسانند. این صعود به غیبت ۲۱ ساله باشگاه در بالاترین سطح فوتبال ایتالیا پایان داد و نشان داد تصمیم مدیران برای اعتماد به فابرگاس، باوجود ریسک‌های اولیه، نتیجه داده است.
از آن زمان، کومو به پیشرفت خود ادامه داده است.
این تیم در نخستین فصل بازگشت به سری A در رتبه دهم قرار گرفت و بدون نگرانی جدی از سقوط، جایگاه خود را در لیگ تثبیت کرد. این عملکرد، پایه‌ای برای پیشرفت‌های بعدی فراهم ساخت.
البته باید تأکید کرد که کومو برای رسیدن به این جایگاه هزینه قابل‌توجهی انجام داد.
با احتساب ۶۰ میلیون یورویی که طبق گزارش‌ها در نهایت برای انتقال نیکو پاز از رئال مادرید پرداخت شد، مجموع هزینه‌های کومو در تابستان ۲۰۲۴ از ۱۶۰ میلیون یورو فراتر رفت. این در حالی بود که دو تیم دیگر تازه‌صعودکرده، پارما و ونتزیا، روی‌هم‌رفته ۷۸ میلیون یورو هزینه کردند؛ یعنی کمتر از نصف مبلغی که کومو خرج کرده بود.
بااین‌حال، واقعیت این است که هزینه‌های کومو تأثیر موردانتظار را داشته‌اند. سرمایه‌گذاری بیشتر در سال ۲۰۲۵ به این تیم کمک کرد فاصله خود را با جایگاه‌های سهمیه لیگ قهرمانان اروپا کاهش دهد و در پایان فصل ۲۰۲۵/۲۶، با یک امتیاز برتری نسبت به میلان، رتبه چهارم سری A را به دست آورد.
کومو با دریافت تنها ۲۹ گل، بهترین خط دفاعی لیگ را داشت. همچنین ۶۵ گل به ثمر رساند و از این نظر فقط اینتر، قهرمان مسابقات با ۸۹ گل زده، عملکرد بهتری ثبت کرد.
فابرگاس سیستمی را پیاده کرد که باعث شد کومو با میانگین ۶۱٫۶ درصد مالکیت توپ، بالاترین سهم مالکیت را در سری A داشته باشد. این تیم همچنین شدیدترین پرس لیگ را اجرا می‌کرد و به‌طور میانگین به حریفان اجازه می‌داد پیش از هر اقدام دفاعی، تنها ۹٫۱ پاس ردوبدل کنند.
در ارتباط با همین سبک بازی، کومو یکی از تنها هشت تیم در پنج لیگ معتبر اروپایی بود که تعداد گل‌های خود از بازپس‌گیری توپ در مناطق بالای زمین را دورقمی کرد و به ۱۰ گل رساند.
این عملکرد، کومو را در کنار تیم‌های بزرگی مانند پاری‌سن‌ژرمن با ۱۵ گل، بایرن مونیخ با ۱۲ گل، رئال مادرید با ۱۱ گل و لیورپول و بارسلونا با ۱۰ گل قرار داد.
نیکو پاز چهره شاخص پروژه کومو محسوب می‌شود. این بازیکن ملی‌پوش آرژانتینی، نیرویی مهارنشدنی در خط میانی است و به‌دلیل تصمیم‌گیری‌های مؤثر در حمله، مهارت بالای کار با توپ و تلاش بی‌وقفه‌اش تحسین می‌شود.
در فصل گذشته، تنها کنان ییلدیز با ۱۵۸ اقدام به دریبل، عملکردی بهتر از ۱۳۶ اقدام به دریبل پاز در سری A داشت. پاز همچنین با ۲۶ بار بازپس‌گیری مالکیت توپ در یک‌سوم هجومی زمین، در رتبه سوم لیگ قرار گرفت. بااین‌حال، مهم‌ترین آمار او به مشارکت مستقیم در گل‌ها مربوط می‌شود؛ هیچ هافبک دیگری در سری A حتی نتوانست به فاصله کمتر از چهار مشارکت در گل با رکورد ۱۸ گل و پاس گل ستاره کومو برسد.
چرا صعود کومو با انتقادهایی همراه شده است؟
اما نباید تصور کرد که صعود کومو با استقبال همگانی روبه‌رو شده است. مانند هر باشگاه دیگری که پس از ورود ناگهانی سرمایه قابل‌توجه، به‌سرعت پیشرفت می‌کند، داستان کومو نیز در ایتالیا با انتقادها و نگاه‌های منفی زیادی همراه شده است.
یکی از دیدگاه‌های رایج این است که کومو در واقع یک پروژه گردشگری محسوب می‌شود. منتقدان معتقدند این باشگاه صرفاً به‌دلیل موقعیت جغرافیایی و نزدیکی ورزشگاهش به یکی از مشهورترین جاذبه‌های طبیعی ایتالیا برای سرمایه‌گذاری انتخاب شده است.
نکته جالب اینکه انتقاد دیگری به فرصت بسیار محدود بازیکنان ایتالیایی برای حضور در ترکیب تیم مربوط می‌شود. کومو در فصل گذشته سری A در مجموع تنها ۱۴ دقیقه به بازیکنان ایتالیایی میدان داد؛ یا دقیق‌تر بگوییم، فقط به یک بازیکن ایتالیایی به نام ادواردو گولدانیا.
این رقم ۵٬۴۸۵ دقیقه کمتر از تیمی بود که پس از کومو، کمترین زمان بازی را به بازیکنان ایتالیایی اختصاص داده بود؛ یعنی اودینزه.
کومو در فصل جاری تا حدودی این وضعیت را بهبود بخشیده است. بازیکنان ایتالیایی این تیم تاکنون مجموعاً ۳۱۳ دقیقه بازی کرده‌اند و از این نظر بالاتر از اودینزه با ۲۶۱ دقیقه و ونتزیا با ۳۹ دقیقه قرار دارند. بااین‌حال، این تغییر هنوز برای قانع کردن تمام منتقدان کافی نبوده است.
همچنین نباید فراموش کرد که کومو از حمایت ثروتمندترین مالکان باشگاهی در فوتبال ایتالیا برخوردار است؛ موضوعی که از نگاه بسیاری، تا حدی از ارزش دستاوردهای این تیم می‌کاهد.
با وجود تمام این انتقادها، نمی‌توان انکار کرد که صعود کومو سریع و جذاب بوده است. اگرچه قابل‌درک است که برخی موفقیت این تیم را صرفاً نتیجه سرمایه‌داری و تزریق پول بدانند، گروه دیگری نیز وجود دارند: هواداران واقعی باشگاه که سال‌ها شاهد تقلا و مشکلات کومو در دسته چهارم فوتبال ایتالیا، ورشکستگی‌های متعدد و حتی سقوط به دسته پایین‌تر با حکم اداری بوده‌اند.
برای این هواداران، میزبانی از منچستر یونایتد و شکست آن چیزی فراتر از یک مسابقه فوتبال بود؛ این پیروزی پاداش سال‌ها انتظار و تحمل روزهای دشوار باشگاه محبوبشان محسوب می‌شود.