ایلان ماسک، کارآفرین آمریکایی و میلیاردری که شرکت‌های موفقی همچون تسلا و اسپیس ایکس را بنیان گذاشته است، چگونه ثروتمند شد و چه چیزی پشت سرعت و مقیاس بی‌سابقه انباشت ثروت او وجود داشت؟
به گزارش سایت دیدبان ایران، ایلان در سال ۱۹۷۱ میلادی در پرتوریا متولد شد و از همان ابتدا، شیفتگی خود را به فناوری و نوآوری نشان داد. او اولین کامپیوتر خود را در ۱۰ سالگی خرید و برنامه‌نویسی را بصورت خودآموز آموخت؛ از سن ۱۲ سالگی نیز فروش بازی ویدیویی که خودش ساخته بود را آغاز کرد.
زندگی خانوادگی او پر از چالش بود، مشکلاتی که درنهایت منجر به جدایی والدینش شد آنهم زمانی که او حدود ۸ سال داشت.
انگیزه او برای پیشرفت زمانی شدت گرفت که در ۱۷ سالگی به کانادا مهاجرت کرد و سپس از آنجا راهی ایالات متحده شد. ماسک در دانشگاه کوئینز کانادا همچنین دانشگاه پنسیلوانیا در ایالات متحده تحصیل کرد و در رشته‌های فیزیک و اقتصاد فارغ‌التحصیل شد. سپس آموزش‌هایش را بر حوزه سرمایه‌گذاری و کارآفرینی در سیلیکون ولی متمرکز کرد.
اولین گام مهم ایلان ماسک به سوی ثروت، زمانی بود که در سال ۱۹۹۵ میلادی به همراه برادرش کیمبال ماسک، استارتاپ Zip2 را تاسیس کرد. این شرکت آمریکایی، برای کسب‌وکارهای محلی امکان حضور در فضای اینترنت را فراهم می‌کرد. برادران ماسک نرم‌افزاری را طراحی کرده بودند که درواقع یک راهنمای شهری آنلاین بود و کاربران می‌توانستند نقشه هر منطقه از شهر را به همراه فهرستی از همه مشاغل فعال در آن منطقه و دیگر اطلاعات محلی مهم ببینند.
به این ترتیب ماسک را می‌توان یکی از پیشگامان ایده ترکیب نقشه‌برداری با جستجوی کسب و کار دانست؛ ایده‌ای که بعدها توسط سرویس‌هایی مانند «گوگل مپ» دنبال شد.
برادران ماسک این استارتاپ را چهار سال بعد یعنی در فوریه ۱۹۹۹ به مبلغ ۳۰۷ میلیون دلار فروختند و سهم ایلان که در آن زمان ۲۷ سال داشت، از این معامله حدود ۲۲ میلیون دلار بود.
ماسک با تکیه بر این موفقیت، سراغ سرمایه‌گذاری جدیدی رفت و «X.com» را تاسیس کرد؛ یک سیستم پرداخت آنلاین که بعدا به PayPal تبدیل شد. تحت رهبری ماسک، پی‌پال به سرعت رشد کرد و تراکنش‌های مالی آنلاین را متحول ساخت. پتانسیل آن به‌سرعت توجه غول اینترنتی eBay را جلب کرد که این شرکت را در سال ۲۰۰۲ با قیمت ۱.۵ میلیارد دلار خرید. هنگام فروش، ۱۱.۷ درصد سهام پی‌پال متعلق به ایلان ماسک بود و به همین دلیل این معامله حدود ۱۷۵ میلیون دلار برای او سود داشت.
تسلا، اسپیس ایکس و دیگر سرمایه‌گذاری‌های بزرگ
اسپیس ایکس (به عنوان نخستین شرکت خصوصی که فضاپیما به ایستگاه فضایی بین‌المللی فرستاد و فضانوردانی را به مدار زمین اعزام کرد) عقد قراردادهای بزرگ با ناسا را ممکن کرد. این شرکت توانست فناوری موشک‌های قابل استفاده مجدد را متحول کند و هزینه‌های مرتبط با اکتشافات فضایی را به طرز چشمگیری کاهش دهد.
ماسک در سال ۲۰۰۴ میلادی به تسلا موتورز پیوست، ابتدا به عنوان سرمایه‌گذار و اندکی پس از آن در سال ۲۰۰۸ به عنوان مدیرعامل. تحت رهبری او، تسلا به تولیدکننده پیشرو خودروهای الکتریکی تبدیل شد و در سال ۲۰۲۰ عنوان ارزشمندترین خودروساز جهان را به خود اختصاص داد. افزایش سرسام‌آور قیمت سهام تسلا به ویژه از سال ۲۰۲۰ به بعد در افزایش تصاعدی ثروت ماسک نقش مهمی داشت.
ماسک در سال ۲۰۰۶ میلادی در شرکت «سولارسیتی» سرمایه‌گذاری کرد و به ریاست هیئت‌مدیره آن رسید؛ با این هدف که تحولی بنیادین در به‌کارگیری انرژی خورشیدی ایجاد کند. ماسک شرکت فناوری عصبی (نوروتک) را در سال ۲۰۱۶ پایه‌گذاری کرد که بر توسعه رابط‌های میان مغز و ماشین تمرکز دارد و اینکه روزی بتوان سیگنال‌های عصبی مغز را ضبط، رمزگشایی و به‌صورت بی‌سیم به دستگاه‌هایی مثل رایانه یا تلفن همراه منتقل کرد و بیماری‌هایی مانند فلج، افسردگی و اضطراب را درمان نمود.
ایلان ماسک همچنین شرکت حفاری و تونل‌سازی «بورینگ» را در اوایل ۲۰۱۷ با هدف ارائه راه‌حل‌های نوآورانه در بخش حمل و نقل و کاهش ترافیک شهری تاسیس کرد. ایلان ماسک یکی از نیروهای بنیانگذار OpenAI نیز بود؛ یک شرکت تحقیقاتی غیرانتفاعی که به تضمین سود توسعه هوش مصنوعی برای بشریت اختصاص دارد. کمک مالی اولیه «یک میلیارد دلاری» ماسک به این شرکت، به تثبیت موقعیت OpenAI به عنوان یک رهبر در این حوزه کمک کرد.
ماسک در سال ۲۰۲۳ میلادی از راه‌اندازی شرکت «xAI» خبر داد که بر فناوری‌های پیشرفته‌تری مانند پردازش زبان طبیعی و بینایی کامپیوتر تمرکز دارد. به گفته ماسک، شرکت «ایکس‌ای‌آی» توسعه ایمن و اخلاقی هوش مصنوعی را در اولویت قرار داده و با نگرانی‌های دیرینه او در مورد خطرات هوش مصنوعی بدون نظارت، همسو است. خرید شرکت توییتر (ایکس) در سال ۲۰۲۲ به قیمت ۴۴ میلیارد دلار از دیگر سرمایه‌گذاری مهم ماسک بوده است.
مالکیت بر سهام شرکت‌های «نورالینک» و «ایکس‌ای‌آی»، در کنار رهبری ایلان ماسک بر شرکت‌های تسلا و اسپیس‌ایکس باعث شد که دارایی خالص ماسک به بیش از ۲۰۰ میلیارد دلار برسد و جایگاه او را به عنوان ثروتمندترین فرد جهان تثبیت کند.
قراردادهای دولتی نیز در انباشت این ثروت نقش مهمی داشتند؛ «نورالینک» توانست برای کاربردهای نظامیِ رابط‌های مغز و ماشین از وزارت دفاع بودجه دریافت کند و «تسلا» از حمایت‌های دولتی برای فناوری‌های خودروهای خودرانِ مبتنی بر هوش مصنوعی بهره‌مند شد.
رشد سریع ثروت ماسک
ثروت ایلان ماسک در سال‌های اخیر، به‌ویژه از سال ۲۰۲۰ به بعد، رشدی حیرت‌انگیز داشته است. این رشد عمدتا ناشی از عملکرد قدرتمند تسلا در بازار سهام بود که البته تقاضا برای خودروهای برقی، دستیابی به نقاط عطف مهم در تولید، و جلب مجدد اعتماد سرمایه‌گذاران در این میان نقش مهمی داشت.
تسلا در دسامبر ۲۰۲۰ میلادی به شاخص «اس‌اندپی ۵۰۰» (S&P 500) که نمادی از برترین شرکت‌های صنعتی آمریکاست راه یافت و هر جهش بزرگ در ارزش سهام، به معنای افزوده شدن میلیاردها دلار به دارایی‌های ماسک بود. در سال ۲۰۲۰ میلادی ثروت ماسک بیش از ۱۴۰ میلیارد دلار افزایش یافت. ماسک به ثروتمندترین فرد جهان تبدیل شد و اسپیس ایکس نیز در همان سال به نقاط عطف قابل توجهی رسید، از جمله موفقیت ماموریت Crew Dragon که فضانوردان ناسا را به ایستگاه فضایی بین‌المللی منتقل کرد.
الگوی کار و زندگی ایلان ماسک
ایلان ماسک دست‌کم ۱۲۰ ساعت در هفته کار می‌کند که معادل ۱۷ ساعت کار در ۷ روز هفته است. این حجم از کار باعث می‌شود کمتر از ۷ ساعت در روز برای خواب یا انجام هر کار دیگری برایش باقی بماند. او حتی در یکی از مصاحبه‌هایش اعتراف کرده که گاه هنگام اجرای پروژه‌های بزرگ مجبور شده روی کف کارخانه تسلا بخوابد.
ایلان ماسک معمولا ۷ صبح از خواب بیدار می‌شود و ۳۰ دقیقه اول روزش را صرف خواندن ایمیل‌های مهم می‌کند. در یکی از مصاحبه‌هایش گفته است که اولویت او در آغاز روز، حل مشکلات مهندسی و طراحی است نه شرکت در جلسات یا وظایف اداری.
شرکت‌های او در چندین منطقه زمانی مختلف در ایالات متحده فعالیت می‌کنند، بنابراین مشکلات زیادی قبل از شروع روز کاری در ایالات متحده نیاز به رفع دارند. او می‌گوید: «موانع را برای تیم‌های مهندسی خود حذف کنید، قبل از اینکه این موانع باعث اتلاف ساعت‌ها زمان برای کار مفید شوند.»
ایلان ماسک همچنین در ایمیل‌های داخلی خطاب به کارمندان تسلا و اسپیس‌ایکس دستور داده که در صورتی که آنها ارزش افزوده‌ای برای یک جلسه ندارند، آن جلسه را ترک کنند. او جلسات بی‌فایده را یکی از عوامل اصلی تخریب سرعت کار سازمانی می‌داند. در تقویم شخصی او، ساعات جلسات رسمی در حداقل ممکن است و در مقابل، زمان اختصاص یافته به تعامل مستقیم مهندسی در حداکثر ممکن.
ماسک نه اهل ورزش است و نه یک رژیم غذایی سالم. مداوم‌ترین فعالیت بدنی او پیاده‌روی است و برای مراقبت از خود، به روزه‌داری متناوب یا حذف یک وعده غذایی در روز روی آورده است.