آیین رونمایی از فصلنامه ادبی «فوکا» با حضور جمعی از شاعران، استادان دانشگاه، منتقدان ادبی و فعالان حوزه فرهنگ و ادبیات در آکادمی مهر و خرد گیومه برگزار شد. این مراسم فرصتی برای معرفی نخستین شماره این فصلنامه، بررسی ظرفیت‌های آن و گفت‌وگو درباره جایگاه نشریات تخصصی ادبی در روزگار گسترش رسانه‌های مجازی بود.
به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به نقل از روابط‌عمومی آکادمی گیومه، آیین رونمایی از فصلنامه ادبی «فوکا» با مدیریت‌مسئولی مهرانگیز اخوی، در آکادمی مهر و خرد گیومه برگزار شد. در این مراسم، جمعی از چهره‌های ادبی و فرهنگی از جمله جعفر مقیمیان، سردبیر فصلنامه، حسین اپرا، مدیرمسئول، حسین جنتی و کمال شفیعی، شاعران، و دکتر شیما سلطانی‌زاده، استاد دانشگاه و منتقد ادبی، حضور داشتند.
این نشست با اجرای سایه برین همراه بود و طی آن، سخنرانان از زوایای مختلف به بررسی نخستین شماره «فوکا»، ویژگی‌های محتوایی و ساختاری آن، ضرورت انتشار نشریات تخصصی ادبی و چشم‌انداز پیش‌روی این فصلنامه پرداختند.
حسین جنتی: مجله خوب باید در کتابخانه‌ها ماندگار شود
حسین جنتی، شاعر، در سخنان خود با طرح این پرسش که چه ویژگی‌هایی می‌تواند یک مجله را به نشریه‌ای ماندگار تبدیل کند، بر اهمیت اعتبار محتوایی و جایگاه مرجعیت نشریات ادبی تأکید کرد.
او با اشاره به مجلات قدیمی و تأثیرگذاری همچون «یغما»، یادآور شد که برخی نشریات در گذر زمان از یک رسانه صرف فراتر می‌روند و به بخشی از حافظه فرهنگی و ادبی جامعه تبدیل می‌شوند؛ نشریاتی که جایگاه خود را در کتابخانه‌ها حفظ می‌کنند و نسل‌های بعد نیز برای مطالعه و مراجعه به آن‌ها نیازمندند.
جنتی همچنین به تأثیر فضای مجازی بر مناسبات ادبی پرداخت و از آسیب‌هایی سخن گفت که گسترش بی‌ضابطه این فضا می‌تواند برای ادبیات به همراه داشته باشد. به اعتقاد او، امروز هر فردی می‌تواند بدون برخورداری از چارچوب‌های حرفه‌ای و تخصصی، دیدگاه خود را در معرض انتشار قرار دهد؛ مسئله‌ای که در مواردی به تضعیف معیارهای نقد و ارزیابی ادبی منجر شده است.
این شاعر با تأکید بر ضرورت حفظ استقلال و اعتبار نشریات تخصصی، از دست‌اندرکاران «فوکا» خواست در مسیر انتشار این فصلنامه، استانداردهای حرفه‌ای را جدی بگیرند و اجازه ندهند چهره‌هایی که صرفاً با تکیه بر شهرت در شبکه‌های اجتماعی به دنبال دیده‌شدن هستند، بدون برخورداری از پشتوانه تخصصی به فضای جدی و حرفه‌ای مجله راه پیدا کنند.
او همچنین به شکل ظاهری و قطع فصلنامه اشاره کرد و طراحی آن را به دلیل شباهت به کتاب، برخوردار از حس‌وحال مطلوب و زیبایی‌شناختی دانست. جنتی در پایان ابراز امیدواری کرد «فوکا» بتواند در سال‌های آینده به نشریه‌ای معتبر و مرجع تبدیل شود؛ مجله‌ای که نه‌فقط در زمان انتشار، بلکه در کتابخانه‌ها نیز جایگاهی ماندگار داشته باشد.
شیما سلطانی‌زاده: بررسی ظرفیت‌های ادبی و ساختار محتوایی فوکا
در ادامه این مراسم، دکتر شیما سلطانی‌زاده، استاد دانشگاه و منتقد ادبی، به بررسی و نقد ویژگی‌های مختلف نخستین شماره فصلنامه «فوکا» پرداخت.
او در سخنان خود بخش‌های گوناگون مجله را از منظر محتوایی و ساختاری مورد توجه قرار داد و به نحوه بازتاب نام‌ها و جریان‌های ادبی در مطالب فصلنامه اشاره کرد. از جمله موضوعاتی که در این بخش مطرح شد، اشاره به نیما و نسبت نام «فوکا» با مفاهیم و مضامین عمیق ادبی بود؛ موضوعی که از منظر ظرفیت‌های معنایی و ادبی قابل بررسی دانسته شد.
سلطانی‌زاده همچنین مقالات علمی منتشرشده در این شماره را بررسی کرد و درباره ساختار شعرهای انتخاب‌شده و میزان هم‌خوانی و سنخیت آن‌ها با یکدیگر سخن گفت. او با اشاره به مطالب مرتبط با سیمین بهبهانی و فروغ فرخزاد، به حضور و بازتاب چهره‌های اثرگذار شعر معاصر در محتوای فصلنامه پرداخت.
این منتقد ادبی در مجموع ارزیابی مثبتی از نخستین شماره «فوکا» ارائه کرد و آن را مجله‌ای قابل‌توجه دانست. به اعتقاد او، این فصلنامه ظرفیت آن را دارد که در شماره‌های آینده با قدرت و انسجام بیشتری به مسیر خود ادامه دهد و سطح کیفی مطالب و مباحث ادبی خود را ارتقا ببخشد.
کمال شفیعی: ادبیات آتش است؛ هنر از جهان تخیل نیرو می‌گیرد
کمال شفیعی، شاعر، دیگر سخنران این مراسم بود که در سخنان خود به ماهیت شعر، شاعرانگی و جایگاه تخیل در آفرینش هنری پرداخت.
او با طرح موضوعاتی درباره چیستی شعر و عواملی که به شکل‌گیری جهان تخیل و تجربه شاعرانگی منجر می‌شوند، بر اهمیت نگاه خلاقانه و ظرفیت‌های درونی هنر تأکید کرد. شفیعی همچنین به ویژگی‌های یک مجله ادبی مطلوب پرداخت و تلاش کرد نسبت میان محتوای منتشرشده، نگاه هنری و هویت یک نشریه تخصصی را مورد توجه قرار دهد.
یکی از محورهای سخنان این شاعر، عبارت درج‌شده روی جلد فصلنامه با عنوان «ادبیات آتش است» بود. او با پرداختن به این عبارت، درباره ماهیت هنر و نقش ادبیات در برانگیختن اندیشه، احساس و تخیل سخن گفت.
شفیعی با اشاره به اینکه انتشار یک نشریه ادبی در شرایط اجتماعی امروز، اقدامی ارزشمند و قابل‌توجه است، تلاش صورت‌گرفته برای انتشار «فوکا» را مهم ارزیابی کرد. او البته معتقد بود برای داوری دقیق‌تر درباره جایگاه و ظرفیت‌های این فصلنامه، باید شماره‌های آینده آن نیز منتشر شود تا بتوان مسیر رشد، استمرار و کیفیت محتوایی آن را بهتر ارزیابی کرد.
حسین اپرا: فوکا بستری برای حمایت از استعدادهای تازه ادبی است
در بخش دیگری از مراسم، حسین اپرا، مدیرمسئول فصلنامه «فوکا»، درباره شکل‌گیری این نشریه، انگیزه‌های راه‌اندازی آن و چشم‌انداز پیش‌روی این مجموعه سخن گفت و به برخی پرسش‌ها و دیدگاه‌های مطرح‌شده از سوی حاضران پاسخ داد.
او با اشاره به دشواری‌های مسیر انتشار یک نشریه تخصصی، از روند تصمیم‌گیری و تلاش‌هایی گفت که برای شکل‌گیری «فوکا» صورت گرفته است. به گفته اپرا، راه‌اندازی یک فصلنامه ادبی، به‌ویژه در شرایط امروز، با موانع و دشواری‌های متعددی همراه است و تداوم آن نیز نیازمند حمایت، برنامه‌ریزی و همراهی علاقه‌مندان و فعالان این حوزه خواهد بود.
مدیرمسئول «فوکا» در تشریح رویکرد محتوایی فصلنامه، به بخشی با عنوان «اقلیم» اشاره کرد که با هدف فراهم‌کردن فرصت برای شاعران تازه‌کار و استعدادهای نوظهور در نظر گرفته شده است. او تأکید کرد که یکی از اهداف این فصلنامه، صرفاً انتشار آثار شناخته‌شده و تثبیت‌شده نیست، بلکه «فوکا» می‌خواهد بستری برای معرفی صداهای تازه و حمایت از افرادی باشد که ظرفیت و استعداد ادبی دارند، اما ممکن است فرصت کافی برای ارائه آثار خود در نشریات تخصصی پیدا نکرده باشند.
اپرا همچنین درباره چشم‌انداز آینده فصلنامه صحبت کرد و حمایت از ادامه فعالیت آن را یکی از ضرورت‌های پیش‌رو دانست. او ابراز امیدواری کرد با همراهی اهالی ادبیات، نویسندگان، شاعران و نهادهای فرهنگی، «فوکا» بتواند در مسیر حرفه‌ای خود استمرار داشته باشد و به جایگاهی اثرگذار در فضای ادبی کشور دست پیدا کند.
شعرخوانی شاعران و امضای پوستر رونمایی
در پایان این مراسم، بخش شعرخوانی با حضور جمعی از شاعران و اهالی ادبیات برگزار شد. حسین اپرا، جعفر مقیمیان، مهرانگیز اخوی، کمال شفیعی، حسین جنتی، شیما سلطانی‌زاده، یکتا رفیعی و آزاده شعبانی در این بخش به شعرخوانی پرداختند و فضایی ادبی و صمیمی را در ادامه برنامه رقم زدند.
همچنین حاضران در مراسم، پوستر رونمایی فصلنامه «فوکا» را امضا کردند. در پایان نیز این پوستر به حسین اپرا و جعفر مقیمیان تقدیم شد.