نامزد دست راستی برزیل به رغم پیش بودن در دور اول در نهایت به لولا داسیلوای ضدامریکایی باخت
جوان آنلاین: کمیسیون انتخابات برزیل با انتشار نتایج شمارش آرای دور دوم انتخابات، پیروزی نهایی لولا داسیلوا را تأیید کرد؛ نامزد منتقد ترامپ و ضد سیاست‌های نژادپرستانه اسرائیل که در دور اول انتخابات، رأی کمتری از رقیب دست راستی خود آورده بود، ولی در دور دوم، با یک برنامه‌ریزی منسجم انتخاباتی توانست رقیب ترامپیست خود را شکست بدهد. رئیس‌جمهور ایران بلافاصله انتخاب مجدد لولا داسیلوا را تبریک گفت، در حالی که وزیر امور مهاجران اسرائیل ادعا کرد که لولا انتخابات را به‌طور عادلانه برنده نشده است و برزیل دیگر یک دموکراسی نیست. فلاویو بولسونارو رقیب لولا نتیجه را رد کرده و دنبال ابطال انتخابات است.
لوئیس ایناسیو لولا داسیلوا با کسب ۷۹/۵۱ درصد آرای معتبر در برابر ۲۱/۴۸ درصد فلاویو بولسونارو، برای چهارمین بار و به‌صورت غیرمتوالی به ریاست‌جمهوری بزرگ‌ترین کشور امریکای لاتین رسید. لولا در دور نخست از رقیب راست‌گرای خود عقب افتاده بود، اما در دور دوم توانست نتیجه را تغییر دهد؛ اتفاقی بی‌سابقه در انتخابات ریاست‌جمهوری برزیل پس از بازگشت این کشور به دموکراسی در دهه ۱۹۸۰. هرچند فلاویو بولسونارو شکست را نپذیرفت و اعلام کرده خواستار ابطال انتخابات خواهد شد، ولی رویترز این پیروزی را نتیجه‌ای خلاف انتظار و ضربه‌ای به موج پیروزی‌های اخیر راست‌گرایان در منطقه توصیف کرده است. بلافاصله بعد از اعلام نتایج انتخابات، حامیان داسیلوا جشن بزرگی در خیابان‌های سائوپائولو به راه انداختند.
تعیین‌کنندگی قشر خاکستری
لولا پس از دور نخست، کارزار خود را با تجمع‌های گسترده، فعالیت پررنگ‌تر در شبکه‌های اجتماعی و دعوت به مشارکت دوباره رأی‌دهندگان تقویت کرد. نرخ عدم مشارکت از حدود ۲۱ درصد در دور نخست به ۱۹ درصد در دور دوم کاهش یافت. او همچنین انتخابات را به موضوعاتی فراتر از رقابت دو نامزد پیوند زد: حفاظت از دموکراسی، کاهش نابرابری و مخالفت با مداخله خارجی.
در مقابل، بولسونارو بر نگرانی‌های اقتصادی، هزینه‌های زندگی و ناامنی تمرکز کرد و کوشید خود را چهره‌ای متفاوت از پدرش، ژائیر بولسونارو، معرفی کند، ولی در نهایت این لولا بود که توانست بخشی از رأی‌دهندگان مردد معروف به قشر خاکستری را جذب کند و حامیانش را برای حضور در دور دوم بسیج کند. گاردین نوشته که نقش مشارکت بیشتر و کارزار فعال‌تر در فضای مجازی در این تغییر غیرمنتظره و البته بی‌سابقه انتخاباتی اثر داشته است.
نتیجه انتخابات برزیل، برای دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا، یک ضربه اعتباری بود. کاخ سفید در جریان رقابت، به بازگشت خانواده بولسونارو به قدرت تمایل داشت؛ خانواده‌ای که روابط نزدیکی با دولت ترامپ دارد و وعده داده بود برزیل را به امریکا نزدیک‌تر کند. اولیور اشتونکل، استاد روابط بین‌الملل در ال‌پائیس نتیجه را شکستی برای مداخله‌گرایی حزبی ترامپ توصیف می‌کند. از نگاه او، ترامپ از بازگشت خانواده بولسونارو به قدرت حمایت می‌کرد، اما نتیجه انتخابات نشان داد که این تلاش‌ها تضمین‌کننده پیروزی متحدان ایدئولوژیک او نیست. داسیلوا در مقابل، روی سیاست خارجی مستقل، روابط اقتصادی با چین و حضور فعال در بریکس انگشت گذاشت و بار‌ها تأکید کرده بود که برزیل «حیاط خلوت هیچ کشوری نیست.» پیروزی لولا، مانعی در مسیر تلاش ترامپ برای گسترش نفوذ امریکا در نیمکره غربی است، اما آسوشیتدپرس این را هم متذکر شده که برزیل و امریکا، همچنان در زمینه تجارت، سرمایه‌گذاری و مواد معدنی راهبردی منافع مشترک دارند و نتیجه انتخابات به معنای قطع روابط واشینگتن و برازیلیا نیست.
وقفه راست‌گرایی
هرچند نتیجه انتخابات برزیل عمدتاً تحت تأثیر مسائل داخلی بود، ولی شکست بولسونارو نشان داد که حمایت ترامپ، به سود نامزد راست‌گرای برزیل تمام نشده است؛ پیامی ضمنی برای انتخابات امروز کنست در سرزمین‌های اشغالی. برای بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی، نتیجه انتخابات برزیل گران تمام می‌شود. نتانیاهو پس از دور نخست از عملکرد بولسونارو استقبال کرده بود؛ نامزدی که وعده تقویت روابط با اسرائیل و انتقال سفارت برزیل از تل‌آویو به قدس اشغالی را مطرح کرده بود، در حالی که لولا از منتقدان سرسخت عملیات اسرائیل در غزه است و نسل‌کشی تل‌آویو را به باد انتقاد گرفته است. وزیر امور مهاجران اسرائیل دیروز ادعا کرد که لولا انتخابات را به طور عادلانه برنده نشده است و برزیل دیگر یک دموکراسی نیست: «انتخابات را از ما دزدیدند.» یدیعوت‌آحارونوت پیروزی لولا را شکست امید‌ها برای ترمیم سریع روابط دو طرف ارزیابی کرده است.
مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران بلافاصله پیروزی لولا را تبریک گفت و ابراز امیدواری کرد که همکاری میان دو کشور تقویت شود. تیاگو آویلا، برزیلی‌ای که پس از رسیدن به منطقه در چارچوب دو ناوگان عازم غزه در اسرائیل بازداشت شده بود، پیروزی داسیلوا را جشن می‌گیرد: «پیروز شدیم؛ مرگ بر ترامپ، نتانیاهو، بولسونارو و صاحبان منافع بزرگ.»
پیروزی لولا هرچند به طور موقت، روندی را متوقف کرده که طی ماه‌های اخیر به پیروزی نامزد‌های دست‌راستی محافظه‌کار در چند کشور امریکای لاتین انجامیده بود، با این همه، این نتیجه به معنای پایان راست‌گرایی در منطقه نیست. بولسونارو نزدیک به ۴۸ درصد آرای معتبر را به دست آورد و جریان راست همچنان در کنگره برزیل نفوذ قابل‌توجهی دارد. آسوشیتدپرس نوشته که لولا در دوره جدید با کنگره‌ای محافظه‌کار، نگرانی‌های اقتصادی و مطالبات رأی‌دهندگانی روبه‌روست که خواهان کاهش هزینه‌های زندگی و بهبود امنیت‌اند. موفقیت او در حفظ حمایت عمومی به توانایی دولتش برای پاسخ‌دادن به این مطالبات بستگی دارد. برناردو ملو فرانکو، ستون‌نویس سیاسی روزنامه او گلوبو در تحلیلی که گاردین به آن استناد کرده، نوشته که جریان بولسونارو ریشه‌های عمیقی در جامعه برزیل دوانده است. گسترش کلیسا‌های انجیلی و پیوند بخشی از رهبران مذهبی با سیاست‌های محافظه‌کارانه، در شکل‌گیری این پایگاه نقش داشته است؛ بنابراین شکست انتخاباتی فلاویو به معنای محو پایگاه اجتماعی بولسوناریسم نیست.