کرمانشاه - ایرنا - یک متخصص و درمانگر حوزه اعتیاد در همایش «بلوغ؛ نیازها و تهدیدها» با تشریح مکانیسم آسیب‌پذیری مغز نوجوانان، از گسترش مواد روان‌گردان و محرک‌های نوظهور با بسته‌بندی‌های فریبنده و نام‌های خیابانی هشدار داد و تأکید کرد که عدم تکامل قشر پیش‌پیشانی مغز در کنار ناآگاهی خانواده‌ها، زمینه سقوط نوجوانان به گرداب اعتیاد را در کوتاه‌ترین زمان فراهم می‌کند.
به گزارش خبرنگار ایرنا، فوزیه امیریان روز سه شنبه در همایش «بلوغ؛ نیازها و تهدیدها؛ث در کرمانشاه با دسته‌بندی شاخص‌های جهانی سوءمصرف مواد به سه دسته اصلی مخدرها، محرک‌ها و توهم‌زاها اظهار گفت: مواد مخدر سنت‌مدار با کاهش سطح هوشیاری، آرامش کاذب ایجاد می‌کنند؛ در مقابل، مواد محرک مانند مت‌آمفتامین، شیشه و کوکائین، بی‌خوابی و انرژی کاذب به ارمغان آورده و به‌شدت تمرکز و قدرت قضاوت فرد را مختل می‌سازند.
ظهور مواد صنعتی نوظهور؛ ترفندهای توزیع در پیرامون مدارس
این متخصص درمان اعتیاد با اشاره به ورود نسل جدیدی از مواد شیمیایی با نام‌های فریبنده و ساختارهای ناشناخته گفت: امروزه مواد روان‌گردان نوظهور نظیر «کمیکال» (از خانواده توهم‌زاها) اضطراب شدید، وحشت‌زدگی و حتی روان‌پریشی ایجاد می‌کنند و متأسفانه برخی محرک‌ها و آمفتامین‌ها در بعضی کافه‌ها به صورت پنهان به قهوه‌ها اضافه می‌شوند تا با ایجاد وابستگی، مشتریان را جذب کنند.
وی با ابراز نگرانی از گزارش‌های دریافتی از دکه‌ها و مغازه‌های اطراف مدارس و دبیرستان‌ها افزود: برخی از این مواد با نام‌های خیابانی و جذاب نظیر نمک حمام، آیس و فاکا در بازار عرضه می‌شوند و متأسفانه قرص‌های خواب‌آور و آرام‌بخش نیز بدون نسخه تحت عنوان داروی گیاهی یا آرام‌بخش به نوجوانان پیشنهاد و فروخته می‌شود که زنگ خطر جدی برای نظام سلامت و آموزش و پرورش محسوب می‌گردد.
ساختار مغز نوجوان؛ تشبیه به «خودرویی با پدال گاز قوی و ترمز ضعیف»
امیریان با کالبدشکافی تفاوت‌های عصب‌شناختی مغز نوجوانان و بزرگسالان تصریح کرد: این گروه سنی، دوره‌ای را در حال تکامل مغزی تجربه می‌کند که مهم‌ترین ویژگی آن ناکاملی رشد قشر پیش‌پیشانی است؛ در حالی که آمیگدال به عنوان مرکز هیجان و پاداش زودتر رشد می‌کند و نوجوان را به سوی هیجانات آنی و خطرپذیری سوق می‌کند، قشر پیش‌پیشانی که مسئول کنترل تکانه، تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی است، هنوز به تکامل لازم نرسیده است.
وی مغز نوجوان را به خودرویی تشبیه کرد که پدال گاز آن (بر اساس ترشح تستوسترون و دوپامین) بسیار قوی، ولی ترمز آن (قشر پیش‌پیشانی) ضعیف است. همین ساختار ناکامل، نوجوان را به‌ویژه به گروه همسالان، محرک‌های بیرونی و فضای مجازی آسیب‌پذیر می‌کند.
مکانیسم یادگیری اعتیاد و جهش دوپامینی در مصرف اول
این درمانگر حوزه اعتیاد با اشاره به چرخه شکل‌گیری وابستگی توضیح داد: مصرف نخستین‌بار مواد، به‌ویژه محرک‌ها، سطح ترشح دوپامین را تا ۲۰ برابر (و در برخی موارد به‌مراتب بیشتر) افزایش می‌دهد؛ این سرخوشی شدید در حافظه هیجانی مغز نوجوان ثبت می‌شود و برای تکرار آن، فرد به‌سرعت به سمت مصرف مجدد کشیده می‌شود. چرخه‌ای که از مصرف اول به یادگیری، تکرار و وابستگی عمیق روانی و جسمی منجر می‌گردد.
امیریان با اشاره به ابعاد آسیب‌های اجتماعی در استان کرمانشاه افزود: این استان متأسفانه در شاخص «تجاهر به اعتیاد» جزو استان‌های سرآمد کشور است که بخشی از آن ناشی از قرارگیری در مسیر ترانزیت مواد و افزوده‌شدن ناخالصی‌ها پیش از رسیدن به دست مصرف‌کننده نهایی است.
وی هشدار داد که مصرف مداوم مواد ناشناخته توسط نوجوانان می‌تواند ظرف مدت تنها یک سال، فرد را به نقطه تاریک کارتن‌خوابی و فروپاشی کامل برساند.
ضرورت ارتباط مستمر؛ بهترین سپر دفاعی خانواده‌ها
این متخصص درمان در بخش پایانی سخنان خود بر تحکیم روابط عاطفی و نظارت هوشمندانه والدین تأکید کرد و گفت: مؤثرترین سپر دفاعی در برابر اعتیاد نوجوانان «ارتباط، ارتباط و ارتباط» است.
امیریان گفت: والدین باید با صرف وقت برای فرزندان، رصد محتوای فضای مجازی، آگاهی از دایره دوستی‌ها و شناخت علائم هشداردهنده نظیر اختلال خواب، گشادگی مردمک چشم، تغییرات خلق‌وخو و افت تحصیلی، پیش از وقوع بحران در کنار فرزند خود باشند و با آگاهی‌بخشی علمی، آنان را از خطرات مواد نوظهور در امان نگه دارند.