حتی اگر علاقه‌مند به تخیل و داستان‌ها و فیلم‌های تخیلی‌علمی هم نباشید، این روزها مجبورید در علاقه‌مندی‌هایتان تجدیدنظر کنید. اوضاع دارد طوری پیش می‌رود که بخش زیادی از مفاهیم تخیلی و شبه‌علمی دیروز که فقط به درد فیلم‌ها می‌خوردند، حالا کم‌کم به واقعیت می‌پیوندند. طی همین هفته‌ای که گذشت، دست‌کم دو موضوع مهم، تیتر رسانه‌ها شدند: احتمال بالای وجود حیات فرازمینی و فراسیاره‌ای و همچنین امکان سفر در زمان!
زندانیان زمان حال
ممکن است وقتی گوینده جمله «سفر در زمان امکان‌پذیر است»، چند دانشمند گمنام یا تازه دانشمندشده باشند، بتوانیم در درستی ماجرا شک کرده و یا اصلاً قید ماجرا را بزنیم و این ایده را رد کنیم، اما وقتی «نیل دگراس تایسون» اخترفیزیک‌دان سرشناس که نویسنده، مجری و بازیگر هم هست و جوایز متعددی را در کارنامه‌اش دارد، این حرف را می‌زند قطعاً واکنش ما و دیگر شنوندگان فرق خواهد داشت. universemagazine.com در این باره می‌نویسد: «درست در زمانی که عموم مردم، سفر در زمان را موضوعی متعلق به دنیای کتاب‌ها و فیلم‌های علمی‌تخیلی هالیوود می‌دانند، تایسون تأیید کرده این پدیده از نظر تئوری در دنیای واقعی امکان‌پذیر است». اما عجله نکنید، چون مسئله به همان سادگی فیلم‌های تخیلی نیست که فردی داخل ماشین و دستگاه زمان بنشیند و سر از مثلاً هزار سال بعد یا ۲ هزار سال قبل دربیاورد.در یک برنامه تلویزیونی با نام Hot Ones Game Night، وقتی مجری از «تایسون» پرسید: «آیا انسان‌ها هرگز قادر به سفر در زمان خواهند بود؟»پاسخ ابتدایی این دانشمند یک «خیر» بسیار کوتاه و قاطع بود، اما وقتی مجری پیله کرد و میزان قاطعیت و قطعیت پاسخ تایسون را به چالش کشید این دانشمند توضیح داد: «ما می‌توانیم در زمان به آینده سفر کنیم، اما به گذشته نه». او گفت: اگر شما را برای مدتی با سرعت در فضا حرکت دهند و مثلاً ۱۰ دقیقه پیر شوید و سپس به زمین برگردید، بسته به سرعتی که با آن حرکت کرده‌اید، ممکن است یک ساعت، یک روز یا یک سال گذشته باشد. در این حالت شما به آینده رفته‌اید؛ البته نه به آینده خودتان؛ بلکه درواقع سری به آینده بقیه انسان‌ها زده‌اید!
تایسون تأکید کرد اگرچه این نوعی سفر در زمان است، اما مثل فیلم‌های تخیلی این فرصت را به شما نمی‌دهد که مثلاً با دیدن سرنوشت ناجور فردای خودتان، برگردید و اشتباه‌هایتان را اصلاح کنید که آن آینده بد رقم نخورد. شما همواره زندانی زمان حال در خط زمانی خود هستید و برای همیشه میان گذشته غیرقابل دسترس و آینده غیرقابل پیش‌بینی درحال انتقال خواهید بود.
در بخش دیگری از این برنامه، مجری از تایسون خواست افراد مشهور و باهوش شامل «استیون هاوکینگ»، «کارل سیگن»، «بیل نای» و خودش را براساس هوش رتبه‌بندی کند. تایسون در پاسخ، جایگاه نخست را بی‌چون‌وچرا به استیون هاوکینگ اختصاص داد. او همچنین کارل سیگن را فردی فوق‌العاده باهوش خواند و وی را در رتبه دوم بالاتر از خود قرار داد. درنهایت، تایسون با اشاره به دوستی دیرینه و نزدیکی سطح هوشی خود با بیل نای، اعلام کرد که هر دو به‌طور مشترک در رتبه سوم جای می‌گیرند.
سنگ خال‌دار پلنگی
«سی‌ان‌ان» هفته پیش نوشت یک سنگ خال‌دار و پوست پلنگی که در مریخ یافت شده می‌تواند ثابت کند که آیا واقعاً حیات تا به حال فراتر از زمین وجود داشته است یا خیر؟ مریخ‌نورد «استقامت» ناسا این نمونه را که «یاقوت کبود» نام دارد، از جایی در مریخ که معروف به «دره نرتوا» است برداشته تا به زمین بیاورد. به گفته دانشمندان، دره نرتوا دره‌ای است که توسط رودخانه‌هایی که بیش از ۳ میلیارد سال پیش به دریاچه‌ای باستانی در مریخ می‌ریختند، ایجاد شده است. مریخ‌نورد استقامت، در فوریه ۲۰۲۱ دقیقاً برای همین منظور در بستر خشک دریاچه فرود آمد و به دنبال سنگ‌هایی گشت که در گذشته توسط آب ایجاد یا اصلاح شده‌اند و بهترین شانس را برای حفظ شواهد حیات داشته‌اند.اعضای تیم علمی مریخ‌نورد «استقامت» گفته‌اند که نمونه یافت‌شده تقریباً به اندازه یک تکه گچ و دقیقاً همان نوع سنگی است که امیدوار بودند این مریخ‌نورد کشف کند.
«آدریان بروز» عضو تیم علمی «استقامت» و محقق فوق دکترا در آزمایشگاه فرایندهای سطح سیاره‌ای گفت: «این اولین باری است که فکر می‌کنم چیزی را پیدا کرده‌ایم که واجد شرایط یک نشانه زیستی بالقوه در مریخ است».
اما فعلاً مشکل اینجاست که این سنگ هنوز به زمین و دست دانشمندان نرسیده چون از زمان یافت شدن، درون شاسی مریخ‌نورد استقامت، مهر و موم شده و منتظر بازگشت به زمین است! سی‌ان‌ان می‌نویسد: «برنامه بازگشت هم از حیث فنی و مالی به مشکل برخورده و ناسا در حال بررسی طیف وسیعی از گزینه‌های بازگشت بالقوه است که می‌توانند رویکردهای ساده‌تر و مقرون‌به‌صرفه‌تری نسبت به طرح اولیه ارائه دهند، ازجمله مشارکت‌های تجاری یا بین‌المللی احتمالی و مسئولان ناسا هنوز مسیری را برای پیشبرد این پروژه آشکار نکرده‌اند».این یعنی در حالی که مدرک و شاهد اصلی برای اثبات حیات فرازمینی پیدا شده، هنوز دانشمندان به آن دسترسی ندارند و مجبورند روی زمین با بی‌تابی انتظار بکشند.
رقیب چینی
یکی دیگر از محققان و برنامه‌ریزان تیم «استقامت»هم می‌گوید: «ما می‌توانیم به انجام مطالعات ادامه دهیم، اما تا زمانی که آن نمونه‌ها را دریافت نکنیم، هرگز به قطعیت نخواهیم رسید... این نمونه‌ها بهترین فرصت فعلی ما برای درک واقعی این موضوع هستند که آیا حیات فرازمینی وجود داشته یا فقط مختص به زمین است؟» مشکل بزرگ‌تر برای ناسا و دانشمندان آمریکایی این است که رقیب آن‌ها در کاوش‌های مریخی هم دست به کار شده است. چینی‌ها دو سال پیش مأموریتی مشابه را طراحی کرده‌اند و اگر ناسا بیش از این دست‌دست کند امکان دارد آن‌ها بتوانند زودتر، نمونه‌هایی که مدرک معتبری برای وجود حیات فرازمینی محسوب می‌شود را به زمین بیاورند.
هرچند مریخ‌نورد چینی قرار است در سال ۲۰۲۸ پرتاب شود، اما بی‌شک سنگ‌ها و نمونه‌هایی را که از مریخ می‌آورد با نمونه آمریکایی بسیار متفاوت خواهد بود. بنابراین اصلاً دور از انتظار نیست سروصدایی که «ناسا» درباره «سنگ خال‌دار پلنگی» و قطعیت اثبات وجود حیات فرازمینی راه انداخته، فقط برای داغ کردن رقابت چین و آمریکا و همچنین اختصاص بودجه به طرح بازگرداندن مریخ‌نوردشان به زمین باشد.