رویترز نوشت: دادگاه انتخاباتی برزیل پیروزی لوئیز ایناسیو لولا دا سیلوا را در دور دوم انتخابات ریاست‌جمهوری اعلام کرد؛ پیروزی‌ای غیرمنتظره که برخلاف نظرسنجی‌ها، سوابق انتخاباتی و موج جهانی شکست دولت‌های مستقر رقم خورد.
به گزارش انتخاب، دادگاه انتخاباتی برزیل روز یکشنبه اعلام کرد که لوئیز ایناسیو لولا دا سیلوا، رئیس‌جمهور این کشور، برای چهارمین بار در انتخابات ریاست‌جمهوری پیروز شده است؛ نتیجه‌ای غیرمنتظره و تاریخی که برخلاف نظرسنجی‌ها، رویه‌های پیشین و روند جهانی شکست دولت‌های مستقر رقم خورد و مانعی در برابر موج پیروزی‌های انتخاباتی جریان راست‌گرا در آمریکای لاتین ایجاد کرد.
لولا، چهره شاخص چپ جهانی و مسلط‌ترین نیروی سیاسی برزیل در قرن بیست‌ویکم، سناتور فلاویو بولسونارو، پسر ارشد ژائیر بولسونارو، رئیس‌جمهور پیشین این کشور را شکست داد.
این سناتور که در دور نخست انتخابات پیشتاز شده بود، در دور دوم با اختلاف بیش از چهار میلیون رأی شکست خورد. او گفت به دلیل حکم روز یکشنبه دیوان عالی که مدت رأی‌گیری را دو ساعت تمدید کرده بود، درخواست ابطال نتیجه انتخابات را مطرح خواهد کرد.
امتناع بولسونارو از پذیرش شکست، واکنش پدرش پس از شکست در برابر لولا در انتخابات سال ۲۰۲۲ را تداعی می‌کند. ژائیر بولسونارو، رئیس‌جمهور پیشین، هرگز شکست خود را نپذیرفت و بعداً به اتهام طراحی کودتا برای ماندن در قدرت، به ۲۷ سال زندان محکوم شد.
تحلیلگران می‌گویند اختلاف شکست فلاویو بولسونارو در برابر لولا ــ بیش از دو برابر اختلاف شکست پدرش ــ و این واقعیت که کارزار انتخاباتی او نیز به دلیل بارندگی در جنوب کشور خواستار تمدید زمان رأی‌گیری شده بود، احتمال ابطال نتیجه را بسیار کاهش می‌دهد.
ماریو براگا، تحلیلگر آمریکای لاتین در شرکت مشاوره مدیریت ریسک «رِین» (RANE)، گفت ممکن است طی روزهای آینده اعتراضاتی از سوی جریان راست‌گرا برگزار شود، اما «بسیار بعید است که این اعتراضات به تغییر نتیجه انتخابات منجر شود».
برای لولا، این پیروزی بازگشت دیگری در کارنامه سیاسی پرفرازونشیب او به شمار می‌رود. این سیاستمدار ۸۰ ساله از سال ۲۰۱۸ تا ۲۰۱۹ به اتهام فساد زندانی بود؛ اتهاماتی که بعداً احکام مربوط به آن‌ها لغو شد و راه را برای پیروزی او در برابر ژائیر بولسونارو در انتخابات سال ۲۰۲۲ هموار کرد.
اریکا هیلتون، نماینده چپ‌گرای کنگره برزیل که هنگام شمارش آرا در سائوپائولو در کنار لولا حضور داشت، به رویترز گفت: «او یک دولتمرد و شخصیتی بزرگ است.»
در مقاطعی، پیروزی مجدد لولا بسیار بعید به نظر می‌رسید؛ زیرا رأی‌دهندگان پس از سال‌ها رسوایی‌های فساد و افزایش قیمت‌ها، از او و حزب کارگران برزیل روی‌گردان شده بودند. در همین حال، تغییرات گسترده اجتماعی باعث شده بود این کارگر سابق صنعت فلزات و رهبر اتحادیه‌های کارگری، با اقتصادی که هرچه بیشتر به پلتفرم‌های دیجیتال متکی می‌شد و شمار نیروهای کار غیررسمی آن رو به افزایش بود، بیگانه به نظر برسد.
یک صندوق قابل معامله در بورس که در توکیو عرضه شده و شاخص «بووسپا» (Bovespa) برزیل را دنبال می‌کند (۱۳۲۵.T)، پس از انتشار خبر پیروزی لولا، در معاملات آسیایی نزدیک به ۱۵ درصد سقوط کرد.
نظرسنجی‌گران گفتند مشارکت رأی‌دهندگان که فراتر از انتظار بود، نقش مهمی در پیروزی لولا داشت. لئوناردو بارتو، از بنیان‌گذاران مؤسسه مشاوره «تینک پالیسی» (Think Policy)، گفت رأی‌دهندگان مسیر آشنای لولا را به گزینه جدیدی که فلاویو بولسونارو نمایندگی می‌کرد، ترجیح دادند.
او گفت: «مردم امروز میان تغییر، همراه با نگرانی‌هایی، و مسیری آشنا که برخی حقوق را تضمین می‌کند، دست به انتخاب می‌زنند.»
لولا در جریان کارزار انتخاباتی به کارنامه دولت خود در کاهش فقر و نابرابری اشاره کرد. در دوره سوم ریاست‌جمهوری او، نرخ بیکاری، بی‌سوادی و جنگل‌زدایی به پایین‌ترین سطوح تاریخی خود رسید.
او هشدار داد که بولسونارو هزینه‌های رفاهی را کاهش خواهد داد، دستاوردهای اجتماعی را به عقب بازخواهد گرداند و حاکمیت برزیل را در اختیار دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، قرار خواهد داد؛ رئیس‌جمهوری که وزارت خارجه دولتش کارزاری را برای بازگرداندن خانواده بولسونارو به قدرت هدایت کرده بود.
تصویر ۱ از ۲: لوئیز ایناسیو لولا دا سیلوا، رئیس‌جمهور برزیل و نامزد حزب کارگران (PT) برای انتخاب مجدد، در گردهمایی پایانی کارزار انتخاباتی پیش از دور دوم انتخابات ریاست‌جمهوری، در ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶ در سائوپائولو، پرچمی را تکان می‌دهد. عکس: رویترز / آماندا پروبیلی.
پیروزی لولا، ترامپ را از دستیابی به یک متحد مهم دیگر محروم می‌کند؛ متحدی که می‌توانست به بلوک رو به گسترش دولت‌های راست‌گرای همسو با واشنگتن در آمریکای لاتین بپیوندد؛ دولت‌هایی که دستورکار آمریکا در زمینه امنیت و مهاجرت را پذیرفته‌اند.
سلسو آموریم، وزیر خارجه پیشین دولت لولا، به رویترز گفت این سیاستمدار چپ‌گرا «برای ایجاد نقطه تعادل در آمریکای لاتین بسیار مهم خواهد بود. لولا همان عامل تعادل است».
تقویت موقعیت لولا در روزهای پایانی کارزار انتخاباتی
لولا نخستین نامزدی است که از زمان بازگشت برزیل به دموکراسی در دهه ۱۹۸۰، با وجود قرار گرفتن در رتبه دوم دور نخست، توانسته است در انتخابات ریاست‌جمهوری پیروز شود.
لولا که پیش‌تر از سال ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۱ رئیس‌جمهور بود، در کارزار انتخاباتی امسال ترکیبی تأثیرگذار از عمل‌گرایی و پوپولیسم را به کار گرفت؛ ترکیبی که طی نیم قرن فعالیت او در سیاست ملی برزیل شکل گرفته است. او مجموعه‌ای از اصلاحات را با هدف بهبود زندگی کارگران و اقشار کم‌درآمد برزیل معرفی کرد.
این برنامه‌ها در روزهای پایانی کارزار انتخاباتی با وعده‌های جدید تقویت شدند؛ از جمله ارائه حمل‌ونقل عمومی رایگان در سراسر کشور طی تعطیلات آخر هفته، طرحی که باید به‌طور رسمی به کنگره ارائه شود، و افزایش ۱۵ درصدی کمک‌های برنامه رفاهی شاخص لولا که اجرای آن از هم‌اکنون آغاز شده است.
لولا همچنین از یک اصلاحیه قانون اساسی حمایت کرد که به بزرگ‌ترین اصلاحات قوانین کار برزیل طی چند دهه گذشته تبدیل شد و با حمایت گسترده کنگره به تصویب رسید.
چالش‌های پیش رو
با این حال، چهارمین دوره ریاست‌جمهوری لولا ممکن است دشوارترین دوره او تاکنون باشد؛ زیرا برزیل در انتخابات پارلمانی، محافظه‌کارترین کنگره خود از زمان بازگشت به دموکراسی در دهه ۱۹۸۰ را انتخاب کرده است.
حزب لیبرال بولسونارو (PL) و احزاب متحد آن در مجموع می‌توانند بیش از ۲۸۰ کرسی مجلس نمایندگان و حداکثر ۵۰ کرسی سنا را در اختیار بگیرند؛ اکثریتی که برای تشکیل یک جبهه مخالف قدرتمند در هر دو مجلس کافی است.
این وضعیت ممکن است روندی را که در سال‌های اخیر شدت گرفته، تقویت کند؛ روندی که در آن رؤسای‌جمهور اختیار بیشتری را در زمینه بودجه، قوانین مهم و انتصاب‌های کلیدی به کنگره واگذار می‌کنند.
لولا با اقتصادی روبه‌روست که دولتش پیش‌بینی می‌کند سال آینده تنها ۲.۳ درصد رشد کند. این چشم‌انداز به نگرانی‌های مالی دولت در ارتباط با نرخ‌های بالای بهره و بدهی عمومی افزوده است؛ بدهی‌ای که از ۸۲ درصد تولید ناخالص داخلی فراتر رفته و به بالاترین سطح خود از زمان همه‌گیری کرونا رسیده است.
منتقدان رئیس‌جمهور، افزایش هزینه‌های دولت را عامل این وضعیت می‌دانند، هرچند هزینه بالای استقراض سهم عمده‌ای در افزایش بدهی داشته است
بانک سرمایه‌گذاری گلدمن ساکس اعلام کرد انتظار دارد لولا در چهارمین دوره ریاست‌جمهوری خود، حداکثر پیشرفت محدودی در مهار هزینه‌های دولت داشته باشد؛ زیرا همچنان به الگوی رشد اقتصادی مبتنی بر نقش محوری دولت پایبند خواهد ماند.
افزایش شدید بدهی خانوارها نیز اقتصاددانان را نگران کرده است. لولا در تلاش برای رسیدگی به این مسئله، در جریان کارزار انتخاباتی ممنوعیتی موقت برای شرط‌بندی آنلاین اعلام کرد و از یک برنامه جدید برای کاهش بدهی‌ها رونمایی کرد.
کارشناسان می‌گویند کنگره راست‌گرای جدید تلاش خواهد کرد اصلاحات ساختاری مطلوب کسب‌وکارها را به تصویب برساند؛ اقداماتی که می‌تواند به کاهش هزینه‌های دولت منجر شود و در پی آن، واکنش منفی عمومی را برانگیزد.