تهران - ایرنا- مسیر ریلی ایران، ترکمنستان، قزاقستان و چین یکی از ظرفیت‌های مهم اتصال شبکه حمل‌ونقل کشور به بازارهای آسیای مرکزی و شرق آسیا است که باید چالش های پیش روی آن بررسی شود.

به گزارش ایرنا از وزارت راه و شهرسازی، توسعه ارتباطات ریلی با کشورهای آسیای مرکزی و چین می‌تواند نقش مهمی در گسترش مسیرهای تجاری ایران و افزایش تنوع گزینه‌های انتقال کالا ایفا کند؛ این مسیر علاوه بر ایجاد امکان دسترسی به بازارهای شرقی، ظرفیت اتصال شبکه ریلی ایران به مجموعه‌ای از مسیرهای منطقه‌ای و بین‌المللی را فراهم می‌کند.

با این حال، بهره‌برداری اقتصادی از این ظرفیت نیازمند رفع موانع عملیاتی، هماهنگی میان شبکه‌های ریلی کشورهای مسیر و ایجاد خدمات قابل اتکا برای صاحبان کالا و صادرکنندگان است.

مسیر ریلی شرق؛ ظرفیتی برای توسعه تجارت منطقه‌ای

ارتباط ریلی ایران با شبکه حمل‌ونقل کشورهای آسیای مرکزی، امکان انتقال کالا در مسیرهای شرقی و توسعه مبادلات تجاری با بازارهای منطقه را فراهم می‌کند. در این میان، اتصال به شبکه ریلی ترکمنستان و قزاقستان و تداوم مسیر به سمت چین، از ظرفیت‌هایی است که می‌تواند در تنوع‌بخشی به مسیرهای تجاری کشور نقش داشته باشد.

حمل‌ونقل ریلی به دلیل قابلیت جابه‌جایی حجم قابل‌توجهی از کالا، به‌ویژه در مسیرهای طولانی، می‌تواند گزینه‌ای مکمل در کنار حمل‌ونقل جاده‌ای و دریایی باشد. البته انتخاب این شیوه حمل‌ونقل به عواملی مانند نوع کالا، هزینه تمام‌شده، زمان تحویل، ظرفیت عملیاتی و قابلیت اطمینان مسیر وابسته است.

افزایش زمان انتقال؛ چالشی برای رقابت‌پذیری مسیر

یکی از مسائل مهم در ارزیابی عملکرد مسیر ریلی ایران به چین، زمان انتقال کالا و میزان پایداری برنامه‌های حمل است. در اطلاعات مطرح‌شده درباره این مسیر، به افزایش زمان جابه‌جایی محموله‌ها از حدود ۱۵ تا ۲۰ روز در شرایط پیشین به حدود دو ماه و نیم تا سه ماه در برخی موارد اشاره شده است؛ موضوعی که ضرورت بررسی دقیق عوامل مؤثر بر طولانی‌شدن زمان انتقال را نشان می‌دهد.

تأخیر در عبور مرزی، محدودیت ظرفیت خطوط، ناهماهنگی برنامه حرکت قطارها، توقف در پایانه‌های واسط و مشکلات مربوط به تبادل اطلاعات و اسناد می‌توانند بر عملکرد کلی مسیر تأثیر بگذارند. برای صادرکنندگان و صاحبان کالا، زمان انتقال یکی از مؤلفه‌های مهم تصمیم‌گیری درباره انتخاب مسیر است؛ زیرا افزایش مدت جابه‌جایی می‌تواند هزینه‌های انبارداری، سرمایه در گردش و تعهدات تحویل کالا را تحت تأثیر قرار دهد.

هماهنگی میان کشورهای مسیر؛ شرط بهبود عملکرد

عملکرد یک مسیر ریلی بین‌المللی به کیفیت عملکرد یک کشور محدود نمی‌شود، بلکه نتیجه هماهنگی میان تمام شبکه‌های ریلی و پایانه‌های واقع در مسیر است. در این چارچوب، هماهنگی میان راه‌آهن‌های ایران، ترکمنستان، قزاقستان و چین در زمینه برنامه‌ریزی حرکت قطارها، ظرفیت عبور، تبادل واگن، تشریفات مرزی و انتقال اطلاعات اهمیت ویژه‌ای دارد.

همچنین ایجاد سازوکارهای منظم برای اطلاع‌رسانی درباره وضعیت محموله‌ها و زمان تقریبی تحویل می‌تواند به افزایش اطمینان صاحبان کالا و شرکت‌های حمل‌ونقلی کمک کند. بهبود عملکرد این مسیر نیازمند بررسی مشترک مسائل عملیاتی و شناسایی نقاطی است که بیشترین تأثیر را بر زمان و هزینه انتقال کالا دارند.

حمل‌ونقل ترکیبی؛ راهکاری برای افزایش انعطاف‌پذیری

توسعه مسیر ریلی ایران به چین را نمی‌توان جدا از سایر شیوه‌های حمل‌ونقل بررسی کرد. اتصال مناسب خطوط ریلی به پایانه‌های جاده‌ای، مراکز لجستیکی و زیرساخت‌های بندری می‌تواند ظرفیت بیشتری برای جابه‌جایی ترکیبی کالا ایجاد کند. در این الگو، انتخاب ترکیب مناسب شیوه‌های حمل‌ونقل بر اساس مبدأ، مقصد، نوع محموله و شرایط بازار انجام می‌شود.

توسعه خدمات یکپارچه، هماهنگی میان اپراتورها و کاهش توقف در نقاط انتقال کالا می‌تواند به افزایش کارایی مسیرهای بین‌المللی کمک کند.

نمایشگاه هفتم؛ فرصتی برای گفت‌وگوی مستقیم درباره مسیر ایران ـ چین

بررسی فرصت‌ها و چالش‌های مسیر ریلی ایران به چین، یکی از موضوعات پیش‌بینی‌شده در نشست‌های تخصصی هفتمین نمایشگاه بین‌المللی حمل‌ونقل، لجستیک و صنایع وابسته است.

برگزاری نشست تخصصی با حضور مقامات و نمایندگان مرتبط از ایران، ترکمنستان، قزاقستان و چین می‌تواند فرصتی برای بررسی مسائل عملیاتی، تبادل دیدگاه و شناخت زمینه‌های همکاری میان کشورهای واقع در این مسیر فراهم کند. تمرکز بر مشکلات صادرکنندگان، افزایش زمان انتقال کالا، ظرفیت‌های موجود و راهکارهای بهبود هماهنگی ریلی می‌تواند این گفت‌وگوها را به موضوعاتی کاربردی و مرتبط با نیاز فعالان اقتصادی نزدیک کند.

معیار موفقیت؛ زمان، هزینه و قابلیت اطمینان

ظرفیت جغرافیایی مسیر ریلی ایران به چین زمانی به یک مزیت تجاری تبدیل می‌شود که صاحبان کالا بتوانند با اطمینان بیشتری درباره زمان و هزینه انتقال محموله‌های خود برنامه‌ریزی کنند. کاهش توقف‌های غیرضروری، هماهنگی برنامه‌های ریلی، افزایش شفافیت اطلاعات و توسعه خدمات لجستیکی یکپارچه، از جمله عواملی هستند که می‌توانند به ارتقای رقابت‌پذیری این مسیر کمک کنند.

مسیر ریلی ایران به چین، فراتر از یک خط ارتباطی میان چند کشور، ظرفیتی برای توسعه تجارت منطقه‌ای است؛ ظرفیتی که بهره‌برداری مؤثر از آن به هماهنگی عملیاتی، همکاری بین‌المللی و ارائه خدمات رقابت‌پذیر وابسته خواهد بود.

هفتمین نمایشگاه بین‌المللی حمل‌ونقل، لجستیک و صنایع وابسته، از ۲۶ تا ۲۹ آذر ۱۴۰۵ در محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران برگزار می‌شود؛ رویدادی که بررسی مسیرهای بین‌المللی و چالش‌های عملیاتی آن‌ها می‌تواند بخشی از محتوای تخصصی آن را شکل دهد.