سامانه نظارت بر پیشفروش خودرو برای جلوگیری از تخلفات و اختصاص شناسه یکتا به خریداران راهاندازی شد.
سخنگوی قوه قضائیه از راهاندازی سامانه جدید نظارت بر پیشفروش خودرو خبر داد؛ سامانهای که قرار است با اختصاص شناسه یکتا به خودروهای پیشفروششده، امکان پیگیری وضعیت خرید را برای مشتریان فراهم کند و مانع ایجاد تعهدات غیرقابل اجرا از سوی شرکتهای خودروساز و واردکننده شود. طبق برنامه اعلامشده، نواقص این سامانه باید تا پایان آذرماه ۱۴۰۵ برطرف شود.
سخنگوی قوه قضائیه با اشاره به مشکلات موجود در بازار پیشفروش خودرو اعلام کرد که نبود نظارت متمرکز بر صدور مجوزها، ابهام در نظام قیمتگذاری و فقدان امکان استعلام عمومی، زمینه بروز تخلفات و تضییع حقوق خریداران را فراهم کرده است.
به گفته وی، برخی شرکتها بدون برخورداری از توان کافی برای تحویل خودرو، تعهدات گستردهای در قبال مشتریان ایجاد میکنند؛ موضوعی که در مواردی به تأخیر در تحویل، بلاتکلیفی خریداران و شکلگیری پروندههای قضایی منجر میشود.
سامانه جدید پیشفروش خودرو چگونه کار میکند؟
یکی از مهمترین قابلیتهای پیشبینیشده برای این سامانه، اختصاص شناسه یکتا به خودروهای پیشفروششده است. بر اساس توضیحات سخنگوی قوه قضائیه، پس از عملیاتی شدن کامل سامانه، خریداران هنگام خرید خودرو یک شناسه اختصاصی دریافت خواهند کرد.
این شناسه قرار است امکان بررسی و پیگیری وضعیت خودروی خریداریشده را فراهم کند و شفافیت بیشتری درباره تعهدات شرکتهای فروشنده ایجاد کند.
هدف از اجرای این طرح، کاهش احتمال فروش خودرو خارج از ظرفیت واقعی شرکتها، جلوگیری از ایجاد تعهدات غیرقابل اجرا و محدود کردن زمینههای کلاهبرداری در فرایند پیشفروش عنوان شده است.
البته هنوز جزئیات کامل نحوه دریافت شناسه، روش استعلام عمومی و اطلاعاتی که در اختیار خریداران قرار میگیرد، اعلام نشده است.
عضویت ۸۳ شرکت خودروساز و واردکننده در سامانه
بر اساس اعلام سخنگوی قوه قضائیه، مراحل کارشناسی و طراحی این سامانه از ابتدای سال ۱۴۰۵ آغاز شده و نسخه آزمایشی آن در تابستان همان سال راهاندازی شده است.
پس از بررسی عملکرد اولیه سامانه، برای ۱۶۰ شرکت خودروساز و واردکننده خودرو نامه ارسال شده تا نسبت به عضویت و ثبت اطلاعات خود اقدام کنند.
تاکنون ۸۳ شرکت به این سامانه پیوستهاند و اطلاعات حدود ۲ هزار و ۵۰۰ خودرو نیز در آن ثبت شده است.
جدول آخرین وضعیت سامانه نظارت بر پیشفروش خودرو
| عنوان | وضعیت اعلامشده |
| آغاز کارشناسی سامانه | ابتدای سال ۱۴۰۵ |
| راهاندازی نسخه آزمایشی | تابستان ۱۴۰۵ |
| تعداد شرکتهای دعوتشده | ۱۶۰ شرکت |
| تعداد شرکتهای عضو | ۸۳ شرکت |
| اطلاعات خودروهای ثبتشده | حدود ۲۵۰۰ خودرو |
| مهلت رفع نواقص | پایان آذر ۱۴۰۵ |
| قابلیت اصلی | اختصاص شناسه یکتا به خودروهای پیشفروششده |
| هدف سامانه | نظارت بر تعهدات و کاهش تخلفات پیشفروش |
با توجه به آمار اعلامشده، تاکنون حدود ۵۲ درصد از شرکتهایی که برای عضویت در سامانه دعوت شدهاند، به آن پیوستهاند. بنابراین هنوز بخش قابلتوجهی از شرکتهای مشمول باید فرایند ثبتنام و ارائه اطلاعات خود را تکمیل کنند.
مهلت وزارت صمت برای رفع نواقص سامانه تا پایان آذرماه
سخنگوی قوه قضائیه اعلام کرد که در جریان نشست مشترک دادستان عمومی و انقلاب تهران با معاونان وزارت صنعت، معدن و تجارت، مقرر شده است تمامی ایرادات و نواقص سامانه تا پایان آذرماه ۱۴۰۵ برطرف شود.
به گفته وی، در دو هفته گذشته نیز جلسهای با حضور سه تن از معاونان وزیر صمت برگزار شده و موضوع تکمیل زیرساختهای نظارتی و ساماندهی فرایند پیشفروش خودرو مورد بررسی قرار گرفته است.
با رفع نواقص سامانه، انتظار میرود امکان نظارت دقیقتر بر میزان تعهدات شرکتها و وضعیت خودروهای پیشفروششده فراهم شود.
بااینحال، پایان آذرماه فعلاً بهعنوان مهلت رفع نواقص اعلام شده و زمان دقیق آغاز ارائه شناسه یکتا به تمام خریداران هنوز مشخص نیست.
آیا شناسه یکتا میتواند جلوی کلاهبرداری در پیشفروش خودرو را بگیرد؟
یکی از مشکلات اساسی بازار پیشفروش خودرو، نبود امکان بررسی عمومی وضعیت تعهدات شرکتهاست. در چنین شرایطی، برخی خریداران بدون اطلاع کافی از ظرفیت واقعی تولید یا واردات شرکت فروشنده، اقدام به پرداخت وجه میکنند.
سامانه جدید قرار است با ثبت اطلاعات خودروها و اختصاص شناسه یکتا، بخشی از این خلأ نظارتی را برطرف کند.
با این وجود، دریافت شناسه یکتا بهتنهایی تضمینکننده تحویل خودرو در موعد مقرر نیست. اثربخشی این سامانه به صحت اطلاعات ثبتشده، نظارت بر ظرفیت واقعی شرکتها و برخورد با تخلفات احتمالی بستگی خواهد داشت.
از سوی دیگر، هنوز مشخص نیست آیا امکان استعلام عمومی وضعیت مجوز پیشفروش، تعداد تعهدات فعال و پیشرفت فرایند تحویل نیز برای مشتریان فراهم خواهد شد یا خیر.
تکلیف خریداران خودروهای پیشفروششده چه میشود؟
با اعلام برنامه تکمیل سامانه تا پایان آذرماه، یکی از پرسشهای مهم، وضعیت افرادی است که پیش از راهاندازی کامل این سامانه اقدام به خرید خودرو کردهاند.
درحالحاضر، توضیح مشخصی درباره شمول قراردادهای قبلی، نحوه ثبت اطلاعات مشتریان فعلی و امکان دریافت شناسه برای خودروهایی که پیشتر پیشفروش شدهاند، ارائه نشده است.
به همین دلیل، خریداران باید منتظر انتشار دستورالعمل اجرایی سامانه و اعلام جزئیات از سوی وزارت صمت و سایر نهادهای مسئول باشند.
در مجموع، راهاندازی سامانه نظارت بر پیشفروش خودرو میتواند گامی در جهت افزایش شفافیت بازار و کاهش تخلفات شرکتهای فروشنده باشد. با این حال، موفقیت این طرح به تکمیل زیرساختها، عضویت شرکتهای مشمول و فراهم شدن امکان استعلام واقعی برای خریداران وابسته خواهد بود.
