زمان بسیاری از اختراعات را به فراموشی می‌سپارد؛ معمولاً هم دلیل خوبی برای این فراموشی وجود دارد. در روزهایی که والدین و کودکان در سراسر جهان خود را برای مراسم هالووین و قاشق‌زنی آماده می‌کنند، بد نیست نگاهی به یکی از عجیب‌ترین اختراعات تاریخ بیندازیم: ماسک ضدگاز نوزادان. در شماره نوامبر ۱۹۳۸ مجله پاپیولار ساینس،
زمان بسیاری از اختراعات را به فراموشی می‌سپارد؛ معمولاً هم دلیل خوبی برای این فراموشی وجود دارد. در روزهایی که والدین و کودکان در سراسر جهان خود را برای مراسم هالووین و قاشق‌زنی آماده می‌کنند، بد نیست نگاهی به یکی از عجیب‌ترین اختراعات تاریخ بیندازیم: ماسک ضدگاز نوزادان.
در شماره نوامبر ۱۹۳۸ مجله پاپیولار ساینس، تصویری عجیب و دلهره‌آور از یک عروسک منتشر شد که نحوه استفاده از ماسک ضدگاز نوزادان را نشان می‌داد. البته واژه ماسک چندان دقیق نیست، زیرا این وسیله تمام بدن نوزاد را درون خود جای می‌داد و هوای تصفیه‌شده با کمک یک پمپ شبیه ریه مصنوعی به داخل آن فرستاده می‌شد.
این ماسک‌ها در دوره‌ای طراحی شدند که مردم سراسر جهان نگران آغاز جنگ جهانی دیگری بودند؛ جنگی که سرانجام نیز اتفاق افتاد. توضیحات کوتاه مجله درباره این وسیله نشان می‌داد که هدف از ساخت آن، محافظت از نوزادان در برابر حملات شیمیایی و گازهای سمی هنگام جنگ بوده است.
با این وجود، تصور اینکه نوزادی بتواند برای مدتی طولانی و بدون بی‌قراری داخل چنین وسیله ترسناکی باقی بماند، دشوار به نظر می‌رسد. با وجود این، مخترعان فرانسوی این فناوری آن را ایده‌ای کاربردی و حتی سودآور می‌دانستند. در سال‌های منتهی به جنگ جهانی دوم، ماسک ضدگاز نوزادان برای مدتی مورد توجه قرار گرفت و تصاویر تاریخی متعددی از نمونه‌های مختلف آن ثبت شد.
در یکی از تصاویر سال ۱۹۳۷ که در بالای مطلب قرار گرفته، زنی را در آلمان می‌بینیم که همراه با کودک خردسالش هر دو ماسک ضدگاز به صورت دارند.
ماسک‌های ضدگاز نوزادان در انگلستان زمان جنگ
در تصاویر قدیمی انگلستان نیز نمونه‌های متعددی از کودکان و نوزادان مجهز به ماسک ضدگاز دیده می‌شود. یکی از این عکس‌ها نحوه عملکرد نوعی ماسک موسوم به کلاه محافظ را نشان می‌دهد. در این تصویر، زنی در حال نمایش شیوه استفاده از این وسیله در ساختمان تاریخی تالار شهر هولبورن در لندن است.
ساخت این مدل خاص سه سال زمان برد. نوزاد را داخل یک پوشش پارچه‌ای قرار می‌دادند که پنجره‌ای بزرگ از جنس استات سلولز داشت. بندی کشویی در قسمت کمر، پوشش را محکم می‌کرد تا سر، شانه‌ها و دست‌های کودک کاملاً داخل آن قرار بگیرند. سپس یک فرد بزرگسال با استفاده از دمنده لاستیکی، هوای تصفیه‌شده را به داخل محفظه هدایت می‌کرد.
ظاهراً برای مدت‌زمان حضور کودک داخل این ماسک کاملاً بسته و بدون جریان آزاد هوا، محدودیت مشخصی در نظر گرفته نشده بود؛ البته به شرط آنکه هوا به‌طور مداوم به داخل محفظه پمپاژ شود. اینکه نوزادان چه احساسی هنگام استفاده از این وسیله داشتند، پرسشی بود که پاسخی برای آن وجود نداشت.
تصویر دیگری که در آستانه فصل هالووین و در تاریخ ۲۰ اکتبر ۱۹۳۷ ثبت شده، چند کودک خردسال را با ماسک‌های ضدگاز معمولی‌تر نشان می‌دهد. این عکس در مرکز نگهداری کودکان دکتر برناردو در هاوکهرست، منطقه کنت انگلستان گرفته شده است. این مرکز به قلعه نوزادان شهرت داشت و فعالیت خود را در سال ۱۸۸۳ آغاز کرده بود. در آن زمان، مردی به نام تئودور موییه دو عمارت مجاور یکدیگر و یک قطعه زمین چمن به مساحت حدود ۴ هزار مترمربع را برای تأسیس این مرکز اهدا کرد.
در یکی دیگر از عکس‌های سیاه‌وسفید، پرستاری در کنار پنج کودک خردسال دیده می‌شود که همگی ماسک ضدگاز به صورت دارند.
تصویر دیگری از انگلستان نیز چند مادر را نشان می‌دهد که نوزادان خود را در آغوش گرفته‌اند. کودکان به ماسک‌های ضدگاز کلاه‌مانندی مجهز هستند که نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا طراحی کرده بود.
بیمارستان‌های انگلستان نیز به ماسک‌های ضدگاز مخصوص نوزادان مجهز شده بودند. در تصویری متعلق به سال ۱۹۴۰، چند پرستار دیده می‌شوند که در حال آزمایش این فناوری جدید هستند.
دختربچه‌ای به نام ژان پنتر حتی پدرش را متقاعد کرد برای عروسکش یک ماسک ضدگاز بسازد. تصویری از ژان در کنار عروسکش در تاریخ ۱۱ فوریه ۱۹۳۸ و اندکی پیش از آغاز جنگ جهانی دوم در انگلستان ثبت شد. اینکه حتی یک کودک خردسال نیز برای اسباب‌بازی محبوبش ماسک ضدگاز می‌خواست، به‌خوبی نشان می‌دهد ترس از حملات شیمیایی تا چه اندازه در زندگی مردم پیش از جنگ و در طول آن نفوذ کرده بود.
در سال ۱۹۳۸، دکتر ژاک ماری لو می، پزشک ارشد بیمارستان نکر-آنفان مالاد در پاریس، نوع دیگری از ماسک ضدگاز مخصوص نوزادان را طراحی کرد. نام خانوادگی او در برخی منابع به شکل‌های لا می یا لو-می نیز نوشته شده است. بیمارستان محل فعالیت او قدیمی‌ترین بیمارستان کودکان در جهان غرب به شمار می‌رود که در سال ۱۸۰۱ با نام بیمارستان کودکان بیمار تأسیس شد.
در یکی از تصاویر سال ۱۹۳۹، چند زن به همراه نوزادانشان در میدانی در پاریس دیده می‌شوند که از ماسک ضدگاز طراحی‌شده توسط لو می استفاده می‌کنند. برخلاف پوشش‌های کلاه‌مانندی که در تصاویر قدیمی انگلستان دیده می‌شد، اختراع این پزشک تمام بدن نوزاد را درون خود محصور می‌کرد. حتی پاهای کودک نیز از هوای تصفیه‌شده بهره‌مند می‌شدند.
با وجود اینکه شماره نوامبر ۱۹۳۸ مجله پاپیولار ساینس ماسک ضدگاز منتشرشده در صفحات خود را اختراعی فرانسوی معرفی می‌کرد، طراحی آن تفاوت چشمگیری با نمونه متعلق به دکتر لو می در تصویر بالا داشت.
در این مدل، پنجره محفظه بزرگ‌تر به نظر می‌رسد و مشخص نیست پوشش چگونه در اطراف بدن نوزاد محکم می‌شد یا چطور می‌توانست شرایطی کاملاً بدون نفوذ هوا ایجاد کند.
فردی که نوزاد را در آغوش داشت، با فشردن بخش لاستیکی مخصوص، هوای تازه را به داخل محفظه پمپ می‌کرد. توضیح کوتاه مجله درباره این وسیله چنین بود:
فردی که نوزاد را نگه می‌دارد، با فشار دادن محفظه لاستیکی شبیه ریه، میزان هوای تازه ورودی به فضای محافظ کودک را کنترل می‌کند.
با وجود تمام تاریکی‌ها و نگرانی‌های آن دوران، کودکان همیشه راهی برای سرگرم‌شدن پیدا می‌کردند. یکی از خوانندگان مطلبی در وب‌سایت بی‌بی‌سی درباره ماسک‌های ضدگاز نوزادان، به نام ویلیام اروین، در خاطره‌ای جالب از دوران کودکی خود گفته بود که ساعت‌های بی‌پایانی را با بازی غواصی و استفاده از یکی از همین ماسک‌ها سپری می‌کرد.
او گفت:
ما آن‌قدر از مناطق در معرض خطر بمباران دور بودیم که فکر نمی‌کنم در دوران نوزادی و زمان جنگ هیچ‌وقت واقعاً مرا داخل این وسیله گذاشته باشند. با این حال، بازی با آن باعث شد به غواصی علاقه‌مند شوم و در نهایت به یک غواص ورزشی اسکوبا تبدیل شوم.
اگرچه این فناوری خوشبختانه به‌تدریج کنار گذاشته شد و امروزه در نگاه نخست بسیار عجیب و حتی ترسناک به نظر می‌رسد، اما همچنان نکات قابل‌تأملی درباره تاریخ در اختیار ما قرار می‌دهد. اختراعاتی که در دوران بحران و شرایط دشوار شکل می‌گیرند، گاهی می‌توانند الهام‌بخش باشند؛ دست‌کم همان‌طور که تجربه ویلیام اروین نشان می‌دهد، حتی یک ماسک ضدگاز نوزادان نیز می‌تواند مسیر زندگی فردی را تغییر دهد.