وسایل نقلیه عامل ۴۶.۵ درصد آلودگی تهران هستند؛ فرسودگی تاکسیها و موتورسیکلتها بحران را تشدید میکند.
رئیس کمیسیون عمران و حملونقل شورای شهر تهران با هشدار درباره نقش وسایل نقلیه در آلودگی هوای پایتخت اعلام کرد که منابع متحرک سهمی ۴۶.۵ درصدی در آلودگی هوا دارند. این درحالی است که حدود ۷۰ درصد تاکسیهای تهران فرسودهاند و برنامه برقیسازی ۳۰۰ هزار موتورسیکلت نیز هنوز به نتیجه نرسیده اس
آلودگی هوای تهران بار دیگر به یکی از مهمترین چالشهای مدیریت شهری تبدیل شده است. تازهترین اظهارات مسئولان شورای شهر نشان میدهد که فرسودگی ناوگان حملونقل عمومی و تردد وسایل نقلیه آلاینده، همچنان از عوامل مهم تشدید آلودگی هوای پایتخت هستند.
سید جعفر تشکری هاشمی، رئیس کمیسیون عمران و حملونقل شورای اسلامی شهر تهران، با اشاره به گزارش شرکت کنترل کیفیت هوا و دانشگاه علم و صنعت اعلام کرد که ۴۶.۵ درصد آلودگی هوای تهران به منابع متحرک مربوط میشود. این منابع شامل خودروهای سواری، تاکسیها، موتورسیکلتها، اتوبوسها و وسایل نقلیه سنگین هستند. البته این رقم سهم کل منابع متحرک است و نباید آن را صرفاً به خودروهای فرسوده نسبت داد.
فرسودگی ۷۰ درصد تاکسیهای تهران؛ نوسازی ناوگان همچنان عقب است
یکی از مهمترین مشکلات ناوگان حملونقل پایتخت، فرسودگی گسترده تاکسیهاست. براساس آمار مطرحشده، حدود ۵۰ هزار دستگاه از تاکسیهای تهران فرسوده هستند؛ رقمی که نزدیک به ۷۰ درصد ناوگان تاکسیرانی شهر را شامل میشود.
این وضعیت علاوهبر افزایش مصرف سوخت و هزینههای نگهداری، میتواند به افزایش انتشار آلایندهها منجر شود. فرسودگی موتور، ضعف سامانههای کنترل آلایندگی و استهلاک قطعات از عواملی هستند که عملکرد زیستمحیطی این خودروها را تحت تأثیر قرار میدهند.
تشکری هاشمی همچنین از محققنشدن وعده ورود تاکسیهای برقی به پایتخت انتقاد کرده است. به گفته وی، قرار بود ۳۰ هزار تاکسی برقی به ناوگان تهران اضافه شود، اما تاکنون تنها حدود ۱۷۰۰ دستگاه وارد شده است.
طرح برقیسازی ۳۰۰ هزار موتورسیکلت به نتیجه نرسید
موتورسیکلتها نیز یکی دیگر از منابع مهم انتشار آلایندهها در تهران هستند. رئیس کمیسیون عمران و حملونقل شورای شهر با اشاره به مصوبه پنج سال گذشته شورا برای برقیسازی ۳۰۰ هزار موتورسیکلت اعلام کرد که این برنامه هنوز به مرحله اجرای مورد انتظار نرسیده است.
هدف از این طرح، کاهش وابستگی به موتورسیکلتهای بنزینی و محدودکردن انتشار آلایندهها در مناطق پرتردد شهر بود. بااینحال، نبود پیشرفت کافی در اجرای برنامه باعث شده است بخش بزرگی از ناوگان موتورسیکلت تهران همچنان از پیشرانههای احتراق داخلی استفاده کند.
تشکری هاشمی همچنین خواستار ارائه برنامه عملیاتی شهرداری برای کاهش آلایندگی وسایل نقلیه، بهویژه کامیونها و ناوگان فرسوده شده است.
سهم انواع وسایل نقلیه در آلودگی هوای تهران
براساس گزارش مورد استناد شورای شهر، سهم منابع متحرک از آلودگی هوا ۴۶.۵ درصد اعلام شده است. ترکیب این منابع به شرح زیر است:
| نوع وسیله نقلیه | سهم از آلودگی منابع متحرک |
| خودروهای سواری | ۲۸ درصد |
| تاکسیها | ۶.۶ درصد |
| موتورسیکلتها | ۹.۴ درصد |
| اتوبوسهای درونشهری | ۳ درصد |
| کامیونها | ۳۶ درصد |
درصدهای جدول سهم هر گروه از آلایندگی منابع متحرک هستند، نه کل آلودگی هوای تهران. همچنین همه گروههای منابع متحرک در این جدول درج نشدهاند.
آلودگی هوای تهران؛ ۷۳۴۲ مرگ منتسب و خسارت اقتصادی ۲۰۷ همتی
در کنار هشدارهای شورای شهر، آمارهای مربوط به پیامدهای انسانی و اقتصادی آلودگی هوا نیز نگرانکننده هستند.
دکتر عباس شاهسونی، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، پیشتر اعلام کرده بود که براساس برآوردهای انجامشده برای سال ۱۴۰۳، تعداد مرگهای منتسب به مواجهه با ذرات معلق در تهران به حدود ۷۳۴۲ نفر رسیده است. این رقم یک برآورد آماری از مرگهای منتسب به آلودگی هواست و به معنای ثبت علت قطعی مرگ برای تکتک افراد نیست.
همچنین خسارت اقتصادی ناشی از مرگهای منتسب به مواجهه با ذرات معلق در تهران طی سال ۱۴۰۳ حدود ۲.۸۸ میلیارد دلار، معادل ۲۰۷.۴ همت برآورد شده است. این رقم تنها بخشی از هزینههای آلودگی هوا را نشان میدهد و تمام خسارتهای درمانی، اقتصادی و اجتماعی ناشی از آلودگی را در بر نمیگیرد. پایگاه خبری پزشکان و قانون+1
ضرورت تسریع در اسقاط خودروهای فرسوده و توسعه حملونقل برقی
مجموع این آمارها نشان میدهد که کاهش آلودگی هوای تهران بدون نوسازی ناوگان حملونقل و خروج وسایل نقلیه فرسوده از چرخه تردد، با دشواری جدی مواجه خواهد بود.
افزایش سرعت اسقاط خودروهای فرسوده، جایگزینی تاکسیهای قدیمی با خودروهای کمآلاینده، توسعه موتورسیکلتهای برقی و کنترل آلایندگی ناوگان سنگین از جمله اقداماتی هستند که میتوانند به کاهش انتشار آلایندهها کمک کنند.
بااینحال، اجرای این برنامهها به تأمین منابع مالی، ایجاد زیرساختهای مناسب و هماهنگی میان دولت، شهرداری و سایر نهادهای مسئول نیاز دارد. در شرایطی که سالانه هزاران مرگ به آلودگی هوای تهران منتسب میشود، تأخیر در نوسازی ناوگان حملونقل میتواند هزینههای انسانی و اقتصادی سنگینی به همراه داشته باشد.
