خرم‌آباد- با افزایش مصرف گاز در روزهای سرد، لرستان در آزمون دشوار مدیریت انرژی قرار گرفته است؛ آزمونی که نتیجه آن به گرمای خانه‌ها و تداوم فعالیت صنایع گره خورده است.
خبرگزاری مهر- گروه استان‌ها: با فرارسیدن روزهای سرد سال، صدای روشن شدن بخاری‌ها و افزایش فعالیت سامانه‌های گرمایشی در خانه‌ها، اداره‌ها و واحدهای تجاری، به بخشی از زندگی روزمره تبدیل می‌شود. در این روزها، بالا رفتن دمای وسایل گرمایشی برای بسیاری از خانواده‌ها نخستین واکنش به سرمای هواست؛ پنجره‌ها بسته می‌شوند، بخاری‌ها ساعت‌های بیشتری روشن می‌مانند و پکیج‌ها برای گرم‌تر کردن محیط، با درجه بالاتری کار می‌کنند. اما پشت این عادت‌های به‌ظاهر ساده، مسئله‌ای بزرگ‌تر قرار دارد؛ مسئله‌ای که به ظرفیت شبکه گاز، پایداری جریان انرژی و امکان تداوم فعالیت واحدهای تولیدی مربوط می‌شود.
وقتی سرمای هوا، مصرف گاز را به مسئله‌ای همگانی تبدیل می‌کند
گاز طبیعی در فصل سرد، فقط سوختی برای گرم نگه داشتن خانه‌ها نیست؛ بخش مهمی از چرخه فعالیت اقتصادی و صنعتی نیز به دسترسی پایدار به این حامل انرژی وابسته است. هرچه مصرف خانگی و عمومی در روزهای سرد افزایش پیدا کند، مدیریت تأمین و توزیع گاز اهمیت بیشتری می‌یابد و ضرورت ایجاد تعادل میان نیازهای مختلف مصرف‌کنندگان پررنگ‌تر می‌شود.
در لرستان نیز هم‌زمان با کاهش دمای هوا، موضوع مدیریت مصرف گاز در کانون توجه مسئولان قرار گرفته است. هشدارها درباره روند افزایشی مصرف، تأکید بر تنظیم دمای منازل و الزام دستگاه‌های اجرایی به رعایت دمای مشخص، نشان می‌دهد که مدیریت انرژی در استان تنها به توصیه‌های عمومی محدود نیست و مجموعه‌ای از اقدامات نظارتی و اجرایی را نیز در بر می‌گیرد.
روایت شهروندان؛ صرفه‌جویی از پشت پنجره‌های خانه آغاز می‌شود
در میان توصیه‌های فنی و برنامه‌های نظارتی، آنچه می‌تواند به تغییر الگوی مصرف کمک کند، تبدیل راهکارهای صرفه‌جویی به رفتارهای روزمره است. شهروندان خرم‌آبادی که در گفت‌وگو با خبرنگار مهر درباره شیوه مدیریت مصرف گاز در خانه‌های خود صحبت کرده‌اند، بر ضرورت همراهی مردم و توجه به روش‌های ساده کاهش مصرف تأکید دارند.
یکی از شهروندان خرم‌آبادی با اشاره به سرد شدن هوا، صرفه‌جویی را ضرورتی می‌داند که باید از خانه هر فرد آغاز شود. از نگاه او، مدیریت مصرف نباید تنها در حد توصیه‌ای عمومی باقی بماند، بلکه هر خانواده می‌تواند با اصلاح شرایط ساختمان و کاهش اتلاف گرما، سهمی در این مسیر داشته باشد.
این شهروند استفاده از پنجره‌های دوجداره و نصب پرده‌های ضخیم در کنار پنجره‌ها را از جمله اقداماتی می‌داند که می‌تواند به حفظ گرمای داخل خانه کمک کند. به اعتقاد او، وقتی هوای گرم از درز پنجره‌ها و بخش‌های مختلف ساختمان خارج می‌شود، وسایل گرمایشی ناچارند مدت بیشتری فعالیت کنند و همین مسئله به افزایش مصرف گاز منجر می‌شود.
او با دعوت از مردم برای توجه به وضعیت مصرف در روزهای سرد سال، معتقد است اگر هر خانوار از امکانات موجود برای جلوگیری از هدررفت انرژی استفاده کند، امکان بهره‌مندی همه مشترکان از جریان پایدار گاز بیشتر خواهد شد.
از انتخاب شعله تا تنظیم پکیج؛ جزئیات کوچک با اثر جمعی
یکی دیگر از شهروندان خرم‌آبادی، مدیریت مصرف گاز را موضوعی می‌داند که حتی در جزئیات آشپزی و استفاده از وسایل خانگی نیز باید مورد توجه قرار گیرد. او توضیح می‌دهد که در خانه تلاش می‌کنند اندازه ظروف پخت‌وپز را با اندازه شعله اجاق گاز متناسب کنند؛ به این معنا که قابلمه‌های کوچک روی شعله‌های کوچک و قابلمه‌های بزرگ روی شعله‌های بزرگ قرار بگیرند.
شهروند دیگری نیز از راهکارهایی می‌گوید که در فصل سرد برای مدیریت مصرف گاز در خانه به کار می‌گیرند. به گفته او، پوشیدن لباس گرم در فضای خانه یکی از اقداماتی است که به خانواده کمک می‌کند بدون نیاز به افزایش بیش از اندازه دمای محیط، شرایط آسایش خود را حفظ کند. او همچنین توضیح می‌دهد که معمولاً درجه پکیج را در محدوده ۴۵ تا ۵۰ درجه تنظیم می‌کند.
توصیه‌های شرکت گاز؛ از دمای آسایش تا سرویس تجهیزات
مدیریت مصرف گاز زمانی اثربخش خواهد بود که توصیه‌های عمومی با راهکارهای فنی و قابل اجرا همراه شود. حسین سپهوند، مدیرعامل شرکت گاز لرستان، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با اشاره به افزایش نیاز به گاز در فصل سرد، بر ضرورت استفاده درست از تجهیزات گرمایشی و رعایت چند راهکار ساده از سوی مشترکان تأکید می‌کند.
از نگاه مدیرعامل شرکت گاز لرستان، نخستین گام برای مصرف بهینه، انتخاب وسایل گازسوز استاندارد است. تجهیزات غیراستاندارد یا وسایلی که عملکرد مناسبی ندارند، ممکن است علاوه بر افزایش مصرف انرژی، ایمنی استفاده‌کنندگان را نیز با مشکل مواجه کنند. به همین دلیل، توجه به استاندارد بودن وسایل گازسوز باید از زمان خرید مورد توجه قرار گیرد و در ادامه نیز نگهداری صحیح از آن‌ها فراموش نشود.
سرویس دوره‌ای وسایل گازسوز توسط تعمیرکاران متخصص، یکی دیگر از توصیه‌های سپهوند است. تجهیزات گرمایشی در صورت استفاده طولانی‌مدت و بدون رسیدگی فنی ممکن است از شرایط عملکرد مطلوب فاصله بگیرند. بررسی وضعیت دستگاه‌ها و انجام سرویس‌های لازم می‌تواند به عملکرد مناسب‌تر آن‌ها کمک کند و از بروز مشکلات ناشی از نقص فنی جلوگیری کند.
مدیرعامل شرکت گاز لرستان همچنین خرید و استفاده از دماسنج را برای تنظیم دمای مناسب در خانه و محیط کار پیشنهاد می‌دهد. به گفته او، دمای رفاه یا آسایش باید در محدوده ۱۸ تا ۲۱ درجه سانتی‌گراد قرار داشته باشد؛ محدوده‌ای که رعایت آن می‌تواند از گرم کردن بیش از اندازه محیط جلوگیری کند.
اهمیت استفاده از دماسنج از آنجا ناشی می‌شود که احساس افراد درباره سرد یا گرم بودن محیط همیشه معیار دقیقی برای تنظیم وسایل گرمایشی نیست. گاهی به دلیل عادت به دمای بالا، درجه بخاری یا پکیج بیش از نیاز واقعی تنظیم می‌شود. در چنین شرایطی، وجود یک دماسنج به خانواده‌ها کمک می‌کند دمای واقعی فضای خانه را بسنجند و به جای تکیه بر حدس و احساس، تنظیم تجهیزات را بر اساس وضعیت محیط انجام دهند.
سپهوند در بخش دیگری از توصیه‌های خود، دمای مناسب پکیج را پایین‌تر از ۶۰ درجه عنوان می‌کند. این توصیه در کنار تأکید بر تنظیم دمای محیط در محدوده آسایش، بخشی از مجموعه اقداماتی است که می‌تواند به مدیریت مصرف در ساختمان‌های مسکونی کمک کند. البته تنظیم نهایی دستگاه باید با توجه به نوع پکیج، دستورالعمل سازنده و شرایط فنی آن انجام شود.
بخاری کمتر، گرمایش هدفمندتر
یکی از نکاتی که مدیرعامل شرکت گاز لرستان بر آن تأکید دارد، کاهش تعداد بخاری‌های روشن در منازل است. به گفته سپهوند، خانواده‌ها بهتر است از روشن گذاشتن وسایل گرمایشی در اتاق‌هایی که مورد استفاده قرار نمی‌گیرند، خودداری کنند و گرمایش را متناسب با نیاز واقعی فضای زندگی مدیریت کنند.
این توصیه به معنای نادیده گرفتن نیازهای گرمایشی اعضای خانواده نیست، بلکه بر پرهیز از گرم کردن بی‌دلیل فضاهایی تأکید دارد که در طول روز یا شب استفاده نمی‌شوند. روشن بودن هم‌زمان چند وسیله گرمایشی در بخش‌های مختلف یک خانه، در حالی که برخی اتاق‌ها خالی هستند، می‌تواند به افزایش مصرف بدون ایجاد آسایش متناسب منجر شود.
در کنار این موضوع، پوشاندن کانال‌های کولرهای آبی نیز از دیگر توصیه‌های مدیرعامل شرکت گاز لرستان برای فصل سرد است. کانال‌های کولر در صورت باز ماندن می‌توانند مسیر ورود هوای سرد به فضای داخلی ساختمان باشند و بخشی از گرمای تولیدشده را از بین ببرند. در نتیجه، سیستم گرمایشی برای جبران سرمای واردشده باید بیشتر فعالیت کند.
دمای ۱۸ درجه؛ الزام دستگاه‌های اجرایی در روزهای سرد
در کنار بخش خانگی، ساختمان‌های اداری، آموزشی و عمومی نیز سهمی در مصرف گاز دارند و رعایت الگوی مصرف در این مراکز می‌تواند بخشی از فشار بر شبکه انرژی را کاهش دهد. از همین رو، شرکت گاز لرستان برای کنترل مصرف در دستگاه‌های اجرایی، برنامه نظارتی مشخصی را در دستور کار قرار داده است.
حسین سپهوند، مدیرعامل شرکت گاز لرستان، با تأکید بر اینکه تمامی ادارات، مدارس، دانشگاه‌ها و ساختمان‌های عمومی موظف‌اند در زمستان امسال دمای محیط خود را روی ۱۸ درجه سانتی‌گراد تنظیم کنند، می‌گوید مسئولیت پایش و نظارت بر اجرای این دستورالعمل به‌طور مستقیم بر عهده شرکت گاز است.
به گفته سپهوند، برای تحقق این هدف و جلوگیری از هدررفت انرژی، ۲۲ اکیپ تخصصی بازرسی در سطح استان تشکیل شده است. این گروه‌ها در تمام روزهای هفته به‌صورت میدانی و سرزده وضعیت مصرف گاز دستگاه‌های اجرایی را بررسی می‌کنند.
مدیرعامل شرکت گاز لرستان همچنین اعلام کرده است که طبق ضوابط، موتورخانه ادارات باید از اول دی‌ماه روشن شوند. این موضوع نیز در چارچوب مدیریت زمان استفاده از سامانه‌های گرمایشی قرار می‌گیرد و نشان می‌دهد که کنترل مصرف، علاوه بر دمای محیط، به زمان راه‌اندازی تجهیزات نیز وابسته است.
هشدار درباره روند افزایشی مصرف؛ صنعت در صف محدودیت؟
در کنار برنامه‌های شرکت گاز، مدیریت مصرف انرژی در سطح استان از منظر حفظ تولید و اشتغال نیز مورد توجه قرار گرفته است. سرپرست معاونت عمرانی استانداری لرستان با اشاره به اولویت تداوم فعالیت صنایع، بر ضرورت کاهش مصرف گاز و جلوگیری از انتقال فشار ناشی از افزایش تقاضا به واحدهای تولیدی تأکید کرده است.
کرم‌زاده با بیان اینکه حفظ اشتغال و استمرار فعالیت صنایع از اولویت‌های مدیریت انرژی در استان به شمار می‌رود، اعلام کرده است که تلاش مجموعه مدیریتی استان بر این استوار است که با مدیریت بهینه مصرف، میزان مصرف گاز طبیعی بین ۲۰ تا ۲۵ درصد کاهش پیدا کند تا واحدهای صنعتی بتوانند فعالیت خود را به‌صورت مستمر ادامه دهند.
نکته قابل توجه در اظهارات سرپرست معاونت عمرانی استانداری، افزایش مصرف گاز با وجود بالاتر بودن میانگین دمای هوا نسبت به مدت مشابه سال گذشته است. به گفته کرم‌زاده، بر اساس آمارهای موجود، میانگین دمای هوا در استان حدود یک تا یک‌ونیم درجه افزایش یافته، اما مصرف گاز همچنان روند صعودی دارد.
کرم‌زاده هشدار داده است که در صورت ادامه روند افزایشی مصرف، امکان اعمال محدودیت در مصرف گاز بخش‌های صنعتی وجود خواهد داشت. این هشدار از آن جهت اهمیت دارد که محدودیت انرژی برای صنایع می‌تواند پیامدهایی فراتر از توقف موقت فعالیت برخی واحدها داشته باشد و بر تولید، اشتغال و زنجیره تأمین کالا اثر بگذارد.
مرغداری‌ها، نانوایی‌ها و گلخانه‌ها؛ ضرورت آمادگی برای سوخت جایگزین
مدیریت مصرف انرژی تنها به کاهش تقاضا محدود نمی‌شود و آمادگی واحدهای تولیدی برای استفاده از سوخت جایگزین نیز یکی از محورهای مهم برنامه‌ریزی در شرایط محدودیت احتمالی گاز است. برخی فعالیت‌های اقتصادی، از جمله مرغداری‌ها، نانوایی‌ها و گلخانه‌ها، برای حفظ روند تولید و تأمین نیازهای روزمره مردم به انرژی مستمر وابسته‌اند.
سرپرست معاونت عمرانی استانداری لرستان در همین زمینه بر ضرورت افزایش تعداد واحدهای دوگانه‌سوز در این بخش‌ها تأکید کرده و توسعه استفاده از سوخت جایگزین را یکی از محورهای مورد توجه در برنامه‌های مدیریت انرژی استان دانسته است.
به گفته کرم‌زاده، عملکرد استان در زمینه تجهیز این واحدها به سامانه‌های دوگانه‌سوز تاکنون مطلوب بوده، اما برنامه‌ریزی شده است که در هفته‌های آینده تعداد واحدهای مجهز به این سامانه‌ها افزایش پیدا کند.
پایداری گاز؛ گرمای خانه‌ها در کنار تداوم تولید
لرستان در روزهای سرد پیش رو با ضرورتی دوگانه روبه‌روست؛ از یک سو باید گرمایش مناسب خانه‌ها و مراکز عمومی تأمین شود و از سوی دیگر، جریان انرژی برای فعالیت صنایع و واحدهای تولیدی تا حد امکان پایدار بماند. تحقق هم‌زمان این دو هدف، بدون مدیریت تقاضا و جلوگیری از هدررفت انرژی دشوار خواهد بود.
تأکید شرکت گاز بر دمای آسایش ۱۸ تا ۲۱ درجه، الزام دستگاه‌های عمومی به تنظیم دمای ۱۸ درجه، فعالیت ۲۲ اکیپ بازرسی، هدف‌گذاری برای کاهش ۲۰ تا ۲۵ درصدی مصرف و برنامه توسعه واحدهای دوگانه‌سوز، مجموعه اقداماتی است که برای مدیریت شرایط مصرف در استان مطرح شده است. با این حال، نتیجه نهایی این برنامه‌ها به میزان اجرای واقعی آن‌ها و همراهی همه بخش‌ها بستگی دارد.
زمستان، آزمونی برای عادت‌های مصرفی و میزان مسئولیت‌پذیری جمعی است؛ آزمونی که پاسخ آن فقط در عددهای ثبت‌شده روی کنتورهای گاز خلاصه نمی‌شود. هر درجه‌ای که از گرمایش غیرضروری کاسته شود، هر پنجره‌ای که مانع خروج حرارت باشد و هر دستگاهی که دستورالعمل مصرف را رعایت کند، می‌تواند بخشی از مسیر حفظ انرژی را هموار سازد.
قرار نیست خانه‌ها سرد بمانند تا کارخانه‌ها روشن بمانند؛ قرار است با مصرف درست، از هدررفت انرژی جلوگیری شود تا هم گرمای خانه‌ها حفظ شود و هم چرخ تولید از حرکت نایستد. در نهایت، پایداری جریان گاز در روزهای سرد بیش از هر چیز به این وابسته است که صرفه‌جویی از یک توصیه موسمی فراتر برود و به رفتاری پایدار در خانه‌ها، اداره‌ها و واحدهای تولیدی تبدیل شود.