در فصل پاییز نشانه‌هایی از سرماخوردگی در کودک دیده می‌شود که ممکن است ساده و آشنا به نظر برسد، اما همیشه نمی‌توان از کنار آنها به سادگی گذشت.
باشگاه خبرنگاران جوان - با آمدن پاییز بعضی نشانه‌ها دوباره در زندگی روزمره کودکان ظاهر می‌شود که ممکن است در نگاه اول ساده و آشنا به نظر برسد اما همیشه نمی‌توان از کنار آنها به سادگی گذشت. عطسه‌های پی‌درپی، بینی گرفته یا چشم‌هایی که کودک مدام می‌مالد، می‌تواند دلایل متفاوتی به جز سرماخوردگی داشته باشد.
با خنک شدن هوا و تغییر شرایط محیطی، بعضی کودکان با مجموعه‌ای از علائم مانند عطسه، آبریزش بینی، خارش چشم و گرفتگی بینی روبه‌رو می‌شوند که گاهی با سرماخوردگی اشتباه گرفته می‌شوند. در حالی که قرار گرفتن در معرض گرده برخی گیاهان، کپک، گرد و غبار و دیگر عوامل محیطی می‌تواند در فصل پاییز برای کودکان حساس مشکل‌ساز شود. شناخت تفاوت میان آلرژی و سرماخوردگی و توجه به شرایط خانه و محیط بیرون، به خانواده‌ها کمک می‌کند مراقبت مناسب‌تری از کودک داشته باشند.
آلرژی فصلی تنها بهار و تابستان را درگیر نمی‌کند. در برخی مناطق، گرده گیاهان در اواخر تابستان و پاییز نیز می‌تواند در هوا وجود داشته باشد. گرده گیاهان و علف‌های هرز یکی از عوامل شناخته‌شده ایجاد علائم آلرژی فصلی است. البته شدت و زمان بروز این علائم به نوع گیاه، منطقه جغرافیایی و شرایط آب‌وهوایی بستگی دارد.
در کنار گرده گیاهان، کپک نیز می‌تواند در این فصل مورد توجه قرار گیرد. برگ‌های خیس و محیط‌های مرطوب شرایط مناسبی برای رشد کپک فراهم می‌کنند و کودکانی که به کپک حساس هستند ممکن است پس از قرار گرفتن در چنین محیط‌هایی دچار علائم شوند. کپک‌های موجود در محیط داخل خانه نیز در صورت وجود رطوبت و نم می‌توانند مشکل‌ساز شوند. بنابراین اگر کودکی هر سال با تغییر فصل دچار عطسه و آبریزش بینی می‌شود، بهتر است خانواده فقط به این فکر نکند که او "سرما خورده است". تکرار علائم در یک فصل یا پس از قرار گرفتن در محیط خاص می‌تواند سرنخ مهمی برای بررسی احتمال آلرژی باشد.
تشخیص قطعی بر عهده پزشک است اما الگوی علائم می‌تواند به والدین در تشخیص اولیه کمک کند. در آلرژی فصلی، عطسه‌های مکرر، آبریزش بینی، گرفتگی بینی و خارش و اشک ریزش چشم‌ها شایع هستند. ترشحات بینی در آلرژی معمولا آبکی و شفاف است.
در مقابل سرماخوردگی یک بیماری عفونی است و معمولا در کنار علائم بینی ممکن است با احساس ناخوشی، گلودرد، سرفه و گاهی تب همراه باشد. البته هیچکدام از این نشانه‌ها به تنهایی نمی‌توانند علت بیماری را مشخص کنند و ممکن است علائم دو بیماری تا حدی شبیه هم باشند. برای مثال اگر کودک صبح‌ها چندین بار عطسه می‌کند، بینی‌اش مرتب آب می‌آید و چشم‌هایش می‌خارد اما تب و بدن‌درد ندارد و این وضعیت هر سال با شروع یک فصل مشخص تکرار می‌شود، ارزش دارد موضوع آلرژی با پزشک مطرح شود.
یکی از نکات مهم این است که آلرژی در همه کودکان دقیقا به یک شکل ظاهر نمی‌شود. بعضی کودکان بیشتر با عطسه و آبریزش بینی مواجه‌اند و برخی دیگر خارش و قرمزی چشم را بیشتر تجربه می‌کنند. علائم رایج آلرژی فصلی می‌تواند شامل عطسه، گرفتگی یا آبریزش بینی، خارش بینی و چشم، قرمزی و اشک ریزش چشم و گاهی سرفه باشد. اگر کودک دچار خس‌خس سینه، تنگی نفس یا مشکل در تنفس شود، موضوع دیگر صرفا یک آبریزش ساده بینی نیست و باید ارزیابی پزشکی انجام شود. به‌ویژه کودکانی که سابقه آسم دارند ممکن است در برابر برخی محرک‌های محیطی مانند گرده حساس‌تر باشند.
بازی در میان برگ‌های پاییزی برای کودکان جذاب است اما اگر کودک سابقه حساسیت به کپک یا گرده داشته باشد، بهتر است خانواده نسبت به محیط‌های مرطوب و انباشته از برگ‌های خیس دقت بیشتری داشته باشد. قرار گرفتن در فضای باز به خودی خود برای کودک ممنوع نیست، مساله اصلی شناخت محرک‌های شخصی اوست. اگر والدین متوجه شده‌اند کودک پس از بازی در باغ، پارک یا میان برگ‌های خیس دچار عطسه و آبریزش می‌شود، بهتر است زمان حضور در چنین محیطی را کاهش دهند و واکنش کودک را با دقت بیشتری دنبال کنند. پس از بازی در فضای بیرون نیز تعویض لباس و شستن دست‌ها می‌تواند به کاهش ورود گرده و آلودگی‌های محیطی به فضای خانه کمک کند.
گاهی خانواده تصور می‌کند اگر کودک به حیوان علاقه دارد، تماس با گربه یا سگ همیشه بی اشکال است. اما در برخی کودکان، مواد حساسیت‌زای مربوط به حیوانات می‌تواند علائم آلرژی ایجاد یا تشدید کند. این موضوع به معنای آن نیست که همه کودکان باید از حیوانات خانگی دور باشند، بلکه باید واکنش هر کودک به‌طور جداگانه بررسی شود. اگر والدین متوجه شوند کودک پس از بازی با حیوان خانگی مرتب عطسه می‌کند، چشم‌هایش می‌خارد یا آبریزش بینی پیدا می‌کند، بهتر است این ارتباط را با پزشک در میان بگذارند. منابع مربوط به کیفیت هوای داخل خانه نیز پرز و ذرات مربوط به حیوانات را در گروه عوامل بالقوه حساسیت‌زا قرار می‌دهند.
با سرد شدن هوا، پنجره‌ها معمولا بیشتر بسته می‌شوند و خانواده زمان بیشتری را در فضای بسته می‌گذراند. در چنین شرایطی توجه به کیفیت هوای خانه اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. گردوغبار، کنه‌های موجود در گرد و غبار، کپک و مواد حساسیت‌زای حیوانات خانگی از جمله عوامل موجود در محیط‌های داخلی هستند که می‌توانند در برخی افراد واکنش‌های آلرژیک ایجاد کنند. بنابراین، همزمان با روشن کردن بخاری یا شوفاژ، بد نیست خانواده نظافت خانه، رطوبت و وضعیت وسایل گرمایشی را نیز بررسی کند. تمیز کردن منظم سطوح، شست و شوی رختخواب و اسباب‌بازی‌های قابل شست‌وشو و جلوگیری از تجمع گرد و غبار، اقدامات ساده‌ای هستند که می‌توانند محیط خانه را برای کودک مناسب‌تر کنند.
رطوبت بیش از حد می‌تواند زمینه رشد کپک و افزایش برخی عوامل حساسیت‌زا را فراهم کند. اگر دیوار، سقف، اطراف پنجره یا بخش‌هایی از خانه نم دارد، بهتر است علت رطوبت پیدا و برطرف شود. در مقابل هوای بیش از حد خشک نیز می‌تواند بینی و گلو را تحریک کند. بنابراین هدف، نه خشک کردن بیش از اندازه خانه و نه تبدیل آن به محیطی بسیار مرطوب است. متخصصان محدوده رطوبت حدود ۳۰ تا ۵۰ درصد را برای فضای خانه مناسب می‌دانند و تاکید می‌کنند دستگاه‌های مرطوب‌کننده نیز باید مرتب تمیز شوند.
در کودکانی که دچار علائم بینی ناشی از آلرژی هستند، استفاده از محلول آب‌نمک یا سرم شست و شوی بینی می‌تواند به پاک شدن مواد محرک از مجرای بینی کمک کند. البته هنگام شست و شوی بینی کودک باید روش مناسب سن او رعایت شود. برای کودکان کم سن، والدین بهتر است قبل از انجام این کار از پزشک یا داروساز درباره روش مناسب سئوال کنند و از محلول‌ها و وسایل استاندارد استفاده کنند.
یکی از عادت‌های ساده خانوادگی می‌تواند این باشد که کودک پس از بازگشت از پارک یا فضای سبز، لباس بیرون را عوض کند و دست‌ها و صورتش را بشوید. اگر کودک در فضای سبز بازی کرده و علائم آلرژی دارد، شست و شوی مو و بدن نیز می‌تواند در کاهش باقی ماندن مواد محیطی روی بدن و لباس‌ها موثر باشد. همچنین بهتر است لباس‌های استفاده شده در فضای بیرون روی تخت کودک یا مبلمان اتاق خواب رها نشوند. هدف این اقدامات ایجاد یک محیط کاملا عاری از مواد حساسیت‌زا نیست، چنین چیزی عملاً ممکن نیست، بلکه کاهش تماس کودک با محرک‌هایی است که علائم او را تشدید می‌کنند.
اگر علائم کودک مرتب تکرار می‌شود، خواب و فعالیت روزانه او را مختل می‌کند یا با وجود مراقبت‌های ساده ادامه دارد، بهتر است موضوع با پزشک کودک مطرح شود. پزشک بر اساس علائم و سابقه کودک می‌تواند مشخص کند آیا احتمال آلرژی مطرح است و آیا نیاز به بررسی یا درمان خاصی وجود دارد. والدین نباید صرفا بر اساس شباهت علائم، برای کودک داروی ضدحساسیت یا اسپری بینی انتخاب کنند. نوع دارو، مقدار مصرف و مناسب بودن آن برای کودک به سن، وضعیت سلامت و نوع علائم بستگی دارد و بهتر است با نظر پزشک انجام شود.
یادمان باشد پاییز برای بیشتر کودکان فصل بازی، مدرسه و فعالیت در فضای باز است و قرار نیست به دلیل احتمال آلرژی، کودک از همه این فعالیت‌ها محروم شود. مهم این است که خانواده الگوی علائم کودک را بشناسد، محرک‌های احتمالی را پیدا کند و با چند عادت ساده مانند نظافت مناسب خانه، توجه به رطوبت، تعویض لباس پس از بازی در فضای بیرون و رعایت توصیه‌های پزشک، شرایط را برای او آسان‌تر کند. شناخت به موقع تفاوت میان آلرژی و سرماخوردگی نیز کمک می‌کند عطسه و آبریزش بینی کودک بی‌دلیل به حساب یک بیماری عفونی گذاشته نشود.
منبع: ایرنا