وزیر میراث‌فرهنگی از برنامه‌ریزی برای خرید تضمینی آثار هنرمندان دارای معلولیت و ایجاد فرصت‌های اشتغال پایدار برای آنان خبر داد.
به گزارش خبرگزاری مهر، نشست سیدرضا صالحی‌امیری وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی ، وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی با هنرمندان و فعالان فرهنگی دارای معلولیت، امروز سه‌شنبه ۱۲ آبان‌ماه ۱۴۰۵ در سالن فجر این وزارتخانه برگزار شد. در این نشست، ظرفیت‌های سه حوزه میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی برای گسترش مشارکت اجتماعی، توسعه فرصت‌های شغلی، حمایت از تولیدات هنری و ارتقای دسترس‌پذیری فضاهای فرهنگی و گردشگری مورد بررسی قرار گرفت و بر ضرورت شکل‌گیری همکاری نظام‌مند میان دستگاه‌های اجرایی و سازمان بهزیستی تاکید شد.
صالحی‌امیری در این نشست با تاکید بر ضرورت توجه مستمر به مسائل و مطالبات جامعه افراد دارای معلولیت گفت: نباید در میان مشغله‌های کاری، فشارهای اقتصادی و مسائل روزمره زندگی، افراد دارای معلولیت احساس کنند که فراموش شده‌اند. امروز گرد هم آمده‌ایم تا بررسی کنیم وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی چه ظرفیت‌هایی برای حمایت از جامعه بزرگ هنرمندان و فعالان فرهنگی دارای معلولیت در اختیار دارد و چگونه می‌توان این ظرفیت‌ها را در خدمت ارتقای کیفیت زندگی و توسعه فرصت‌های فعالیت آنان قرار داد.
وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی با ابراز خرسندی از حضور رئیس سازمان بهزیستی کشور در این نشست، مسئولیت‌پذیری همه دستگاه‌های اجرایی در قبال این جامعه را ضروری دانست و افزود: همه کشور باید به آقای حسینی کمک کنند و هیچ دستگاهی نباید از زیر بار مسئولیت خود در این زمینه شانه خالی کند.
وی با بیان اینکه حمایت از افراد دارای معلولیت، مسئولیتی اجتماعی و اخلاقی به شمار می‌رود، اظهار کرد: وزارت میراث‌فرهنگی مجموعه گسترده‌ای از ظرفیت‌ها را در اختیار دارد که می‌توان از آن‌ها برای ایجاد فرصت‌های تازه استفاده کرد. مراکز اقامتی، بوم‌گردی‌ها، کارگاه‌ها و نمایشگاه‌های صنایع‌دستی و مجموعه‌های گردشگری از جمله فضاهایی هستند که امکان حضور، فعالیت و عرضه توانمندی‌های هنرمندان دارای معلولیت را فراهم می‌کنند.
صالحی‌امیری با اشاره به ظرفیت جشنواره همام در شناسایی و معرفی استعدادهای هنری افراد دارای معلولیت گفت: جشنواره همام یکی از رویدادهای ارزشمندی است که در زمینه استعدادیابی هنرمندان دارای معلولیت فعالیت می‌کند و هر سال نیز با استقبال مناسبی مواجه می‌شود. با این حال، باید از مرحله شناسایی استعدادها فراتر برویم و برای تبدیل این توانمندی‌ها به فرصت اقتصادی و اشتغال پایدار برنامه‌ریزی کنیم.
وی افزود: اگر بتوانیم برای خرید تولیدات هنری این عزیزان ضمانت ایجاد کنیم، بخش مهمی از مسئله اشتغال آنان برطرف خواهد شد. هنر زمانی می‌تواند به توانمندسازی اقتصادی منجر شود که اثر هنری علاوه بر خلق ارزش فرهنگی، امکان عرضه، فروش و حضور در زنجیره بازار را نیز پیدا کند.
وزیر میراث‌فرهنگی با تاکید بر ضرورت بازتعریف جایگاه سازمان بهزیستی در نظام سیاست‌گذاری اجتماعی کشور تصریح کرد: ما به گفتمان جدیدی در نظام بهزیستی کشور نیاز داریم. تغییر رویکرد سازمان بهزیستی از یک کارگزار اجرایی به نهادی سیاست‌گذار، می‌تواند یکی از راهکارهای اساسی برای تحقق این هدف باشد. در چنین رویکردی، بهزیستی از یک سازمان ارائه‌دهنده خدمات به نهادی اثرگذار در طراحی، هدایت و راهبری سیاست‌های اجتماعی تبدیل می‌شود.
وی ادامه داد: به جای آنکه تمام ظرفیت‌ها را به برگزاری یک جشنواره محدود کنیم، باید زمینه شکل‌گیری صدها جشنواره مشابه در شهرهای مختلف کشور را فراهم کنیم، رویدادهایی که سیاست‌گذاری، حمایت و راهبری آن‌ها بر عهده سازمان بهزیستی باشد و دستگاه‌های اجرایی، بخش خصوصی و نهادهای اجتماعی در تحقق آن مشارکت کنند.
تدوین میثاق‌نامه مشترک؛ مسئولیت اجتماعی دستگاه‌ها در قبال جامعه معلولان
صالحی‌امیری در بخش دیگری از سخنان خود، تدوین چارچوبی مشترک برای همکاری وزارت میراث‌فرهنگی و سازمان بهزیستی را ضروری دانست و گفت: پیش از هر توافقی باید این پرسش را مطرح کنیم که تعهد کارگزاران و دولتمردان در قبال این جامعه ده‌میلیونی چیست؟ به اعتقاد من، باید میثاق‌نامه‌ای میان وزارتخانه و سازمان بهزیستی به امضا برسد تا بر اساس آن، مجموعه‌ای از اقدامات مشترک، مشخص و قابل پیگی ری تعریف شود.
وی با تاکید بر اهمیت بهره‌گیری از منابع و ظرفیت‌های خارج از اعتبارات دولتی افزود: مسئله بعدی این است که سازمان بهزیستی با دستگاه‌های اجرایی چه توافقی می‌تواند داشته باشد و چگونه می‌توان منابع مالی و ظرفیت‌های اجتماعی را برای تحقق اهداف مشترک بسیج کرد. بهزیستی این امکان را دارد که منابعی معادل سه برابر منابع دولتی خود را از محل ظرفیت‌های غیردولتی تأمین کند.
وزیر میراث‌فرهنگی همچنین با اشاره به ظرفیت ایرانیان خارج از کشور برای مشارکت در تأمین تجهیزات مورد نیاز این حوزه گفت: جامعه ایرانیان خارج از کشور نیز تمایل دارد در تأمین تجهیزات مورد نیاز مشارکت کند. می‌توان نیازها را به‌صورت دقیق مشخص کرد و تعیین کرد که این تجهیزات در کدام بخش‌ها و برای چه اهدافی مورد استفاده قرار گیرند.
وی با اشاره به ضرورت هم‌افزایی سیاست‌های حمایتی در بخش‌های مختلف دولت اظهار کرد: اکنون در حوزه بهداشت و درمان نیز فعالیت‌هایی در حال انجام است و همین جهت‌گیری باید به‌صورت موازی در سازمان بهزیستی نیز شکل بگیرد.
صالحی‌امیری پیشنهاد کرد همه وزارتخانه‌ها دارای مشاور یا دفتر مشخصی برای پیگیری امور مرتبط با بهزیستی باشند و افزود: همه وزرا باید یک مشاور یا دفتر حمایت از بهزیستی داشته باشند. وزارت میراث‌فرهنگی نیز برای مشارکت در این مسیر آمادگی دارد. همچنین پیشنهاد می‌کنم یک درصد از منابع مسئولیت اجتماعی صندوق‌ها و معاونت‌های وزارتخانه به حوزه بهزیستی اختصاص یابد تا بتوان از این ظرفیت برای پیشبرد برنامه‌های مشترک استفاده کرد.
وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در ادامه، پیشنهاد اختصاص کارت ویژه برای بهره‌مندی افراد دارای معلولیت از خدمات فرهنگی و گردشگری را مطرح کرد.
وی همچنین با تاکید بر ضرورت ایجاد فضاهای پایدار برای فعالیت هنرمندان دارای معلولیت افزود: پیشنهاد می‌کنم در هر استان، به‌ویژه در تهران، یک بنای مشخص برای فعالیت این هنرمندان آماده‌سازی شود تا امکان عرضه آثار، برگزاری نمایشگاه و شکل‌گیری فعالیت‌های مستمر فرهنگی و هنری برای آنان فراهم شود.
صالحی‌امیری با تاکید بر نقش نخبگان و چهره‌های فرهنگی و هنری در ارتقای آگاهی عمومی نسبت به مسائل افراد دارای معلولیت اظهار کرد: ما به جامعه‌ای نخبگانی نیاز داریم که بتواند ایده‌ها را به واقعیت تبدیل کند. در این مسیر، شاعران، بازیگران و دیگر چهره‌های فرهنگی و هنری می‌توانند با تهیه و انتشار پیام‌هایی تصویری، درباره ضرورت حمایت از بهزیستی و مسئولیت اجتماعی در قبال افراد دارای معلولیت سخن بگویند و با پیوستن دیگران، زمینه شکل‌گیری یک کمپین اجتماعی فراگیر را فراهم کنند.
وی هدف از ایجاد میز گردشگری بهزیستی را نیز ایجاد پیوند میان توانمندی‌های هنرمندان دارای معلولیت و ظرفیت‌های اقتصادی صنعت گردشگری دانست و گفت: اشتغال‌زایی، فروش تولیدات، ایجاد بوم‌گردی‌های اختصاصی و راه‌اندازی گالری‌های دائمی از جمله اهدافی است که در چارچوب این میز دنبال خواهد شد.
عبور از مدل پزشکی معلولیت و حرکت به سمت الگوی اجتماعی
جواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی کشور نیز در این نشست با تشریح ضرورت تغییر نگرش به موضوع معلولیت، بر نقش محیط اجتماعی و ساختارهای عمومی در فراهم‌سازی فرصت‌های برابر تاکید کرد و گفت: چند روز پیش بزرگ‌ترین آوردگاه سالمندی در چین برگزار شد که محور اصلی آن، قرار گرفتن ظرفیت‌های جامعه در خدمت ایجاد محیط‌های دوستدار انسان بود.
وی با تبیین تفاوت دو رویکرد پزشکی و اجتماعی به معلولیت افزود: در مدل پزشکی، معلولیت به معنای عدم کارکرد تلقی می‌شود، اما در مدل اجتماعی این فرضیه مورد نقد قرار می‌گیرد و توجه از محدودیت‌های فردی به موانع و شرایط محیطی معطوف می‌شود.
رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به ضرورت مناسب‌سازی ساختارهای اجتماعی و سازمانی اظهار کرد: معتقدم ما در کشور خانه، اداره و سازمان معلول داریم، اما فرد معلول نداریم. این مسئله نشان می‌دهد که باید محیط‌ها و ساختارهای اجتماعی را به‌گونه‌ای طراحی کنیم که امکان حضور و مشارکت همه افراد فراهم باشد. کارهای بسیاری در این زمینه می‌توان انجام داد.
حسینی با اشاره به اجرای طرح «سلام» گفت: در حال حاضر طرح «سلام» را با محوریت معلمان در دست اجرا داریم و تاکنون سه هزار معلم، پایگاه‌های «سلام معلم» را پایه‌گذاری کرده‌اند.
وی با تاکید بر ظرفیت وزارت میراث‌فرهنگی برای توسعه برنامه‌های توانمندسازی افراد دارای معلولیت ادامه داد: بهترین مسیر توان‌بخشی توان‌خواهان، فراهم کردن فرصت حضور و فعالیت آنان در عرصه هنر است. بر همین اساس، اتاق‌های هنر را تشکیل داده‌ایم و در ۱۲ استان نیز خانه‌های هنر را برای هنرمندانی که در حوزه معلولیت فعالیت می‌کنند و دغدغه این جامعه را دارند، ایجاد می‌کنیم.
رئیس سازمان بهزیستی کشور همچنین با اشاره به ضرورت توسعه الگوهای متنوع اشتغال برای افرا د دارای معلولیت گفت: در حوزه اشتغال، موضوع اشتغال نقره‌ای و طلایی و همچنین اشتغال مراقبتی مطرح است. در این زمینه ۳۰ همت تسهیلات اختصاص داده‌ایم و صندوق حمایت نیز در این حوزه فعالیت می‌کند.
حسینی با اشاره به تجربه همکاری‌های مشترک در حوزه صنایع‌دستی و هنر افزود: سال گذشته ۳۲ نمایشگاه مشترک صنایع‌دستی و هنری برگزار کردیم. همچنین ۱۹ شهر و روستا را به‌عنوان شهر و روستای سالمند نام‌گذاری کرده‌ایم که این اقدامات می‌تواند زمینه‌ساز توسعه رویکردهای فراگیرتر در برنامه‌ریزی اجتماعی و فرهنگی باشد.
ظرفیت‌های قانونی حمایت از افراد دارای معلولیت باید به مرحله اجرا برسد
سردار قاسم قاسمی، مشاور وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در امور ایثارگران نیز با تاکید بر ضرورت شناخت و بهره‌گیری از استعدادهای افراد دارای معلولیت گفت: من با خانواده‌های این عزیزان آشنایی دارم و معتقدم فرزندان این خانواده‌ها قهرمانان عرصه توانمندی و اراده هستند. هنرمندان توان‌یاب ما استعدادهای بسیار خوبی در حوزه فعالیت‌های خود دارند و از توانمندی‌های قابل‌توجهی برخوردارند.
وی با اشاره به پیگیری طرح اصلاح قانون مرتبط با خانواده‌های شهدا افزود: مدتی است پیشنهاد اصلاح قانون برای ۲۳۰ هزار خانواده شهید را مطرح کرده‌ام و پیگیری‌های مربوط به آن را دنبال می‌کنم.
قاسمی با تاکید بر ضرورت اجرای مؤثر قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت اظهار کرد: باید همه مجموعه‌ها و دستگاه‌هایی را که به‌نحوی با امور افراد دارای معلولیت مرتبط هستند، پای کار بیاوریم و ظرفیت مناسبت‌ها، امکانات و فضاهایی را که برای رفاه این افراد پیش‌بینی شده است، فعال کنیم. لازم است قوانین و سازوکارهای حمایتی به‌گونه‌ای هماهنگ شوند که همه ارکان نظام در این زمینه مسئولیت خود را ایفا کنند.
توانمندسازی و مشارکت اجتماعی، محور جدید سیاست‌های بهزیستی است
انوشیروان محسنی‌بندپی، معاون گردشگری وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی نیز با اشاره به تغییر رویکرد سازمان بهزیستی از حمایت‌های سنتی به سمت توانمندسازی گفت: نگاه فعلی سازمان بهزیستی، حرکت از حمایت سنتی به سمت توانمندسازی است. هدف این است که فرصت مشارکت افراد دارای معلولیت در فعالیت‌های اجتماعی فراهم شود. این رویکرد در سازمان بهزیستی کشور در حال راهبری است و معلولیت نباید مانعی برای حضور و فعالیت اجتماعی و اقتصادی این افراد باشد.
وی با اشاره به اقدامات معاونت گردشگری در این زمینه افزود: در معاونت گردشگری، میز گردشگری پیشرو را تشکیل داده‌ایم و متناسب با این رویکرد، موضوعات توانمندسازی، اشتغال‌زایی و بازاریابی را نیز دنبال می‌کنیم.
معاون گردشگری وزارت میراث‌فرهنگی با تاکید بر اینکه دسترس‌پذیری باید با نگاهی فراگیر و متناسب با نیازهای گروه‌های مختلف اجتماعی دنبال شود، اظهار کرد: باید بررسی کنیم چگونه می‌توانیم شرایط استفاده بهتر از خدمات گردشگری را برای سایر گروه‌ها نیز فراهم کنیم؛ برای مثال، زنان باردار نیز ممکن است در استفاده از برخی فضاها با محدودیت مواجه شوند. بنابراین، باید با رویکردی اجتماعی و فراگیر، مسائل دسترس‌پذیری را بررسی و برای رفع آن‌ها برنامه‌ریزی کنیم.
محسنی‌بندپی همچنین از برنامه‌ریزی برای امضای تفاهم‌نامه مشترک با معاونت صنایع‌دستی خبر داد و گفت: تفاهم‌نامه‌ای با دکتر برزین ضرغامی، معاون صنایع‌دستی وزارت میراث‌فرهنگی، امضا خواهیم کرد که بر اساس آن، مراکز رفاهی و اقامتی به فضایی برای نمایش و عرضه صنایع‌دستی تولیدشده توسط هنرمندان دارای معلولیت اختصاص یابد.
وی ادامه داد: همچنین در نمایشگاه گردشگری و صنایع‌دستی امسال، غرفه‌های رایگان برای این هنرمندان در نظر خواهیم گرفت و در صورت برگزاری شورای‌عالی ایرانیان خارج از کشور نیز از ظرفیت حضور و عرضه آثار این هنرمندان در آن رویداد استفاده خواهیم کرد.
آثار هنرمندان دارای معلولیت باید در زنجیره ارزش صنایع‌دستی جایگاه واقعی داشته باشند
برزین ضرغامی، معاون صنایع‌دستی وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی نیز با تاکید بر اهمیت به‌رسمیت‌شناختن توانمندی‌های هنری افراد دارای معلولیت گفت: توجه به هنرمندانی که امروز در این نشست حضور دارند، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. ما باید از ظرفیت و تجربه برخی از این هنرمندان نیز در جایگاه مشاور استفاده کنیم تا تصمیم‌ها و برنامه‌های اجرایی با شناخت دقیق‌تری از نیازها و توانمندی‌های آنان تدوین شود.
وی با اشاره به برنامه‌های معاونت صنایع‌دستی برای توسعه فعالیت‌های این هنرمندان افزود: صدور مجوزهای لازم و برگزاری نمایشگاه‌های استانی را نیز در دستور کار داریم تا زمینه حضور گسترده‌تر این هنرمندان در عرصه تولید و عرضه فراهم شود.
معاون صنایع‌دستی تکمیل زنجیره ارزش را از مهم‌ترین اولویت‌های این معاونت دانست و تصریح کرد: تکمیل زنجیره ارزش صنایع‌دستی از مرحله تو لید تا مصرف، یکی از مهم‌ترین اقداماتی است که دنبال خواهیم کرد. در این مسیر، یکی از رویکردهای جدید ما، توان‌بخشی هنری و به‌رسمیت‌شناختن آثار این عزیزان به‌عنوان آثار هنرمندان واقعی است؛ رویکردی که باید در نظام تولید، عرضه و بازاریابی صنایع‌دستی نیز بازتاب پیدا کند.
ضرغامی با اشاره به ظرفیت آموزشی و اجرایی معاونت صنایع‌دستی گفت: در حال حاضر دو هزار و ۱۰۰ مربی، مسئول فنی و تسهیلگر آموزشی در این حوزه فعالیت دارند که می‌توان از ظرفیت آنان برای توسعه آموزش‌های تخصصی و ارتقای مهارت‌های هنری افراد دارای معلولیت بهره گرفت.
اشتغال، گردشگری دسترس‌پذیر و توسعه زیرساخت‌های مناسب‌سازی؛ محور پیشنهادهای نشست
در بخش پایانی این نشست، مجموعه‌ای از پیشنهادها و مطالبات با هدف گسترش مشارکت اقتصادی و اجتماعی افراد دارای معلولیت مطرح شد. توسعه فرصت‌های اشتغال، حضور و فعالیت در میز گردشگری دسترس‌پذیر، مشارکت در میز ملی صنایع‌دستی معاونت صنایع‌دستی، تقویت تعامل میان بنگاه‌های خرد و هنرمندان دارای معلولیت، افزایش تسهیلات حمایتی صنایع‌دستی و ایجاد حلقه‌های ارتباطی میان تولیدکنندگان و بازار از جمله محورهای مورد تاکید حاضران بود.
همچنین موضوع توسعه زیرساخت‌های عمومی متناسب با نیازهای افراد دارای معلولیت، از جمله احداث و مناسب‌سازی سرویس‌های بهداشتی در سطح کشور و فراهم‌کردن امکان بهره‌مندی این افراد از ظرفیت‌های تفریحی و گردشگری سواحل و دریا، به‌عنوان بخشی از الزامات تحقق گردشگری فراگیر مطرح شد.