گزارش اخیر نیویورک تایمز درباره ارتباط سدهای آب ایران با تاسیسات نظامی و موشکی، موجی از واکنش‌های منفی را در میان کارشناسان و تحلیلگران به همراه داشته است. بسیاری از آن‌ها معتقدند که این گزارش، تلاشی خطرناک برای مشروعیت‌بخشی به حملات احتمالی آمریکا و اسرائیل علیه زیرساخت‌های حیاتی و غیرنظامی ایران است و می‌تواند امنیت زیستی منطقه و جهان را به خطر بیندازد.

به گزارش خبرآنلاین، روزنامه نیویورک تایمز در گزارشی مدعی شده است که پراکندگی گسترده سدها و پروژه‌های انتقال آب در ایران، «ممکن است» با توسعه پایگاه‌های نظامی و موشکی زیرزمینی این کشور مرتبط باشد. هرچند نویسنده گزارش می‌گوید «شواهد قطعی وجود ندارد، ولی پرسش‌هایی جدی مطرح است» اما این رسانه به نقل از برخی تحلیلگران ادعا کرده است که پس از حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به تاسیسات نظامی پنهان ایران، مشخص شده که بسیاری از این اهداف در نزدیکی پروژه‌های آبی قرار داشته‌اند. به ادعای این گزارش، هدف از این کار، تضمین تامین آب و برق پایگاه‌های نظامی و ایجاد استقلال آن‌ها از شبکه‌های سراسری بوده است.

با این حال، انتشار این گزارش با واکنش‌های تند و انتقادی گسترده‌ای مواجه شده است. مرتضی حسین، خبرنگار دراپ سایت در واکنش به این مطلب نوشت که نیویورک تایمز در حال آماده‌سازی روایتی برای توجیه حملات آمریکا به زیرساخت‌های آبی ایران در جنگ پیش رو است. اندرو دی، تحلیلگر آمریکن کانزرواتیو نیز با لحنی کنایه‌آمیز اشاره کرد که صنایع غذایی نیز از نیروهای مسلح ایران پشتیبانی می‌کند و انتشار چنین داستان‌هایی در زمانی که آمریکا و اسرائیل در حال بررسی حمله به زیرساخت‌های غیرنظامی هستند، بسیار معنادار است.

روایت‌سازی برای رفع مصونیت از زیرساخت‌های حیاتی

بسیاری از کارشناسان معتقدند که این رویکرد رسانه‌ای پیامدهای حقوقی و امنیتی خطرناکی دارد. سینا عضدی، استادیار دانشگاه جرج واشنگتن هشدار داد که این ادعاها می‌تواند زیرساخت‌های غیرنظامی ایران (مانند سدها) را در معرض خطر حمله قرار دهد.

حجت میان‌آبادی، پژوهشگر دیپلماسی آب نیز این گزارش را فاقد اعتبار علمی دانست و تاکید کرد که هدف از این «روایت‌سازی»، عادی‌سازی حملات به تاسیسات حیاتی کشور است. به گفته وی، تبدیل یک زیرساخت غیرنظامی به «هدف بالقوه»، چارچوب حقوقی حمله را تغییر می‌دهد که این مسئله نه تنها برای ایران، بلکه برای کل جهان یک تهدید محسوب می‌شود.

در پی این انتقادات، حتی برخی از افرادی که در گزارش نیویورک تایمز از آن‌ها نقل قول شده بود، مجبور به شفاف‌سازی شدند. نیما شکری، کارشناس امنیت آب تاکید کرد که نزدیکی سدها به اهداف نظامی، دلیلی بر چرایی ساخت آن‌ها نیست و به هیچ وجه حمله به این تاسیسات را توجیه نمی‌کند. وی با ابراز مخالفت شدید با هرگونه حمله به زیرساخت‌های غیرنظامی آب، یادآور شد که بسیاری از سدهای ایران اهداف حیاتی غیرنظامی نظیر تامین آب شرب، کشاورزی و تولید برق را دنبال می‌کنند. کاوه مدنی، کارشناس محیط زیست نیز با غیرمسئولانه خواندن این گزارش، تاکید کرد که نزدیکی جغرافیایی دو متغیر، به معنای رابطه علت و معلولی میان آن‌ها نیست.

تلاش‌ها برای توجیه یک گزارش جنجالی

در این میان، برخی افراد تلاش کردند تا از این گزارش و اظهارات خود دفاع کنند. نیکول گراجوسکی، استاد دانشگاه ساینس پو پاریس مدعی شد که به اشتراک گذاشتن این مقاله به معنای تایید جنایات جنگی نیست و او از حمله به زیرساخت‌های آبی ایران حمایت نمی‌کند با این حال مقاله را شایسته توجه خواند. نیک آهنگ کوثر، تحلیلگر محیط زیست نیز که نقل قول‌هایش در این گزارش حاشیه‌ساز شده بود، از مواضع خود دفاع کرد و منتقدان را متهم به رفتار احساسی و جوگیرانه ساخت.

رویکرد مشابهی نیز در گزارش اخیر شبکه سی‌ان‌ان دیده می‌شود. این رسانه با استناد به اطلاعات ادعایی جدید، مدعی شده است که ایران در حال بررسی برنامه‌هایی برای استفاده از «بمب کثیف» یا سلاح‌های شیمیایی در واشنگتن برای هدف قرار دادن مقامات ارشد دولت ترامپ است. به نظر می‌رسد این گزارش‌ها در راستای یک جریان رسانه‌ای هماهنگ برای تشدید ایران‌هراسی و ایجاد مشروعیت برای اقدامات خصمانه احتمالی علیه زیرساخت‌ها و منافع ایران طراحی شده‌اند.