آخرین برگ ترامپ در برابر فشارها چیست؟
دونالد ترامپ در حالی چمدانهایش را برای یک سفر سرنوشتساز به آسیا میبندد که زمینلرزه شکست انتخاباتی جمهوریخواهان، آشفتگی در کابینه و سایه سنگین بحرانهای خارجی، صندلی او را در واشنگتن متزلزل کرده است؛ رئیسجمهور آمریکا حالا روی یک دیدار سهجانبه بیسابقه با شی جینپینگ و ولادیمیر پوتین قمار کرده تا شاید ورق بازی را در داخل و خارج به نفع خود برگرداند.
فرارو– دونالد ترامپ در حالی راهی سفر آسیایی خود میشود که شکستهای اخیر جمهوریخواهان در انتخابات، اختلافات در کاخ سفید و فشار متحدان سیاسی برای تغییر در کابینه، موقعیت داخلی او را با چالش روبهرو کرده است. رئیسجمهور آمریکا امیدوار است با حضور در دو نشست منطقهای و دیدار سهجانبه با رهبران چین و روسیه، بار دیگر جایگاه خود را در عرصه جهانی به نمایش بگذارد و فضای سیاسی واشنگتن را تحتتأثیر قرار دهد.
به گزارش فرارو به نقل از شبکه سی ان ان، این سفر که از مدتها پیش برنامهریزی شده، قرار است با دیدار بیسابقه ترامپ، شی جینپینگ و ولادیمیر پوتین در روز پنجشنبه همراه باشد؛ نشستی که در شرایط کاهش سرمایه سیاسی رئیسجمهور آمریکا توجه ویژهای به آن جلب شده است.
دیپلماسی خارجی؛ راهی برای بازسازی تصویر رئیسجمهور
سفرهای خارجی رؤسایجمهور آمریکا پس از شکستهای انتخاباتی، سابقهای طولانی دارد. در سال ۱۹۸۲، رونالد ریگان در شرایطی که آمریکا با رکود اقتصادی، نرخ بیکاری ۱۱ درصدی و افزایش ۲۶ کرسی دموکراتها در مجلس نمایندگان روبهرو بود، سفری پنجروزه به آمریکای لاتین انجام داد. مایکل دیور، مشاور رسانهای ریگان، از طراحان این رویکرد شناخته میشود؛ راهبردی که هدف آن بازگرداندن توجه افکار عمومی به جایگاه بینالمللی رئیسجمهور بود.
رؤسایجمهور بعدی نیز این الگو را تکرار کردند. بیل کلینتون در نوامبر ۱۹۹۴، پس از پیروزی جمهوریخواهان در انتخابات کنگره، به فیلیپین رفت. جورج بوش پسر چند هفته پس از شکست حزبش در انتخابات ۲۰۰۶، در ویتنام حضور یافت و باراک اوباما نیز پس از شکستهای انتخاباتی سالهای ۲۰۱۰ و ۲۰۱۴، سفرهایی به آسیا انجام داد. ترامپ هم در سال ۲۰۱۷، پس از از دست رفتن اکثریت جمهوریخواهان در مجلس نمایندگان، سفری به فرانسه داشت.
اِدگارد کاگان، سفیر پیشین آمریکا در مالزی و مشاور ارشد مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی در واشنگتن میگوید سیاست خارجی و سفرهای ریاستجمهوری از معدود حوزههایی هستند که رئیسجمهور میتواند شخصاً در آنها نقش محوری داشته باشد. به گفته او، چنین سفرهایی فرصتی برای تغییر روایت سیاسی و یادآوری این موضوع است که رئیسجمهور همچنان در رأس قدرت قرار دارد.
بحرانهای داخلی در سایه سفر آسیایی
ترامپ این سفر را در شرایطی آغاز میکند که تغییرات مدیریتی در کاخ سفید و درخواست برخی متحدانش برای برکناری اعضایی از کابینه از جمله وزیران بازرگانی و دفاع به فشارهای سیاسی افزوده است. اختلال گسترده در حملونقل هوایی پیش از سفر نیز پرسشهایی درباره تمرکز و نحوه مدیریت رئیسجمهور برانگیخته؛ موضوعی که ترامپ برای چند روز بهطور علنی به آن واکنشی نشان نداد.
ایلان ماسک نیز در این سفر همراه ترامپ خواهد بود. هزینهکرد ۴۴۵ میلیون دلاری او در فعالیتهای سیاسی، نتوانست به حفظ اکثریت جمهوریخواهان منجر شود و این مسئله به یکی دیگر از نشانههای ناکامی سیاسی جریان نزدیک به رئیسجمهور تبدیل شده است. ترامپ در دو گردهمایی مهم منطقهای، نشست آسهآن در مانیل و اجلاس همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (APEC) در شنژن، تلاش خواهد کرد با اعلام توافقهای تجاری و تأکید بر حضور آمریکا در منطقه، تصویر قدرت و نفوذ واشنگتن را تقویت کند.
یکی از اهداف اعلامشده سفر، امضای توافق تجاری با تایلند است. کاخ سفید همچنین از تلاش برای گسترش روابط اقتصادی و سیاسی با چین خبر داده است؛ کشوری که ترامپ طی یک سال گذشته برای توسعه مناسبات با رهبر آن تلاش کرده است. با این حال، جنگ ایران و ناکامی تلاشهای ترامپ برای پایان دادن به جنگ اوکراین همچنان بخش عمدهای از دستور کار سیاست خارجی آمریکا را اشغال کردهاند. پیامدهای این بحرانها از جمله افزایش قیمت سوخت، در کشورهای آسیایی نیز احساس شده و احتمالاً بر مذاکرات منطقهای سایه خواهد انداخت.
دیدار سهجانبه و مقایسه با کنفرانس یالتا
مهمترین بخش سفر، دیدار سهجانبه ترامپ، شی جینپینگ و ولادیمیر پوتین است. حضور همزمان این سه رهبر، از منظر نمادین اهمیت زیادی دارد؛ بهویژه آنکه قدرت سیاسی دو رهبر چین و روسیه در کشورهای خود با محدودیتهای داخلی مشابه نظام سیاسی آمریکا مواجه نیست.
برخی ناظران این نشست را یادآور کنفرانس یالتا در سال ۱۹۴۵ میدانند؛ زمانی که ژوزف استالین، وینستون چرچیل و فرانکلین روزولت درباره نظم پس از جنگ جهانی دوم و حوزههای نفوذ قدرتهای بزرگ مذاکره کردند. این مقایسه از آن جهت مطرح شده که نشست پیشرو نیز ممکن است تصویری از تعامل قدرتهای بزرگ بر سر مسائل جهانی ارائه دهد.
پوتین در ابتدا پیشنهاد برگزاری این نشست را با هدف گفتوگو درباره جنگ اوکراین مطرح کرده بود؛ جنگی که مسائل مربوط به مرزها و حاکمیت سرزمینی همچنان از موانع اصلی مذاکرات صلح در آن به شمار میروند. با این حال، مشاوران ترامپ تأکید کردهاند که اوکراین در دستور کار رسمی نشست روز پنجشنبه قرار ندارد. در مقابل، ترامپ قصد دارد موضوع تسلیحات هستهای را با دو رهبر دیگر مطرح کند. آخرین پیمان کنترل تسلیحات هستهای میان آمریکا و روسیه در فوریه منقضی شد. هر دو کشور حدود پنج هزار کلاهک هستهای در اختیار دارند. چین نیز در سالهای اخیر زرادخانه خود را به بیش از ۶۰۰ کلاهک افزایش داده، اما علاقه چندانی به پیوستن به توافقهای کنترل تسلیحات نشان نداده است.
پرونده فناوری و محدودیتهای رابطه با پکن
سفر ترامپ به شنژن، مرکز مهم فناوری چین در شرایطی انجام میشود که حاشیههای مربوط به تراشههای پیشرفته هوش مصنوعی شرکت انویدیا و ادعای ارتباط جنجالی درباره جنسن هوانگ و یک جاسوس احتمالی چینی، توجهها را به خود جلب کرده است. با وجود حساسیت این پرونده، مقامهای آمریکایی گفتهاند ترامپ قصد ندارد موضوع جاسوسی را در دیدار با شی جینپینگ مطرح کند. همچنین انتظار نمیرود دو طرف درباره بحثهای تازه در دولت آمریکا برای تشدید محدودیت صادرات تراشههای پیشرفته به چین گفتوگو کنند.
یک مقام ارشد آمریکایی این موضوع را در شرایط فعلی خارج از اولویت مذاکرات دانسته است. در نتیجه، با وجود اهمیت راهبردی فناوری در رقابت واشنگتن و پکن، به نظر میرسد دولت آمریکا در این سفر ترجیح میدهد از طرح مستقیم اختلافات حساس در این حوزه خودداری کند.
پیروزیهای اخیر دموکراتها در آمریکا نیز بر فضای سفر سایه انداخته است. دو مورد سیاست خارجی ترامپ یعنی تعرفههای گسترده تجاری و جنگ ایران، با افزایش قیمتها و نارضایتی رأیدهندگان همراه شدهاند. دموکراتها وعده دادهاند اختیارات رئیسجمهور را در این دو حوزه محدود کنند؛ اقدامی که میتواند این تصور سنتی را به چالش بکشد که رئیسجمهور آمریکا در سیاست خارجی آزادی عمل بیشتری نسبت به سیاست داخلی دارد.
در چنین شرایطی، سفر آسیایی ترامپ صرفاً یک برنامه دیپلماتیک نیست؛ بلکه تلاشی برای نمایش تداوم قدرت اجرایی و جایگاه بینالمللی او در زمانی است که مخالفان داخلی برای محدود کردن اختیاراتش آماده میشوند. با این حال، موفقیت این تلاش به نتایج ملموس سفر، توافقهای اقتصادی و توانایی واشنگتن برای مدیریت همزمان بحرانهای متعدد خارجی بستگی خواهد داشت.
