از گلکسی A۰۷ چهل میلیونی تا آیفون ۱۷ و گلکسی S۲۶ اولترای ۵۵۰ میلیونی؛ زلزله آبان ۱۴۰۵ با بازار موبایل ایران چه کرد؟

نگاهی به فهرست قیمت گوشی‌های سامسونگ، شیائومی و آیفون در یازدهمین روز آبان ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که بازار موبایل ایران وارد فازی شده که حتی خوش‌بین‌ترین در آبان ۱۴۰۵ کف قیمت گوشی‌های اقتصادی مثل گلکسی A07 و ردمی A5 به ۴۰ میلیون و قیمت آیفون ۱۷ پرومکس و گلکسی S26 اولترا به ۵۵۰ میلیون تومان رسید. تحلیل کامل بازار در آی‌تی‌رسان.

نگاهی به فهرست قیمت گوشی‌های سامسونگ، شیائومی و آیفون در یازدهمین روز آبان ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که بازار موبایل ایران وارد فازی شده که حتی خوش‌بین‌ترین تحلیلگران هم چند ماه پیش تصورش را نمی‌کردند. تا سال گذشته، وقتی صحبت از گوشی‌های چهل یا پنجاه میلیون تومانی می‌شد، ذهن خریدار سراغ میان‌رده‌های قدرتمند یا قاتلان پرچمدار می‌رفت؛ اما امروز در ویترین فروشگاه‌های تهران و سایت‌های اینترنتی، عدد ۴۰ میلیون تومان تنها بلیت ورود به دنیای ارزان‌ترین و ساده‌ترین گوشی‌های اقتصادی بازار است.

در کف بازار امروز، برای خرید ساده‌ترین گوشی‌های اقتصادی با حافظه ۶۴ یا ۱۲۸ گیگابایت، یعنی مدل‌هایی مثل گلکسی A06 و گلکسی A07 سامسونگ یا ردمی A5 و پوکو C71 شیائومی، باید بین ۳۹ تا نزدیک به ۵۰ میلیون تومان پول نقد پرداخت کرد. در بالای جدول هم اعداد به مرزهای نیم میلیارد تومان رسیده‌اند؛ جایی که گلکسی S26 اولترا با ظرفیت ۲۵۶ گیگابایت و آیفون ۱۷ پرومکس روی برچسب قیمتی ۵۵۰ میلیون تومان ایستاده‌اند و حتی آیفون ۱۳ معمولی چهار سال پیش، در کانال ۲۶۱ میلیون تومان دست‌به‌دست می‌شود.

پشت‌پرده جهش قیمت‌ها؛ از سد ۴۰۰ یورویی تا دلار ۲۷۰ هزار تومانی قاچاقچی

ریشه این جهش سنگین قیمت در پاییز ۱۴۰۵ را نباید تنها در تابلوی صرافی‌ها جست‌وجو کرد؛ بخش بزرگی از این التهاب، محصول مستقیم تصمیم‌های خلق‌الساعه در حوزه واردات و رجیستری است. پس از بسته شدن ثبت سفارش تجاری گوشی‌های بالای ۴۰۰ یورو و ابلاغ فهرست جنجالی ممنوعیت رجیستری ۲۴ مدل پرچمدار جدید (حتی به شکل مسافری)، حالا صدای اعتراض از کمیسیون صنایع و معادن مجلس هم بلند شده است.

مصطفی پوردهقان، عضو کمیسیون صنایع مجلس، در واکنش به این محدودیت‌ها آماری را مطرح کرده که فرمول قیمت‌گذاری این روزهای بازار موبایل را به خوبی توضیح می‌دهد: ممنوعیت واردات و رجیستری در شرایطی که مسیرهای غیررسمی باز است، بازار را به سمت ۳۰ میلیارد دلار قاچاق هل می‌دهد و باعث می‌شود قاچاقچی کالا را با نرخ ارز محاسباتی خودش، یعنی رقمی در حدود ۲۷۰ هزار تومان، قیمت‌گذاری کند و به دست مصرف‌کننده برساند.

از سوی دیگر، تعرفه‌های پلکانی گمرک برای مدل‌هایی که هنوز امکان رجیستری دارند، به خودی خود به یک مانع بزرگ تبدیل شده است. با مبنای ارز محاسباتی جدید گمرک و حقوق ورودی ۳۰ درصدی برای گوشی‌های بالای ۹۰۰ یورو (در کنار مالیات بر ارزش افزوده و عوارض)، امروز فقط هزینه رجیستری یک دستگاه گلکسی S26 اولترا به حدود ۹۹ میلیون تومان و گلکسی زد فولد ۸ به بیش از ۱۸۲ میلیون تومان می‌رسد. در خانواده اپل هم ثبت قانونی آیفون ۱۷ معمولی حدود ۸۷ میلیون تومان و نسخه پرومکس آن بیش از ۱۳۵ میلیون تومان هزینه گمرکی روی دست خریدار می‌گذارد.

کوچ اجباری خریداران به میان‌رده‌های ۴G و انفجار خرید قسطی

وقتی قیمت میان‌رده‌های محبوب و به‌روزی مثل گلکسی A57 به ۱۶۳ میلیون تومان، گلکسی A37 به محدوده ۱۰۹ تا ۱۲۸ میلیون تومان و پوکو X8 پرو (نسخه ۵۱۲ گیگابایت) به ۱۸۴ میلیون تومان می‌رسد، رفتار مصرف‌کننده ایرانی هم به ناچار تغییر می‌کند. بررسی فهرست پرفروش‌ترین گوشی‌های بازار در ده روز نخست آبان ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که اکثریت خریداران، قید مدل‌های نسل پنجم (5G) و تراشه‌های قدرتمند را زده‌اند و به سمت نسخه‌های ۴G و اقتصادی عقب‌نشینی کرده‌اند.

در جدول زیر، تصویر واقعی بازار امروز (۱۱ آبان ۱۴۰۵) و قیمت مدل‌هایی که بیشترین تقاضا یا بیشترین حاشیه را در رده‌های مختلف دارند مشاهده می‌کنید:

پیامد دیگر این قیمت‌ها، قفل شدن خرید نقدی در بازار موبایل است. گزارش تازه منتشرشده از وضعیت سرویس‌های «الان بخر، بعد پرداخت کن» (BNPL) نشان می‌دهد که سهم خرید اعتباری در خرده‌فروشی آنلاین ایران به ۱۷ درصد جهش پیدا کرده است. امروز بسیاری از کارمندان و خانواده‌ها حتی برای خرید یک گوشی ۶۰ یا ۸۰ میلیون تومانی مثل گلکسی A17 یا ردمی نوت ۱۵ چاره‌ای جز دریافت وام‌های خرد بانکی یا استفاده از پلتفرم‌های فروش اقساطی ندارند.

سه تله خطرناک که در بازار فعلی موبایل باید از آن‌ها دوری کنید

آشفتگی قیمت‌ها و کاهش توان خرید مردم، فضای مناسبی برای برخی فروشندگان سودجو ایجاد کرده تا از بی‌اطلاعی خریدار استفاده کنند. اگر در روزهای آینده قصد خرید یا تعویض گوشی دارید، حواستان به این سه نکته کلیدی باشد:

• دام گوشی‌های ریپک و تعمیری در فروش اقساطی: با داغ شدن بازار فروش چکی و قسطی در مغازه‌های محلی و صفحات اینستاگرامی، گزارش‌های متعددی از فروش گوشی‌های بازشده، تعمیری یا دارای قطعات تعویضی (به‌ویژه در مدل‌های آیفون ۱۳ تا ۱۶ و میان‌رده‌های پرفروش شیائومی) به جای گوشی آکبند به گوش می‌رسد. در خرید قسطی، همیشه پیش از امضای قرارداد یا تحویل چک، شماره سریال (IMEI) دستگاه را در سامانه همتا و سایت رسمی سازنده استعلام بگیرید و شرط سلامت و پلمپ بودن اصلی را در فاکتور مکتوب کنید.

• اختلاف فاحش قیمت یک مدل در دو مغازه: همان‌طور که در آمارهای این هفته بازار دیده می‌شود، گاهی اختلاف قیمت یک مدل واحد مثل گلکسی A17 یا گلکسی A37 در دو فروشگاه مختلف به بیش از ۱۰ تا ۱۴ میلیون تومان می‌رسد. دلیل این موضوع، تفاوت میان نسخه‌های ۴G و ۵G، تفاوت رم ۶ و ۸ گیگابایت و همچنین عرضه برخی بارهای شرکتی با قیمت قدیم در برابر بارهای جدید است. پیش از کارت کشیدن، مشخصات دقیق روی جعبه را با قیمت روز همان نسخه در چند فروشگاه معتبر آنلاین مقایسه کنید.

• گول نخوردن با ترفند «رجیستری شرکتی ارزان» برای پرچمداران: با توجه به بسته شدن رجیستری ۲۴ مدل پرچمدار جدید و هزینه‌های ۱۰۰ تا ۱۸۰ میلیونی گمرک برای مدل‌های مجاز، هیچ راه میان‌بری برای فعال‌سازی ارزان‌قیمت آنتن وجود ندارد. خرید گوشی‌های پرچمدار بدون کد فعال‌سازی با وعده ثبت در آینده نزدیک، ریسک بزرگی است که می‌تواند سرمایه چندصد میلیونی شما را به یک تبلت خانگی بدون سیم‌کارت تبدیل کند.

بازار موبایل ایران در آبان ۱۴۰۵ بیش از هر زمان دیگری به شفافیت در سیاست‌گذاری نیاز دارد. وقتی کالایی که هیچ نمونه تولید داخل واقعی در رده میان‌رده و پرچمدار ندارد با دیوار بلند تعرفه‌ها و ممنوعیت‌های وارداتی روبه‌رو می‌شود، نتیجه نهایی نه کاهش خروج ارز است و نه حمایت از تولید؛ بلکه شکل‌گیری بازاری است که در آن ارزان‌ترین گوشی‌های روز دنیا به کالایی لوکس و دست‌نیافتنی برای طبقه متوسط تبدیل می‌شوند.