اراک - ایرنا - استان مرکزی با وجود پیشران بودن در صنعت و برخورداری از ظرفیت‌های بی‌بدیل کشاورزی، سال‌ها است از فقدان یک زیرساخت یکپارچه ترابری رنج می‌برد، مسئله‌ای که ایجاد شهر لجستیک و بندر خشک را از یک ایده اقتصادی به یک ضرورت حیاتی برای نجات ارزش‌افزوده تولید این خطه تبدیل کرده است.
به گزارش ایرنا، استان مرکزی را از دیرباز به عنوان یکی از بازوان قدرتمند صنعتی و قطب‌های اثرگذار تولیدی در کشور می‌شناسند، خطه‌ای که دامنه‌ی فعالیت‌های اقتصادی‌اش به صنایع سنگین و مادر محدود نمانده و در عرصه‌های کشاورزی، باغی و پرورش گونه‌های منحصربه‌فردی مانند ماهیان زینتی و گل‌وگیاه نیز جایگاهی ممتاز دارد.
با این حال، تکیه بر ظرفیت‌های تولیدی بدون داشتن شریان‌های ارتباطی مدرن و نظام‌مند، همواره پاشنه‌آشیل تجارت در این منطقه به‌شمار رفته و بخش قابل‌توجهی از ارزش‌افزوده دسترنج فعالان اقتصادی را در پیچ‌وخم‌های ترابری و بوروکراسی به حاشیه رانده است.
سال‌ها است که خروج خام‌فروشانه محصولات کشاورزی از مبادی سایر استان‌ها، هزینه‌های سنگین معطلی کانتینرها و فقدان پایانه‌های تجاری منسجم، زنگ خطری جدی برای اقتصاد این استان صنعتی و کشاورزی به صدا درآورده است.
در چنین شرایطی، طرح ایجاد شهر لجستیک و استقرار بندر خشک، دیگر نه یک پروژه معمولی عمرانی، بلکه نسخه‌ای حیاتی برای درمان چالش‌های زنجیره تامین و دمیدن جانی تازه در کالبد صادرات استان مرکزی محسوب می‌شود، طرحی که عبور آن از خوان واگذاری زمین و نزدیک شدن به مرحله اجرا، نویدبخش تحولی بنیادین در نقشه ترانزیتی کشور است.
اینکه چگونه این زیرساخت کلان قرار است گره‌های کور تجارت استان مرکزی را باز کند، از خروج سرمایه‌های کشاورزی جلوگیری به عمل آورد و با استقرار گمرک، هزینه‌های سرسام‌آور دموراژ را حذف کند، روایتی است که ابعاد آن را از زبان مسئولان ارشد اجرایی، کشاورزی و گمرکی استان جویا شده‌ایم.
خروج محصولات کشاورزی مرکزی از مبادی سایر استان‌ها
استان مرکزی با برخورداری از اراضی مستعد و اقلیم‌های متنوع، همواره یکی از قطب‌های مهم تولید محصولات زراعی، باغی و پروتئینی در کشور به‌شمار می‌رود، با این حال سال‌ها است که نبود زیرساخت‌های لجستیکی و پایانه‌های صادراتی منسجم، بخش بزرگی از ارزش‌افزوده دسترنج کشاورزان این خطه را به حاشیه رانده و مسیر صادرات محصولات استراتژیک آن را ناهموار کرده است.
در همین راستا، پیوند دادن بخش کشاورزی با طرح کلان ایجاد شهر لجستیک و بندر خشک، به عنوان راهبردی بنیادین برای رفع موانع ترابری، تکمیل زنجیره سرد و جلوگیری از خروج محصولات از مبادی سایر استان‌ها مطرح شده است، رویکردی که می‌تواند با استقرار پایانه‌های تخصصی و سامانه‌های قرنطینه‌ای مدرن، استان مرکزی را از دایره یک تولیدکننده صرف، به بازیگری اثرگذار در پهنه تجارت خارجی تبدیل کند.
ایجاد بندر خشک در استان مرکزی، کلید طلایی مهار حراج ارزش‌افزوده از این استان است
معاون سازمان جهاد کشاورزی استان مرکزی گفت: نبود پایانه‌های تخصصی و زیرساخت‌های لجستیکی مدرن، بخش عمده‌ای از محصولات کشاورزی این استان را به ناچار روانه گمرکات سایر استان‌ها کرده و ایجاد بندر خشک، کلید طلایی مهار این حراج ارزش‌افزوده است.
سعید خرمی بیان کرد: استان مرکزی با وجود پتانسیل بالای تولید در بخش کشاورزی و باغی، سال‌ها است از فقدان پایانه‌های صادراتی منسجم رنج می‌برد، مسئله‌ای که باعث شده محصولات استراتژیک منطقه مانند پسته، انار و انگور به جای خروج مستقیم از مبادی استان، از طریق استان‌های کرمان، همدان و یزد صادر شوند.
وی با اشاره به ضرورت استقرار پایانه‌های تخصصی در شهرستان‌های قطب تولید، افزود: راه‌اندازی پایانه صادراتی انار در ساوه، پسته در زرندیه و کشمش در خنداب، لازمه حفظ سودآوری و صیانت از دسترنج کشاورزان بومی است.
معاون سازمان جهاد کشاورزی استان مرکزی بیان کرد: در بخش تسهیل تشریفات قانونی، با وجود مودیان محدود فنی، هم‌اکنون چهار پست قرنطینه گیاهی در شهرستان‌های ساوه، زرندیه، محلات و اراک به همراه یک استقرارگاهی در گمرک منطقه آزاد ایرانیان به‌صورت شبانه‌روزی فعالیت دارند و کارشناسان کددار آماده خدمت‌رسانی به صادرکنندگان هستند.
خرمی، اتصال بخش کشاورزی به طرح کلان بندر خشک و شهر لجستیک را تحولی راهبردی عنوان و تصریح کرد: این ساختار مدرن می‌تواند استان مرکزی را از دایره بسته تولیدکننده خام به هاب صادراتی و ترانزیتی کشور ارتقا دهد.
وی اظهار کرد: کاهش هزینه‌های سربار ترابری، تسریع تشریفات گمرکی، تکمیل حلقه‌های زنجیره سرد، تجمیع محصولات و جهش ارزش‌افزوده از دستاوردهای این هم‌افزایی است.
معاون سازمان جهاد کشاورزی استان مرکزی بیان کرد: باتوجه به وزن بالای استان در بخش تولید پروتئینی، ایجاد پایانه تخصصی صادرات این محصولات مجهز به سردخانه‌های پیشرفته، آزمایشگاه‌های تخصصی دامپزشکی، مراکز لیبل‌گذاری و امکانات قرنطینه‌ای ویژه، از دیگر نیازهای زنجیره لجستیک استان است.
بندر خشک هزینه‌های دموراژ کانتینرها را حذف می‌کند
مدیرکل گمرکات استان مرکزی هم گفت: ایجاد شهر لجستیک و بندر خشک در این استان، تحولی بنیادین در تسهیل فرآیندهای تجاری، کاهش هزینه‌های دموراژ کانتینرها و ترخیص مستقیم کالا ایجاد می‌کند.
روح‌اله غلامی افزود: پیگیری‌های فشرده‌ای برای راه‌اندازی این دهکده لجستیک در جریان است و استان مرکزی با برخورداری از موقعیت جغرافیایی و زیرساختی ممتاز، آمادگی کامل برای میزبانی از این طرح کلان را دارد.
وی با اشاره به آثار مستقیم این زیرساخت بر اقتصاد بخش تولید، تصریح کرد: با راه‌اندازی بندر خشک، هزینه‌های سربار تولید و صادرات به شکل چشمگیری کاهش می‌یابد، به طوری که یکی از دستاوردهای کلیدی آن، حذف یا کاهش محسوس هزینه‌های معطلی و دموراژ (Demurrage) کانتینرها است که هم‌اکنون فشار مالی سنگینی را بر دوش فعالان اقتصادی تحمیل می‌کند.
مدیرکل گمرکات استان مرکزی بیان کرد: هم‌زمان با ایجاد پایانه‌های کانتینری و تکمیل زیرساخت‌های فنی، واحد گمرک در این مجموعه مستقر خواهد شد که تمامی تشریفات ترخیص، واردات و صادرات بدون واسطه در محل انجام شود.
غلامی خاطرنشان کرد: استقرار دائمی گمرک در این پایانه، علاوه بر تسریع در ترخیص کالا، شریان‌های حمل‌ونقل و لجستیک تجاری استان مرکزی را تقویت کرده و پشتیبانی موثر از صادرکنندگان و واردکنندگان را محقق می‌سازد.
بندر خشک استان مرکزی در مسیر شکوفایی
معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری مرکزی نیز گفت: طرح ایجاد شهر لجستیک و بندر خشک در این استان به عنوان تجربه‌ای کم‌نظیر در کشور، با هدف تکمیل زنجیره‌های تامین و رفع گلوگاه‌های صادراتی وارد فاز اجرایی می‌شود.
محمدباقر آقاعلیخانی افزود: این طرح کلان با تلفیق شیوه‌های نوین حمل‌ونقل ریلی، جاده‌ای و هوایی طراحی شده که موقعیت استان مرکزی را به عنوان بارانداز استراتژیک تبادل کالا و یک بندر خشک در مرکز کشور تثبیت کند.
وی با اشاره به این نکته که تشریفات قانونی واگذاری زمین و فرایندهای مربوط به مناقصات این طرح به پایان رسیده است، اظهار کرد: طراحی شهر لجستیک تمامی زنجیره مورد نیاز بخش تولید، از جمله سامانه‌های انبارداری کالاهای خشک و خنک تا مراحل بارگیری و ترخیص در پایانه‌های اختصاصی صادراتی را پوشش می‌دهد.
معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری مرکزی ادامه داد: طبق برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده، عملیات عمرانی این طرح حداکثر تا سه ماه آینده در محل پروژه کلید می‌خورد.
آقاعلیخانی، به نقش زیرساختی این طرح در دستیابی به شاخص‌های تجارت خارجی اشاره کرد و گفت: به عنوان نمونه برای سال جاری، صادرات ۲ میلیارد دلاری برای استان هدف‌گذاری شده است و باید در نظر داشت که راه‌اندازی این بارانداز لجستیکی مسیر دستیابی به این اهداف و ارتقای تراز ارزی را هموار می‌کند.
وی خاطرنشان کرد: این طرح علاوه بر کارکرد فرامرزی، با نوسازی و کوتاه‌کردن زنجیره‌های توزیع درون‌استانی و مهار هزینه‌های سربار لجستیک، نقشی مستقیم در کنترل تورم و ثبات‌بخشی به بازارهای محلی دارد.
معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری مرکزی تاکید کرد: رفع کاستی‌های مزمن شبکه توزیع و ارتقای این استان به یکی از قطب‌های بین‌المللی کالا در فلات مرکزی ایران، نتیجه نهایی اجرای این شهر لجستیک است.
خلاصه کلام:
پرونده ایجاد شهر لجستیک و بندر خشک در استان مرکزی، فراتر از یک طرح توسعه‌ای عمرانی، آزمونی برای ارتقای جایگاه این استان از یک قطب صرفا تولیدی به بازیگری اثرگذار در زنجیره ارزش و تجارت بین‌المللی است.
تحقق این هدف کلان نشان می‌دهد که توسعه صنعتی و کشاورزی بدون تکمیل زیرساخت‌های مدرن ترابری و لجستیکی، همواره نیمه‌کاره خواهد ماند و صیانت از سرمایه‌های ملی، گروگان هزینه‌های سربار و موانع ترابری است.
اکنون که چرخ‌دنده‌های اداری و قانونی واگذاری زمین به حرکت درآمده و عزم مدیران بر رفع گلوگاه‌های دیرینه گمرکی و صادراتی جفت‌وجور شده است، چشم‌انداز پیش‌رو نویدبخش روزهایی است که تولیدکنندگان و صادرکنندگان مرکزی می‌توانند با خیالی آسوده از هزینه‌های گزاف دموراژ و فرار ارزش‌افزوده، کالاهای خود را از قلب ایران مستقیم به بازارهای جهانی گسیل کنند، تحولی که بی‌شک ردپای ماندگار آن در پایداری اقتصادی و شکوفایی تجارت کشور به یادگار خواهد ماند.