اسکرین‌شات گرفتن از نکات آموزشی، دستور‌های پخت یا مطالب مهم به یکی از عادت‌های روزمره ما تبدیل شده است.
باشگاه خبرنگاران جوان - چند بار تا به حال از یک دستور پخت جذاب، یک نکته مهم درسی یا صفحه‌ای از یک مقاله با این فکر که بعدا سر فرصت می‌خوانمش اسکرین‌شات گرفته‌اید، اما آن عکس تا ابد در گالری گوشی‌تان خاک خورده و هرگز به سراغش نرفته‌اید؟
حقیقت این است که گالری‌های دیجیتال گوشی همراه ما به آرامگاهی از تصاویر فراموش‌شده تبدیل شده است. بر اساس برآوردها، هر فرد به‌طور میانگین روزانه حدود ۲۰ عکس می‌گیرد و نزدیک به ۲۰۰۰ تصویر در گوشی خود ذخیره دارد. نشریه نیویورک پست در گزارشی با تکیه بر پژوهش‌های جدید دانشگاه بینگهمتون عنوان کرده که این اسکرین‌شات‌های انباشته‌شده کمکی به ما نکرده و مغز ما را در به خاطر سپردن اطلاعات تنبل‌تر و ضعیف‌تر بار می‌آورند.
مطالعات صورت گرفته بر روی حافظه و شناخت و اثر تضعیف کننده عکاسی نشان میدهد که ثبت تصویر در حین تجربه یک رویداد، حافظه انسان را نسبت به آن اطلاعات تضعیف میکند.
پژوهشگران دانشگاه بینگهمتون مجموعه‌ای از هفت آزمایش را برای بررسی این موضوع انجام دادند. در این آزمایش‌ها، دانشجویان به تماشای آثار هنری پرداخته و از برخی از آنها اسکرین‌شات ثبت کردند. نتیجه نشان داد که؛ افراد، تصاویری را که از آنها اسکرین‌شات گرفته بودند، بسیار ضعیف‌تر از تصاویری به خاطر می‌سپردند که صرفا با چشم تماشا کرده بودند. عجیب‌تر اینکه شرکت‌کنندگان حتی به یاد نمی‌آوردند که دقیقا از کدام آثار اسکرین‌شات تهیه کرده یا نکرده‌اند.
این پدیده معمولا در مواردی رخ میدهد که فرد پس از ثبت تصویر، دیگر به آن مراجعه نمی‌کند. اگر از عکس‌ها فعالانه برای بازیابی و مرور خاطرات استفاده شود، می‌توانند به ماندگاری کمک کنند، اما انباشتن تصاویر بدون مرور، اثر کاملا معکوس دارد. مطالعه‌ای دیگر نیز نشان داده است که اگر تصاویر به‌صورت خودکار مثلا توسط دوربین‌های ثبت وقایع ثبت شوند، حافظه دچار اختلال نمی‌شود و خود عمل ارادی و فشردن دکمه ثبت است که باعث تضعیف حافظه می‌شود.
برای درک این پدیده باید مکانیسم‌های روان‌شناختی زیر را در کنار هم بررسی کرد:
تقسیم توجه: عمل ثبت یک تجربه، بخشی از منابع شناخت مغز را که در حالت عادی باید صرف رمزگردانی یعنی ثبت و پردازش عمیق اطلاعات شود، به خود اختصاص میدهد. البته حتی زمانی که زمان بیشتری به افراد داده شد یا ثبت عکس آسان‌تر گردید، باز هم این نقص حافظه مشاهده شد.
تخلیه شناختی: نظریه‌ای که می‌گوید وقتی می‌دانیم اطلاعات در جای خارجی مثل حافظه گوشی ذخیره شده است، مغز از تلاش برای به خاطر سپردن آنها دست می‌کشد این درست مشابه فراموش کردن شماره تلفن‌ها پس از ذخیره در بخش مخاطبین عمل میکند. جالب اینجاست که در آزمایش‌ها، حتی وقتی به شرکت‌کنندگان گفته شد تصاویر بلافاصله حذف می‌شوند، حافظه آنها باز هم مختل ماند.
عدم مشارکت توجه: عمل گرفتن عکس یا اسکرین‌شات باعث می‌شود که ما به‌طور ناخودآگاه از تجربه اصلی و لحظه حال فاصله بگیریم و این فاصله فراتر از اطلاعات ثبت‌شده، به زمینه وسیع‌تر رویداد نیز گسترش پیدا میکند.
این تحقیقات هشدار میدهد که ما احتمالا با فشردن یک دکمه، به حافظه‌ی خود در به‌خاطر سپردن اطلاعات و تجربیات آسیب می‌رسانیم و این نقص ممکن است حتی فراتر از آنچه ثبت می‌شود، گسترش یابد. برای فرار از این چرخه معیوب، کارشناسان پیشنهاد می‌کنند که اگر واقعا می‌خواهید مطلبی را به خاطر بسپارید، روش سنتی را امتحان کنید. یک قلم و کاغذ بردارید و یادداشت‌برداری کنید.
نوشتن دستی، مغز را مجبور میکند اطلاعات را به صورت ساختاریافته پردازش کند. این تلاش ذهنی که در روان‌شناسی به آن دشواری مطلوب می‌گویند، مغز را وادار به تفکر کرده و ماندگاری اطلاعات را در حافظه بلندمدت تضمین میکند.
اسکرین‌شات گرفتن تنها زمانی مفید است که بسیار هدفمند باشد و تصاویر معدودی بگیرید که واقعا بعدا آنها را فعالانه مرور می‌کنید.
منبع: ایرنا