یک موسسه بین المللی جزئیات محرمانه توافق نفتی آمریکا و ونزوئلا که مبتنی بر غارت و چپاول نفت ونزوئلا تا دست کم ۵۰ سال آینده است را فاش کرد.
توافق‌نامهٔ شراکت استراتژیک ۱۸ صفحه‌ای که از سوی «مارکو روبیو»، وزیر امور خارجه، و «پیت هگست»، وزیر جنگ آمریکا، با طرف ونزوئلایی به امضا رسیده، سندی کاملاً جانبدارانه به نفع آمریکا برای غارت منابع نفتی ونزوئلا است که مفاد آن، منافع آمریکا را در تمامی ابعاد تضمین می‌کند و هیچ‌گونه اشاره‌ای به نقش دولت ونزوئلا و منافع احتمالی مردم این کشور در این سند نشده است.
یکی از جنجالی‌ترین بخش‌های اعلام توافق از سوی ترامپ، انتخاب شریک تجاری وی یعنی «الخاندرو بتانکورت» است؛ وی یک سرمایه‌دار اهل ونزوئلا است که در سطح بین‌المللی فعالیت داشته و هم‌زمان در سه کشور تحت تحقیقات پروندهٔ پول‌شویی قرار دارد.
این توافق همچنین تضمین می‌کند که بتانکورت در سمت خود به عنوان مدیرعامل شرکت «NABEP» برای تصاحب نفت ونزوئلا باقی بماند و تصریح می‌کند که دولت آمریکا با این شرکت برای تعیین یک هیئت مدیرهٔ هفت‌نفره جهت مدیریت این پروژه به مدت اولیهٔ ۱۵ سال همکاری خواهد کرد. به گفتهٔ منابع مطلع، این ساختار به گونه‌ای طراحی شده است تا رهبران آتی آمریکا و ونزوئلا را از هرگونه تلاش برای انحلال یا لغو پروژه بازدارد.
امضاکنندگان و اتهامات مالی ناشی از توافق
«اورلاندو آلوارادو» به همراه بتانکورت، هگست و روبیو، این سند را به نمایندگی از شرکت مذکور امضا کرد. آلوارادو پیش‌تر عهده‌دار مناصب ارشد در شرکت‌های مختلف بتانکورت، از جمله مدیر مالی یک شرکت انرژی بوده که یک دهه پیش درگیر رسوایی‌های مالی شده است.
محتوای اصلی توافق‌نامه چیست؟
به نوشتهٔ پروبابلیکا، ابعاد کلیدی این طرح با اظهارات رسمی و عمومی دولت ترامپ مغایرت دارد. در حالی که ترامپ مدعی بود این قرارداد تسلط آمریکا بر منابع انرژی ونزوئلا را در قرن پیش رو تضمین می‌کند، متن توافق نشان می‌دهد که حقوق آمریکا پیش از پایان نصف این مدت منقضی خواهد شد.
این توافق همچنین برخلاف ادعای ترامپ مبنی بر تضمینِ پرداخت حدود ۲۰۰ میلیارد دلار درآمد و مالیات به ونزوئلا، هیچ تعهد صریحی از سوی شرکت بتانکورت برای پرداخت این مبالغ ارائه نمی‌دهد.
بر اساس یکی از ۳ سند پشتیبان بررسی شده توسط پروبابلیکا، این توافق به آمریکا حق خرید ۲۰ درصد از نفت شرکت «NABEP» را با قیمت تخفیفیِ ۳۰ دلار در هر بشکه که کمتر از یک‌سوم قیمت فروش نفت در ماه‌های اخیر است، اعطا می‌کند.
چرا بندهای توافق‌نامه رسما اعلام نمی شود؟
یکی از دلایل اصلی پنهان ماندن جزئیات این توافق‌نامه، رتبه‌بندی آن به عنوان یک سند دولتی «حساس» است. این طبه‌بندی معمولاً برای حفاظت از اسناد مختلف فدرال، از جمله اطلاعات شخصی، جزئیات مربوط به عملیات‌های جاریِ مجری قانون و ... . علاوه بر این، این سند شامل یک بند محرمانه است که شرکت «بتانکورت» را از افشای «وجود و شرایط» این توافق با دولت آمریکا منع می‌کند.
یکی از عوامل مخفی ماندن این توافق‌نامه نفتی، واکنش‌های منفی و مقاومت احتمالی افکار عمومی در داخل ونزوئلا است. منتقدان ونزوئلایی از هم‌اکنون از این سند به عنوان عامل تصاحب آشکار منابع طبیعی ارزشمند این کشور توسط آمریکا متحده نام برده‌اند.
تحلیل انجام‌شده توسط مؤسسهٔ «پروبابلیکا» نشان می‌دهد که مفاد این قرارداد تقریباً در تمامی مراحل منافع آمریکا را تامین کرده و تلاش می‌کند تا حضور و ردپای دولت ترامپ در منابع نفتی ونزوئلا را به شکلی نامحدود تثبیت نماید.
ساختار مدیریتی و کنترل انحصاری آمریکا بر نفت ونزوئلا
بر اساس این سند، اکثریت اعضای هیئت‌مدیرهٔ هفت‌نفره باید در تمام زمان‌ها شهروند آمریکا باشند و دولت آمریکا حق دارد یک ناظر بدون حق رأی را برای پیوستن به این گروه منصوب کند. «بتانکورت» که عهده‌دار سمت مدیرعاملی خواهد بود، تنها عضو هیئت‌مدیره است که مستقیماً به موجب این توافق منصوب شده است. هیئت‌مدیرهٔ اولیه وظیفهٔ تدوین سازوکار انتخاب اعضای جدید را بر عهده خواهد داشت.
نکته قابل توجه این است که هیچ‌گونه شرطی برای مشارکت دولت ونزوئلا در ترکیب هیئت‌مدیره پیش‌بینی نشده است.
این توافق همچنین از بتانکورت و سرمایه‌گذارانی که هویت آن‌ها فاش نشده، حفاظتی بلندمدت به عمل می‌آورد. این قرارداد مستلزم کسب اکثریت قاطع پنج رأی برای عزل بتانکورت از سمت مدیرعاملی، تغییر ترکیب هیئت‌مدیره، اجرای هرگونه معامله با سهام‌دارانی غیر از دولت آمریکا است.
تخفیف ۲۰ درصدی الزامی تا ۵۰ سال
علاوه بر برخورداری از تخفیف ۲۰ درصدی نفت شرکت NABEP برای آمریکا، واشنگتن همواره از «اولویت نخست» برای خرید تمامی تولیدات نفتی باقیماندهٔ این شرکت در ۵۰ سال آینده برخوردار است؛ از جمله این حقوق یک حق غیرقابل لغو برای خرید کامل منابع نفتی این شرکت در صورت اعلام وضعیت اضطراری ملی از سوی آمریکا است.
آمریکا همچنین از وضعیت موسوم به «دولت کاملاً پیروز» بهره‌مند می‌شود که شرکت بتانکورت را ملزم می‌کند هرگونه توافق تجاری دیگری را که به امضا می‌رساند، گزارش دهد و در صورت سودآور بودن آن توافقات، شرایط مشابه‌ای را به واشنطن اعطا کند.
قانون کاپیتولاسیون علیه ونزوئلا
ونزوئلا در صورت بروز هرگونه مناقشه، هیچ‌گونه حقی برای به چالش کشیدن این توافق در محاکم قضایی خود نخواهد داشت. این توافق تصریح می‌کند که هرگونه اختلاف میان شرکت و آمریکا باید بر اساس قوانین ایالات متحده و نه قوانین ونزوئلا حل‌وفصل شود.
طرفین صراحتاً قید کرده‌اند که هرگونه دعوی مدنی باید در «دادگاه ناحیه‌ای آمریکا برای حوزه شمالی تگزاس» اقامه شود. این دادگاه همان مرجع قضایی است که وزارت دادگستری در دوران ریاست‌جمهوری ترامپ بارها برای حصول احکامِ به سود خود به آن متوسل شده بود.