ماجرای تعهدنامه جنجالی سلام‌ایر چیست؟
بازگشت پروازهای شرکت هواپیمایی سلام‌ایر عمان به تهران، در شرایطی که بنا بر گزارش‌ها محدودیت‌هایی برای پرواز شرکت‌های ایرانی به عمان همچنان برقرار است، بحث‌هایی درباره توازن در روابط هوایی دو کشور ایجاد کرده است.
به گزارش دیروزبان، پرسش اصلی این است که آیا ازسرگیری فعالیت این شرکت خارجی، بخشی از توافقی متقابل برای احیای ارتباطات هوایی است یا امکانی محدود برای یک طرف، بدون آنکه موانع پیش‌روی شرکت‌های ایرانی برطرف شده باشد؟
محمدسعید شرفی، کارشناس هوانوردی، با انتقاد از نحوه مدیریت این موضوع معتقد است بازگشت سلام‌ایر به تهران باید در چارچوب منافع متقابل، شفافیت و حقوق مسافران بررسی شود. به باور او، روابط دوستانه ایران و عمان زمانی می‌تواند در حوزه حمل‌ونقل هوایی نیز نتیجه‌بخش باشد که فرصت فعالیت برای شرکت‌های دو کشور به شکلی منصفانه فراهم شود.
بازگشت پروازها با چه شرایطی؟
استفاده از پروازهای ازسرگرفته‌شده سلام‌ایر برای همه مسافران ایرانی امکان‌پذیر نیست و داشتن اقامت معتبر عمان از شروط پذیرش مسافر اعلام شده است. بنابراین، این تغییر را نمی‌توان به‌معنای بازگشایی عمومی مسیر هوایی تهران ـ مسقط دانست.
از منظر حقوقی، کشورها بر اساس مقررات بین‌المللی و توافق‌های دوجانبه، در صدور مجوز برای پروازهای بین‌المللی نقش تعیین‌کننده دارند. با این حال، مشخص نیست محدودیت‌های موجود برای شرکت‌های ایرانی بر چه مبنایی اعمال شده و چه زمانی قرار است مورد بازنگری قرار گیرد. همین ابهام، ضرورت توضیح روشن مسئولان هوانوردی و دستگاه دیپلماسی را افزایش می‌دهد.
تعهدنامه هفت‌بندی و نگرانی درباره اطلاعات مسافران
یکی از محورهای انتقاد این کارشناس، شرایط اعلام‌شده برای سفر اتباع غیرعمانی با سلام‌ایر از تهران به مسقط است. طبق گزارش اقتصادآنلاین، مسافران علاوه بر ارائه مدرک اقامت عمان، باید تعهدنامه‌ای هفت‌بندی را امضا کنند که در آن، از جمله، موضوع اشتراک‌گذاری اطلاعات مسافران با برخی نهادهای خارجی مطرح شده است.
در این تعهدنامه، به امکان ارائه اطلاعات به نهادهای آمریکایی، از جمله وزارت خزانه‌داری ایالات متحده، اشاره شده است. همچنین بر اساس متن گزارش، شرکت هواپیمایی می‌تواند پس از بررسی اطلاعات مسافر با مراجع مربوط، از ادامه سفر او جلوگیری کند.
این شروط، پرسش‌هایی درباره نحوه حفاظت از داده‌های شخصی، مبنای حقوقی دریافت اطلاعات و میزان اطلاع و نظارت نهادهای ایرانی ایجاد کرده است. با این حال، جزئیات این تعهدنامه و نحوه اجرای آن نیازمند بررسی مستقل و دریافت توضیح رسمی از سلام‌ایر و مقام‌های مسئول است.
از درخواست‌های حمل دارو تا مراسم استقبال
در گزارش‌ها همچنین به درخواست‌هایی برای حمل دارو و انجام برخی پروازهای دارای مأموریت دیپلماتیک اشاره شده که با پاسخ منفی روبه‌رو شده‌اند. در صورت تأیید این موارد، لازم است دلایل رد درخواست‌ها و امکان ایجاد ترتیبات استثنایی برای نیازهای انسانی روشن شود.
شرفی همچنین برگزاری مراسم واترسالوت برای استقبال از پرواز سلام‌ایر را در شرایط فعلی قابل نقد دانسته است. از نگاه او، چنین تشریفاتی هنگامی می‌تواند نشانه موفقیت در روابط هوایی باشد که با دستاوردی متقابل و ملموس برای مسافران و شرکت‌های ایرانی همراه شود.
ضرورت پاسخ‌گویی مسئولان
اقتصاد آنلاین در این باره می‌نویسد، مسئله اصلی، صرفا بازگشت یک شرکت هواپیمایی عمانی به تهران نیست؛ بلکه چگونگی مدیریت روابط هوایی دو کشور و میزان توجه به حقوق مسافران و شرکت‌های داخلی است. روشن شدن مبنای صدور مجوز، شرایط پذیرش مسافران، وضعیت پروازهای شرکت‌های ایرانی و نحوه حفاظت از اطلاعات شخصی می‌تواند ابهام‌های موجود را کاهش دهد.
همکاری هوایی با عمان می‌تواند به تسهیل سفر و تقویت روابط دوجانبه کمک کند؛ اما پایداری این همکاری به شفافیت تصمیم‌ها و توازن منافع وابسته است. انتظار می‌رود وزارت راه و شهرسازی، سازمان هواپیمایی کشوری و دستگاه دیپلماسی درباره شروط اعلام‌شده برای مسافران و وضعیت محدودیت‌های متقابل توضیح دهند تا مشخص شود بازگشت سلام‌ایر چه دستاوردی برای مسافران ایرانی و صنعت هوانوردی کشور به همراه دارد.